کلی گویی، بدون مصداق، بی پیام، مغایر با اصل ۴۴...
طوفان انتقادات
فرارو- پس از این که محمود احمدی نژاد در 20 دی ماه لایحه برنامه پنجم توسعه را تقدیم مجلس کرد، این برنامه و مفاد آن با انتقاد شدید نمایندگان بخش خصوصی و برخی از نمایندگان مجلس مواجه شد، احمدی نژاد هنگامی که لایحه را به مجلس ارائه کرد آن را شفاف، عملیاتی، مختصر و مفید خواند.
به گزارش فرارو؛ انتقادات نمایندگان کمیسیون صنایع به لایحه از بی توجهی به مسائل صنعت در کشور حکایت دارد، علی اصغر یوسف نژاد سخنگوی این کمیسیون در اینباره گفت: «در برنامه يي که دولت براي پنج سال آينده بخش صنعت و معدن نوشته، نمي توان بندي را پيدا کرد که در آن صنعت ارتقا يابد. آنچه من پس از خواندن اين برنامه متوجه شدم پراکنده گويي، کلي گويي و نظريه پردازي است.»
وی افزود: «دولت مشخص نکرده در حال حاضر صنعت چه جايگاهي در کشور دارد و آن را پس از پنج سال مي خواهد به چه جايگاهي برساند. نه نرخ سرمايه گذاري را مشخص کرده، نه نرخ بيکاري و رشد اقتصادي در بخش صنعت و معدن را. انگار نه ارزش افزوده اهميتي دارد، نه راندمان و بهره وري. اصلاً معلوم نيست مثلاً در چه جايگاهي هستيم و مي خواهيم به چه جايگاهي دست پيدا کنيم.»
اما این اظهارات و انتقادات دیگر به برنامه پنجم امروز به نوعی توسط معاون وزیر بازرگانی پاسخ دادهشد، بابك افقهي در مورد لايحه برنامه پنجم توسعه و انتقاداتي كه اين روزها به آن ميشود، اظهار کرد: «اين برنامه آن قدر هم كه ميگويند، واقعا بد نيست. بيش از يك سال و نيم روي آن كار كارشناسي شده است.»
وي با بيان اينكه همه متخصصان و از خود اتاق هم نمايندههايي در تدوين برنامه حضور داشتند، تصريح کرد: «نكتهاي كه وجود دارد اين است كه چون اين برنامه پيوستهاي دارد و ارقام كمي و اهداف كمي پيشبيني شده در برنامه در پيوست آن است، افراد احكام را كه ميخوانند فكر ميكنند اين برنامه بدون عدد و رقم و تعيين هدف است. در صورتي كه اين گونه نيست.»
اما این به تنهایی تمام انتقادات از برنامه پنجم نیست، بلکه اکثر فعالین اقتصادی از نارساییهای این برنامه سخن میگویند و منتقد آن هستند یکی دیگر از نکات مبهم درباره این برنامه این است که هنوز معلوم نیست که چه کسانی آن را تنظیم کرده اند و با چه استدلالهایی به نگارش آن دست زدهاند.
کلی گویی در برنامه
بیشترین انتقادات به برنامه پنجم از این منظر صورت گرفت که این لایحه دچار کلی گویی است و در جزییات وارد نشده است؛ فاروق کیخسروی در این باره گفت: «بسیاری از مطالب لایحه پیشنهادی برنامه پنجم به شکل کلیگویی بیان شده است و هیچگونه تکلیفی برای دولت جهت اجرای آن وجود ندارد.» رئیس کمیسیون تجارت اتاق ایران افزود: «مشکل دیگر این لایحه این است که برنامه چهارم به پایان رسیده و باید برنامه پنجم زودتر به مجلس برای تصویب تقدیم میشد تا از نظرات بخش خصوصی هم استفاده کافی میشد.»
جعفر قادر عضو کمیسیون برنامه مجلس نیز همین اعتقاد را دارد، وی گفت: «كلی گوییها و برنامههای كلی در لایحه ارائه شده از نقاط ضعف این لایحه است.» این نماینده مجلس افزود: «متأسفانه این كلی گوییها در برنامه چهارم توسعه هم وجود داشت كه در این لایحه هم اصلاح نشده است.»
لایحه بدون مصداق
اما محمد رضا خباز از منظری دیگر به لایحه مینگرد، او معتقد است: «بود و نبود 80 درصد از لایحه بنامه پنجم تفاوتی ندارد» سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت وگو با ايسنا، با بيان اينکه اين لايحه ترتيبات يک برنامه را ندارد، عنوان کرد: «به اين معنا که طبق ترتيبات برنامه اي، برنامه بايد از سند بالا دستي آغاز شود و به يکسري آمار و ارقام برسد و مشخص شود که اين برنامه چقدر مي خواهد به اهداف سند چشم انداز برسد که در اين برنامه اصلا چنين مواردي وجود ندارد.»
وي با اشاره به این مسئله که برنامه پنجم توسعه هيچ مصداقي هم براي ارزيابي ندارد، گفت: «بر اساس مصاديق ارزيابي، مي شود دستگاه هاي اجرايي را مورد ارزيابي قرار داد که اين مورد هم در لايحه دولت وجود ندارد.» خباز با بيان اينکه اين لايحه هيچ سياقي ندارد، يعني ابتدا و انتهاي آن به هم مربوط نيست، ادامه داد: «به اين معنا که اگر ما بخواهيم وارد اصلاح اين لايحه شويم يا بايد کل آن را از ريشه عوض کنيم که کار سختي است يا بايد در درون آن چهار الي پنج شاخص مهم قرار دهيم تا بشود آن را ارزيابي کرد.»
برنامه، بی پیام
این اظهارات ادامه یافت تا این که محمد نهاوندیان در بیست و نهمین نشست هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران درباره لایحه برنامه پنجم گفت: «لایحه برنامه پنجم بالاخره به مجلس تقدیم شد و اتاق ایران نهایت تلاش خود را برای كمك به تدوین برنامه انجام داد ولی متأسفانه از مجموع پیشنهادهای ارائه شده به اتاق، شاهد تجلی بسیار كمی در لایحه برنامه پنجم هستیم و آن چه كه فعالان اقتصادی از یك برنامه میان مدت توقع دارند در این برنامه دیده نمی شود.»
وی افزود: «برنامه میان مدت باید راهنمای تصمیم گیری باشد لذا باید پیام های اعتمادبخش به فعالان بخش خصوصی داده شود اما همان طور كه در ماده 71 برنامه شاهد آن هستیم جزئیات این برنامه درباره حمایت دولت از برخی فعالیت ها مشخص نشده است لذا نمی توان گفت كه برنامه داریم. برنامه باید پیام های كمی به فعالان اقتصادی دهد.»
رئیس اتاق ایران گفت: «چالشی كه در برنامه های گذشته داشتیم كم بودن درجه تحقق بوده است لذا هرچه در تدوین برنامه مشاركت فعالان اقتصادی بیش تر باشد درجه تحقق آن بالا می رود. وی افزود: سیاست های كلی كه قبل از تدوین برنامه ابلاغ شد باید تجلی عملیاتی پیدا كند لذا اتاق آمادگی دارد تا برای غنای بیش تر برنامه كمك كند.»
برنامه، مغایر با اصل 44
برخی از نمایندگان بخش خصوصی نیز برنامه پنجم را مغایر با اصل 44 قانون اساسی میدانند، محسن حاجیبابا در اینباره یادآور شد: «لایحه پیشنهادی برنامه پنجم مغایر با اصل44 است و مسائل قیمتگذاری و سلب اختیار از اتاق ایران در امور تشکلها در ماده(154) آن دیده میشود که دولت را مکلف کرده که ضمن ساماندهی تشکل نسبت به ایجاد نظام مهندسی صنعت اقدام کند و آییننامه نظارت و تأسیس تشکلها بر عهده دولت گذاشته شده است.»عضو کمیسیون صادرات اتاق ایران پیشنهاد داد که لایحه پیشنهادی برنامه پنجم توسط اعضا بررسی شده و از مجلس درخواست شود که به مدت یکسال اجرای آن با تعویق بیفتد تا مشکلات آن مرتفع شود.
برنامهای برای دولتی شدن اقتصاد
اما شاید بتوان گفت جنجالی ترین موضع گیری را راجع به برنامه پنجم توسعه اسدالله عسگراولادی رئیس کمیسیون صادرات اتاق ایران و یکی از حامیان محمود احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری اتخاذ کرد، وی با اشاره به ماده (1) برنامه پیشنهادی پنجم توسعه گفت: «اجرای این برنامه را به نهاد ریاستجمهوری واگذار کردهاند. این الگوها باید در جای دیگری به غیر از نهاد ریاستجمهوری تصویب شود که بهترین جا مجلس است.»
وی افزود: «مواد (2)، (3)، (4) هم برنامههای کلانی است که راهحلهای ارائه شده آن کامل نیست. در آخر ماده (3) ساماندهی و انجام آییننامهها را پیشبینی نکرده است.»
عسگراولادی یادآور شد: «از ماده 108 برنامه پیشنهادی پنجم که اقتصادی است. اهمیت اتاقهای بازرگانی کمرنگ است و روند این برنامه 80 درصد انجام امور را به شکل دولتی ترجیح میدهد.»
وی افزود: «درباره صادرات نیز هیچ راهبری وجود ندارد و جهش صادراتی کشور در سال88 متوقف شده است و برای بخش صادرات غیرنفتی غیردولتی راهحلی در این برنامه دیده نشده است.»
رئیس کمیسیون صادرات اتاق ایران با تأکید بر عقب بودن از اهداف سند چشمانداز نظام تصریح کرد: «در 5سال آینده باید 40درصد اهداف چشمانداز محقق شود، زیرا در 5سال گذشته تنها 5درصد به اهداف چشمانداز 1404 نزدیک شدهایم.»
وی افزود: «در این برنامه حتی مساجد را هم تا حدی به سمت دولتی شدن پیش بردهاند.» عسگراولادی با اشاره به اظهار نظرات 150صفحهای سازمان توسعه تجارت درباره لایحه پنجم توسعه یادآور شد: «مشابه این کار را وزارت بهداشت، استانداریها و شهرداریها هم انجام دادهاند که در لایحه نهایی دیده نشده است.»