فرارو | سیاست ایران در دوئل با آمریکا
کد خبر: ۳۹۶۳۵۱
آمریکا در یک حرکت خلاف عرف و منطق، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را در لیست گروه‌های تروریستی قرار داد و ایران نیز در اقدامی متقابل نیرو‌های نظامی آمریکا در منطقه را تروریست نام نهاد. پرسش این است که سیاست‌های بعدی ایران و آمریکا چیست؟
تاریخ انتشار: ۰۰:۳۲ - ۲۶ فروردين ۱۳۹۸
سیاست ایران در دوئل با آمریکا

دکتر روح‌الله اسلامی در دنیای اقتصاد نوشت:

آمریکا در یک حرکت خلاف عرف و منطق، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را در لیست گروه‌های تروریستی قرار داد و ایران نیز در اقدامی متقابل نیرو‌های نظامی آمریکا در منطقه را تروریست نام نهاد. پرسش این است که سیاست‌های بعدی ایران و آمریکا چیست؟ آیا دو کشور به سمت برخورد‌های نظامی و جنگ حرکت می‌کنند؟ رفتار کشور‌های همسایه و قدرت‌های بین‌المللی چه خواهد بود؟

بعد از این رویداد چه آینده امنیتی و سیاسی‌ای برای ایران روی می‌دهد و چه راهکار‌هایی برای حفظ کشور وجود دارد؟

سیاست انزواگرایانه و بازنمایی تهاجمی: در ذهنیت ترامپ سیاست داخله و به‌خصوص سیاست خارجه جایگاهی ندارد و او آشنایی محدودی با حقوق و سازمان‌های بین‌الملل دارد. مبنای ملی‌گرایانه و محافظه‌کارانه ترامپ باعث شده است که از وجه حقوقی و سازه‌های قدرت نرم آمریکا در سطح بین‌الملل عبور کند و تنها منافع عینی و اقتصادی را به رسمیت بشناسد.
 
در این راستا سیاست جنگ پیش‌دستانه بوش و دیپلماسی چندجانبه اوباما را کنار زده است و به سمت انزواگرایی حرکت می‌کند. آمریکا در زمان ترامپ نیرو‌ها و هزینه‌های نظامی در خاورمیانه را کاهش داده است و عملا منطقه را دارای سودآوری اقتصادی نمی‌داند.
 
ایجاد تنش در منطقه و فعال کردن شکاف‌های فرقه‌ای، قومیتی و افزودن اختلاف بین همسایه‌ها می‌تواند منافع آمریکا را تامین کند. حتی وضعیت روابط مسالمت‌آمیز با ایران منافع امنیتی و اقتصادی آمریکا را شکل نمی‌دهد، اما قرار دادن تهدیدات ایران و بازنمایی ایران به‌عنوان آشوبگر منطقه به جای اسرائیل می‌تواند همه شکاف‌های بالقوه امنیتی را فعال کند.

سواری مجانی آمریکا: در این وضعیت که سیاست رسمی، انزواگرایانه و سیاست بازنمایی شده، تهاجمی است می‌توان به‌راحتی سواری گرفتن مجانی آمریکا را مشاهده کرد. با تروریستی اعلام کردن نیرو‌های رسمی نظامی ایران از یکسو فشار اسرائیل و عربستان بر ترامپ کاهش پیدا می‌کند و ازسوی دیگر منطقه آرایش نظامی به خود خواهد گرفت.
 
آمریکا در منطقه حضور ندارد و ضربه مستقیمی از برخورد‌های نظامی نخواهد خورد؛ بنابراین هر گونه فعالیت و مانور نظامی با فروش تسلیحات و رهبری این کشور همراه خواهد بود. گونه‌ای سواری گرفتن مجانی و استفاده بردن حداکثری بدون هزینه کردن است.
 
در چنین شرایطی با توجه به همراه نبودن کشور‌های اروپایی و روسیه و چین با اقدامات خارج از عرف دیپلماتیک آمریکا و همین طور توان محدود نظامی این کشور در منطقه جنگ تمام‌عیار میان ایران و آمریکا نه‌تن‌ها روی نخواهد داد، بلکه احتیاط و محافظه‌کاری بیشتری حاکم می‌گردد.
 
دو کشور در حالتی تخاصمی به وضعیت دوئل قرار گرفته‌اند، اما به علت هزینه‌های اقتصادی در سطح بین‌الملل، انزوای دیپلماتیک فعالیت‌های جنگ‌طلبانه و موازنه منطقه خاورمیانه جنگی روی نخواهد داد؛ اما جنگ‌های نیابتی و فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی افزایش پیدا می‌کند.

دیدبانی تحریم و نقطه‌زنی‌های تروریستی همسایگان: وضعیت پیچیده محیط امنیتی ایران ریشه در سیاست خارجی ایران با همسایگان دارد. از مجموع کمربند‌های معرفتی انقلابی، تشیع، اسلام، ایران و مدرنیته و پسامدرنیته تنها بخشی از کمربند‌ها به لحاظ امنیتی فعال هستند و از همه امکانات سازه‌ای و ساختاری ایران با دیپلماسی همه‌جانبه جهت مهار و کنترل رفتار بازیگران منطقه استفاده نمی‌شود.
 
علل افزایش تحریم‌ها و قرار دادن نیروی نظامی ایران در رده گروه‌های تروریستی فعالیت کشور‌های همسایه در جهت تضعیف نظام سیاسی و حتی تجزیه و نابودی ایران است. فشار‌های اسرائیل و عربستان و سفر‌های زیاد نخبگان آن‌ها به آمریکا، روسیه و کل منطقه باعث شده است ایران نه‌تن‌ها با سطح بین‌الملل چالش داشته باشد، بلکه در منطقه نیز به چرخه امنیتی وارد شده است. بر اثر تمرکز کشور‌های همسایه و هزینه‌های اسرائیل و عربستان سطح کنترل و انزوای ایران به سطوح تحریم‌های همه‌جانبه و در نهایت قرار گرفتن در لیست تروریسم ختم شد.

سیاست‌های راهبردی ایران در وضعیت فعلی: آمریکا از ابتدای انقلاب با اشغال سفارت و پیدایش چالش‌های سیاسی که نتیجه سازه‌های ذهنی و تاریخی بود به سمت ضربه زدن به منافع ایران از هر شکل ممکن برآمد. در وضعیت فعلی همان سیاست‌ها تهاجمی‌تر شده است که نتیجه آن افزایش جنگ‌های نیابتی و قدرت یافتن گروه‌های شبه‌نظامی خواهد بود. هزینه فعالیت‌های بین‌المللی علیه ایران را اسرائیل و خرابکاری‌های منطقه‌ای علیه ایران را عربستان برعهده گرفته است.
 
در شرایط فعلی در سطح بین‌الملل باید موازنه قوا را در برابر آمریکا حفظ کرد. فعال کردن چین، روسیه، اتحادیه اروپا و حتی کشور‌های در حال توسعه آسیایی و آمریکای لاتین می‌تواند تهدیدات امنیتی را خنثی سازد. همین‌طور در سطح منطقه باید با رویکردی عملگرا به سمت ایجاد رابطه مسالمت‌آمیز با همسایگان و حداقل‌سازی چالش‌ها حرکت کرد. در صورت فعال بودن کمربند‌های معرفتی سیاست خارجی ایران که چندوجهی و قدرتمند هستند، آمریکا به‌طور مستقیم توان عملیاتی خود را از دست می‌دهد.
 
وضعیت حساس و متخاصمانه‌ای شکل گرفته است و کمترین توجه به آرایش توان نظامی و هنر دیپلماسی می‌تواند کشور را وارد آشوب و جنگ سازد. نیاز به رعایت سلسله مراتب و یکدستی در نهاد‌های راهبردی سیاست خارجی ایران است که هر گونه موازی‌کاری و بازنمایی‌های قهرمانانه و احساسی می‌تواند کشور را در راستای اهداف ترامپ قرار دهد.

*دکتر روح‌الله اسلامی، عضو گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی است.
برچسب ها: آمریکا سپاه تحریم
مجله خواندنی ها
عناوین برگزیده
پسِ پشت حمله به ایران؛ چرا ترامپ حمله نکرد؟
آمریکا چطور در مسیر اجماع‌ سازی علیه ایران پیش می‌رود

پسِ پشت حمله به ایران؛ چرا ترامپ حمله نکرد؟

پربیننده ترین
گزارش تصویری