نامهی احمدینژاد برای حسنی مبارک؟
رابطهای در «کمای تاریخ»
بررسی مسئله روابط ایران و مصر
فرارو- علی لاریجانی برای شرکت در یک نشست مشورتی مربوط به اتحادیه بینالمجالس اسلامی راهی مصر شد. دستورکار اصلی این سفر به اندازه سایر برنامههای وی پیامد خبری نداشت. اما موجی از گمانه زنیها با خبر یک روزنامه مصری شروع شد.
به گزارش فرارو؛ آنگونه که روزنامه «مصری الیوم» به نقل از «یک منبع که نخواسته نامش فاش شود» گزارش کرده، لاریجانی حامل نامهی احمدینژاد برای حسنی مبارک بوده است.
دیدار لاریجانی و مبارک چندان غیرمترقبه نبود. چراکه لاریجانی پیش از سفر به مصر خبر از دیدارهایی «طبیعی» با مسئولان مصری در راستای مسائل دوجانبه و موضوعات منطقهای داده بود تا بیانیههایی نظیر بیانیهی دو تشکل دانشجویی اصولگرا در محکومیت دیدار لاریجانی و مبارک موجی نیانگیزد.
اما خبر روزنامه مصری، باعث شد تا سویهی تحلیلها در ایران متفاوت شده و خبر این دیدار، یکی از موضوعات داغ روز شود. این که لاریجانی ماموریت ابلاغ پیامی را بر عهده داشته باشد، زیاد هم دور از ذهن نبود؛ سابقه سکانداری لاریجانی در پرونده هستهای ایران در فاصله سالهای 84 تا 86 و دیدارها و گفتگوهای فراوانش، وی را به عنوان یکی از مقامات بلندپایه، گزینه مناسبی برای این سفر می کند.
با این همه ذکر این نکته خالی از اهمیت نیست که در خبر روزنامه مصری هیچ اشارهای به از سرگیری روابط ایران و مصر نشده است. این روزنامه با اشاره به این نامه و مذاکرات لاریجانی با حسنی مبارک، رئیس جمهور و احمد ابوالغیط، وزیر امور خارجه مصر؛ گفته است حسنی مبارک در طی روزهای آتی سفری به برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد داشت. هرچند طبق ترجمه خبرگزاری فارس از خبر این روزنامه، حسنی مبارک در سفر خود به امارات، کویت و عربستان بنا دارد تا با بررسی مذاکرات خود با لاریجانی، به تلاش برای آرامسازی منطقه و برنامه هستهای ایران بپردازد؛ اما جای این سوال باقی میماند که آیا پیش از آن که رئیسجمهوری مصر سفیر حسن نیت ایران شود، نباید روابط ایران و مصر حسنه شود؟
این تحلیل با موضعگیری حمیدرضا ترقی، معاونت بینالملل حزب تاثیرگذار موتلفه تقویت میشود؛ چرا که وی ضمن مثبت ارزیابی کردن اصل روابط دوجانبه ایران و مصر، در گفتگو با ایلنا اظهار داشته است: «تا زمانيكه مصر به سياست خيانتآميز خود در دفاع از رژيم غاصب صهيونيستي ادامه دهد، بحث مبادله سفير با اين كشور بيمعنا است.»
ریشههای یک گره
به نظر میرسد موضوع روابط ایران و مصر یکی از اصلیترین مسائل سفر لاریجانی بوده است. اما گره کور این روابط در کجاست؟ آیا تمام مسئله آنگونه که ترقی اظهار داشته است مستقیما به روابط گسترده و عمیق مصر و اسرائیل برمیگردد؟ یا آن گونه که محمود صدری در سرمقاله دنیای اقتصاد گفته، مسئله به اسرائیل هم برمیگردد ولی بیشتر از آن به «اتحاد طبیعی» مصر و عربستان در اتخاذ سیاستهای ضدایرانی مربوط است؟
بیتردید رژیم صهیونیستی یکی از خطوط قرمز مورد اتفاق همگان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی و بلا شک یکی از فاکتورهای موثر در سردی روابط ایران و مصر است. چرا که یک بار پس از اظهار نظر محمود احمدینژاد در بهار 86؛ که «اگر دولت مصر اظهار آمادگي كند تا پايان وقت اداري امروز سفارت ايران را در مصر برپا خواهيم كرد»، روابط این دو کشور بر سر تجاوز اسرائیل به نوار غزه در زمستان سال گذشته رو به تیرگی نهاد. رئیس مجلس نیز از این موضوع غافل نبوده که در کنفرانس خبریش در مصر ضمن تاکید بر مواضع ایران در حمایت از گروههای فلسطینی، از اسرائیل به عنوان دشمن مشترک ایران و مصر و تمام جهان اسلام یاد کرد.
با این اوصاف اسرائیل را نمیتوان تمام علت دانست. مصر تنها کشوری نیست که با اسرائیل روابط گستردهای دارد و ایران در صدد برقراری ارتباط با اوست. ترکیه نیز روابط غیرقابل انکاری با اسرائیل دارد؛ اما در میان همسایگان ایران؛ ترکیه همواره گزینه ویژه روابط بوده است.
شاید ریشههای این تلخکامی دوجانبه را باید در یک تاریخ ایدئولوژیک یافت. مخالفت سادات با انقلاب اسلامی در اظهارنظری که میان ایدئولوگهای انقلابی به «انقلاب بیخون» شهره شد، پذیرفتن شاه مخلوع در قاهره و دفن وی در همانجا، ایران را با مصر دلچرکین کرد، و سبب شد در پس ترور سادات به دست خالد اسلامبولی؛ خیابانی را در تهران به اسم او نامگذاری کند. پاتک این اقدام، خیابان محمدرضا پهلوی در مصر بود. استمرار این مخالفتها، تاریخی از بدبینی را رقم زد که هنوز که هنوز است ادامه دارد.
گره کور رابطه ایران و مصر کی باز خواهد شد؟ شاید وقتی که دو طرف بخواهند دست از دعواهای حیثیتی گذشته بکشند.