آگاه
کد خبر: ۳۶۱۵۰

عباس عبدی> اداره جامعه؛ سهل و ممتنع


عباس عبدی در روزنامه اعتماد نوشت:

اداره کشور و برنامه ريزي براي آن موضوعي سهل و ممتنع است، مثل مدرک تحصيلي در علوم انساني است. من به لحاظ رسمي مدرک مهندسي دارم، اما حرفه اصلي ام در حوزه علوم اجتماعي است.

اگر از بنده بپرسند ميان مهندسي و جامعه شناسي کدام سخت تر است، بي ترديد خواهم گفت جامعه شناسي، و اگر بپرسند کدام آسان تر است، باز هم خواهم گفت جامعه شناسي. بستگي دارد که کدام جامعه شناسي مورد نظر ما باشد زيرا جامعه شناسي که مدرک بگيرد با کسي که جامعه شناسي را بفهمد، فرق مي کند؛ مدرک گرفتن آن خيلي راحت تر از مهندسي است، در مقابل فهميدن آن سخت تر است، اما مهندسي معمولاً يک نوع بيشتر نيست. فهميدن تا حدود زيادي همان مدرک معتبر گرفتن است.

بنابراين نبايد تعجب کنيد که بسياري از اصحاب قدرت که به انگيزه کسب پرستيژ اجتماعي يا منافع مادي مدرک صوري و حتي جعلي مي خواهند بگيرند، سراغ مدارک علوم انساني و اجتماعي مي روند، و به ندرت ديده شده که کسي مدرک صوري يا جعلي مهندسي يا پزشکي را انتخاب کند، زيرا پنهان شدن پشت چنين مدارکي خيلي سخت است. فرد متقلب با مدرک پزشکي جعلي يا صوري حاضر نيست براي خودش حتي يک قرص را تجويز کند اما با مدرک تقلبي علوم سياسي مي تواند براي دنيا نسخه بپيچد.

براي نمونه برخي ها مدرک جعلي يا صوري حقوق گرفته اند، در حالي که دکتراي حقوق افراد بسيار خبره يي هستند که متقلبان با کوچک ترين سخني که بگويند نزد اينان شناخته مي شوند، اما ظاهراً مردم عادي و فضاي عمومي جامعه توجه چنداني به اين مساله ندارد. البته چندان هم غيرطبيعي نيست.

در جامعه يي که قانون در حاشيه باشد، آگاهي از علم حقوق منفعت و کاربردي نخواهد داشت. صدها گرهي که در اين جوامع با پول و پارتي و پررويي (سه پ مشهور) حل مي شود، يکي هم با قانون حل نمي شود، به همين دليل است که صاحبان مدرک صوري و جعلي حقوق در جامعه حضور دارند و کسي هم سره را از ناسره تشخيص نمي دهد.

اين مقدمه را گفتم تا به برخي اظهار نظرات اجتماعي اخير که ناشي از همين نوع نسخه پيچي ها است، بپردازم، از جمله اينکه براي جلوگيري از فساد و احياناً روابط ناسالم در ميان جوانان، عده يي پيشنهاد تفکيک جنسيتي را در دانشگاه ها داده اند، و جالب اينکه همزمان پيشنهاد پذيرش صيغه براي دختران دبيرستان هم مطرح شده است. به پيشنهاد دوم فعلاً کاري ندارم، اما پيشنهاد اول برخلاف ادعاي ظاهرش اساساً آسيب زا و فاسدکننده است و ناشي از عدم آشنايي پيشنهادکنندگان با دنياي جديد است. چرا؟

خانواده يک رکن مهم جامعه است، و همواره کوشيده مي شود اين رکن مهم داراي قوام و پايداري باشد و يکي از عناصر مهم در اين پايداري نحوه آشنايي زوجين و آشنايي آنان با يکديگر است. در گذشته و در جوامع روستايي يا قبيلگي يا محيط هاي بسته اصولاً چيزي به نام آشنايي قبلي ضرورتي نداشت، چه بسا از همان ابتداي تولد تا حدود زيادي معلوم بود که چه دختري با چه پسري ازدواج خواهد کرد. اراده دختر و پسر نقشي در ازدواج نداشت، حتي در مواردي مبناي اصلي ازدواج غير از زندگي مشترک دو نفر بود، مثلاً وجه اقتصادي يا سياسي آن قوي بود.

اين ازدواج ها معمولاً هم پايداري خاص خود را داشت، زيرا ترتيب دهندگان ازدواج خودشان ادامه آن را تضمين مي کردند و چه بسا جدايي برخي از اين ازدواج ها هم بيش از آنکه به ناسازگاري و اختلاف زن و مرد مربوط باشد، به اختلافات يا منتفي شدن فلسفه اوليه آن وصلت مربوط مي شد. چنين ازدواج هايي معمولاً در جوامع بسته، کوچک و نسبتاً سنتي رخ مي داد، که پيوندهاي ازدواج از طريق اطرافيان مستحکم مي شد. اما با بزرگ تر و پيشرفته تر شدن جوامع و افتادن شکاف ميان نسلي (فرزندان با اوليا) اين نوع ازدواج ها به مرور کاهش يافت و نظارت خانواده بر تداوم ازدواج نيز کم شده است. بقاي ازدواج بيش از آنکه بر معيارهاي خانوادگي و اقتصادي باشد، بر تفاهم و علاقه متقابل زن و مرد استوار مي شود.

لازمه اين ازدواج ها، آشنايي مستقيم دختر و پسر با يکديگر است. مسووليت ازدواج ها برخلاف گذشته مستقيماً برعهده دختر و پسر و نه خانواده است (البته خانواده کمک مي کند يا حتي مشاوره مي دهد، اما تصميم قطعي نمي گيرد) و اگر چنين مسووليتي برعهده آنان است، بايد مقدمات آن نيز که آشنايي طرفين با يکديگر است محقق شود و اين آشنايي بايد در فضايي عادي و طبيعي و خارج از تعلقات جنسي رخ دهد، و هيچ محيطي بهتر از دانشگاه براي تحقق اين هدف نيست.

شايد گفته شود که مگر همه دانشجويان با يکديگر ازدواج مي کنند؟ پاسخ منفي است گرچه تعداد آنها کم هم نيست، اما ارتباطات درون دانشگاه نقش مهمي در يافتن همسر آينده دارد، و شايد مهم تر از اين نکته، نقشي است که اين ارتباطات در اجتماعي کردن دختران و پسران ايفا مي کند. دختران و پسراني که قبل از دانشگاه در دبيرستان جدا از يکديگر بوده اند و در جامعه هم کاملاً متمايز از هم هستند و فقط در روابط جنسيتي معمولاً ناسالم با يکديگر درگير مي شوند، و اين خيلي خطرناک است. اما در دانشگاه براي اولين بار در زندگي، اين دو گروه مي توانند به عنوان دانشجو با يکديگر حرف بزنند و درکي بهتر از يکديگر داشته باشند و ديگري را در فضايي غيرجنسيتي محک بزنند و ارزيابي کنند، و حتي فردا که وارد بازار کار مي شوند، اين تجربه به کارشان مي آيد.

بنابراين جداسازي دختر و پسر نه تنها موجب کاهش شانس ازدواج مي شود، بلکه ازدواج هاي سنتي را بدون حمايت ها و تضمين هاي آن (که در شرايط کنوني وجود خارجي ندارد) افزايش مي دهد که قطعاً به اختلال بيشتر در نهاد خانواده منجر مي شود. و بالاخره چنين طرحي فرآيند اجتماعي شدن جوانان را دچار اختلال کرده و اين اختلال در ادامه زندگي آنان آثار سوء خود را به جا مي گذارد. به طور کلي مسائل اجتماعي را بايد حل کرد و نه پاک. و اين اشتباهي است که عده يي انجام مي دهند به اين دليل ساده که اظهارنظر در امور اجتماعي سهل و ممتنع است و آنان از موضع سهل قضيه وارد مساله مي شوند.

ارسال نظرات
خط داغ