توضیحات فاکر درباره کمسیون اصل نود

رئيس كميسيون اصل نود مجلس گفت: "ديرتر تشكيل شدن كميسيون اصل نود موجب شده فعاليت‌هاي اين كميسيون ديرتر ظهور يابد، اما در عين حال متذكر شد "كميسيون اصل نود با جديت اما بي سر و صدا كارهاي خود را انجام مي دهد ".

حجت الاسلام و المسلمين محمد رضا فاكر رئيس كميسيون اصل نود مجلس هشتم كه در مجلس هفتم نيز رياست اين كميسيون را بر عهده ‌داشت، درباره شائبه كم‌تحركي اين كميسيون گفت: اصلاح آئين نامه داخلي مجلس موجب تغيير نحوه تشكيل كميسيون اصل نود و در نتيجه ديرتر شكل گرفتن اين كميسيون نسبت به ساير كميسيون هاي تخصصي شد.

وي تائيد كرد "ديرتر تشكيل شدن كميسيون اصل نود موجب شده فعاليت‌هاي اين كميسيون ديرتر ظهور يابد، اما در عين حال متذكر شد "كميسيون اصل نود با جديت اما بي سر و صدا كارهاي خود را انجام مي دهد ".

حجت الاسلام و المسلمين فاكر در پاسخ به اين سئوال كه آيا در مقام رئيس كميسيون اصل نود مجلس از كارنامه اين كميسيون رضايت دارد، اظهار داشت: نمي دانم چه بگويم كه تصور از خود راضي بودن ايجاد نشود اما اميدوارم روز قيامت بتوانم جوابگو باشم.

* تغيير آئين نامه داخلي مجلس و كم‌تحركي كميسيون اصل نود

بر اساس اصل نود قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران هر كس شكايتي از طرز كار مجلس يا قوه مجريه يا قوه قضائيه داشته باشد، مي تواند شكايت خود را كتبا به مجلس عرضه كند و مجلس موظف است به اين شكايات رسيدگي كند و پاسخ كافي دهد و در مواردي كه شكايت به قوه مجريه يا قوه قضائيه مربوط است، رسيدگي و پاسخ كافي از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتيجه را اعلام كند و در مواردي كه مربوط به عموم باشد، به اطلاع عامه برساند.

در پي تعيين مرجعي به منظور رسيدگي به شكايات مردمي از طرز كار قواي 3 گانه در قانون اساسي كميسيون آئين نامه داخلي مجلس جهت ايجاد ساز و كاري در اين راستا تشكيل كميسيون اصل نودم قانون اساسي را مدنظر قرار داد تا در چارچوبي مشخص بتواند يكي از اصول مترقي ميثاق ملي را اجرايي كند.

بر اساس قانون نحوه اجراي اصل نودم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در آئين نامه داخلي مجلس مصوب آبان 1365 مقرر شد تشكيلات كميسيون اصل نود داراي 2 واحد رسيدگي به شكايات مركب از نمايندگان ملت و دفتر مركب از منتخبان هيئت رئيسه مجلس تشكيل شود كه حدود وظايف و اختيارات كاركنان واحد اخير توسط هيئت رئيسه كميسيون تعيين شده و زير نظر رئيس كميسيون انجام وظيفه مي كند.

در بند مربوط به صلاحيت و حدود اختيارات كميسيون اصل نود مجلس نيز مقرر گرديده علاوه بر اختيارات مصرح در ماده واحده مصوب اول اسفند 1359 و تبصره الحاقي آن مصوب پنجم ارديبهشت 1364، اين كميسيون مي‌ تواند جهت كسب اطلاعات كافي از مسئولان ذيربط دعوت يا مستقيما با آنها مكاتبه كند و آنها نيز مكلف به اجابت هستند و در صورت تخلف و ثبوت جرم عدم پاسخگويي توسط كميسيون و اعلام آن دادگاه صالحه موظف است خارج از نوبت رسيدگي و در صورت ثبوت جرم مقدار كيفر مذكور در تبصره ماده واحده را مشخص و نتيجه را به كميسيون اعلام كند و در اين پرونده دادگاه رسيدگي كننده به جرم عدم پاسخگويي حق رسيدگي به اصل شكايت مطرح در كميسيون را ندارد.

در تبصره نخست اين ماده تاكيد شده بود هر بخش مي‌ تواند با موافقت رئيس كميسيون در صورتي كه مقتضي بداند از شاكي و مشتكي عنه براي اداء توضيحات و روشن شدن چگونگي موضوع دعوت به عمل آورد وعدم اجابت مشتكي عنه تخلف محسوب ليكن مجازات مذكور در ماده 2 اين قانون را نخواهد داشت.

در تبصره دوم اين ماده تصريح شده بود دبيرخانه موظف است نامه‌هاي طبقه‌بندي شده و مستقيم را بدون گشودن، ثبت و در اختيار هيئت رئيسه كميسيون قرار دهد.

در يكي ديگر از مواد آئين نامه داخلي سابق مجلس آمده بود چنانچه شكايتي نياز به تحقيق و بررسي داشته باشد، كميسيون مي‌تواند بازرس يا بازرساني را از ميان نمايندگان مجلس به انتخاب هيئت رئيسه كميسيون اعزام كند و مسئولان ذيربط موظفند همكاري لازم را از هر جهت با آنان معمول دارند.

بر اساس تبصره ماده مذكور، بازرس يا بازرسان اعزامي مي‌ توانند در صورت لزوم، فرد يا افراد متخصصي را هر چند غير نماينده، با تصويب هيئت رئيسه كميسيون همراه خود براي بازرسي دعوت كنند كه اين بازرسان بر اساس ماده ديگري از آئين نامه، موظفند كليه موازين شرعي را رعايت و گزارش ماموريت خود را به انضمام نظريات كتبي فرد يا افراد متخصص در مواردي كه همراه باشند، با امضاء حداكثر ظرف مدتي كه هيئت رئيسه كميسيون معين مي‌ كند، تسليم كميسيون كنند.

در ماده 5 آئين نامه داخلي سابق مجلس تصريح شده بود كميسيون اصل نود صرفا به شكاياتي كه از روش و طرز كار مجلس و يا قواي مجريه و قضائيه باشد، رسيدگي مي‌ كند و بر اساس تبصره همين ماده، كميسيون پس از بررسي لازم و احراز تخلف، از دادگاه صالحه تقاضاي رسيدگي قضائي خارج از نوبت را مي كند و دادگاه مكلف است پس از صدور حكم نتيجه را به كميسيون اطلاع دهد.

در يكي ديگر از مواد آئين نامه داخلي سابق مجلس بر اساس قانون اجازه مكاتبه و تحقيق مستقيم به كميسيون اصل نود با دستگاه‌هاي دولتي جهت رسيدگي به شكايات مردم تاكيد شده بود "چنانچه مسئولان مذكور در ماده واحده مصوب اسفند 59، عمدا جواب خلاف واقع به كميسيون اصل نود داده باشند، موضوع با اعلام كميسيون در مراجع قضائي رسيدگي خواهد شد و بر اساس ماده ديگري از آئين نامه، رسانه‌هاي عمومي در صورت تمايل به اعلان گزارشات مربوط به عموم و آنچه كميسيون از طريق تريبون مجلس اعلان مي‌ كند، مي توانند بدون هرگونه تغيير و تفسيري آن را به اطلاع عامه برسانند و البته متخلف طبق قوانين مربوطه مجازات خواهد شد.

بر اساس ماده واحده قانون نحوه گزارش كميسيون اصل نود قانون اساسي در آئين نامه داخلي مجلس گزارشات كميسيون اصل 90 پس از ارائه به هيئت رئيسه بدون رعايت نوبت در دستور كار مجلس قرار مي‌ گيرد و در اولين جلسه علني قرائت مي‌ شود.

پس از تشكيل مجلس هفتم اصلاح آئين نامه داخلي مجلس در دستور كار كميسيون تدوين آئين نامه قرار گرفت كه اين كار سترگ، سرانجام در آذر ماه سال گذشته پايان يافت و البته اين اصلاحات فصل "قانون نحوه اجراي اصل نودم قانون اساسي جمهوري اسلامي " را نيز در بر گرفت كه بر اساس ماده 32 آئين نامه مقرر گرديد به منظور سامان دادن و كارآمد سازي مجلس و نمايندگان خصوصا نسبت به طرز كار قواي 3 گانه مبتني بر اصول متعدد قانون اساسي بالاخص اصل نودم، ‌كميسيوني به نام اصل نودم قانون اساسي تشكيل مي‌ گردد تا طبق قوانين مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظيفه كند.

اعضاي اين كميسيون كه پيش از اين مانند ساير كميسيون هاي عادي مجلس انتخاب مي شدند، به صورت خاص انتخاب مي شوند كه عبارتند از يك نفر از اعضاي هر يك از كميسيون هاي تخصصي با معرفي كميسيون مربوطه و 8 نفر از نمايندگان كه توسط روساي شعب و هيئت رئيسه به عنوان اعضا ثابت انتخاب مي شوند.

بر اساس تبصره ماده مذكور، رئيس كميسيون با پيشنهاد هيئت رئيسه مجلس از ميان اعضاي ثابت كميسيون و با راي مجلس انتخاب مي‌ شود كه براي نخستين دوره فعاليت كميسيون در دوره جديد، آيت‌الله محمدرضا فاكر و حجت‌الاسلام محمدابراهيم نكونام نمايندگان مشهد و گلپايگان كانديدا شدند كه از ميان آنها حجت الاسلام فاكر براي تصدي اين مسئوليت توسط اعضاي كميسيون به هيئت رئيسه معرفي و در جلسه علني نوزدهم آبان ماه با راي موافق 156 نماينده، رئيس كميسيون اصل نود شد.

در تبصره ديگري از ماده 32 آئين نامه داخلي جديد مجلس تصريح شده است "اعضاي ثابت كميسيون نبايد عضو كميسيون‌ هاي تخصصي مجلس باشند " و تبصره ديگري تاكيدكرده توزيع هرگونه نامه، گزارش، بروشور و موارد مشابه در صحن مجلس طبق دستورالعملي خواهد بود كه توسط هيئت تصويب و به اطلاع نمايندگان خواهد رسيد اما در عين حال ماده 116 آئين نامه داخلي تاكيد كرده "گزارش نهائي كميسيون اصل نود پس از ارائه به هيئت رئيسه مجلس، در صورتي كه مربوط به عموم باشد، بدون عايت نوبت در دستور كار قرار مي گيرد و در اولين جلسه علني قرائت خواهد شد ".

كميسيون اصل نود مجلس وظايف مهمي در راستاي نظارت بر طرز كار قواي سه گانه بر عهده دارد كه نمونه آن رسيدگي به تخلفات برخي مسئولان در استفاده از امكانات ويژه يا زمين خواري هاي صورت گرفته و يا بررسي نحوه كمك رساني دستگاه‌هاي دولتي به زلزله زدگان بم از سوي كميته محرمانه است.