مجلس هشتم؛ گامي به پس، گامي به پيش
مجلس در ايران نهادي ديرپا و نسبت به ساير نهادهاي دموكراسي از قدمتي بيشتر برخوردار است. خاصه آنكه اين نهاد مردمي با نام دو فعال و رهبر سياسي و مذهبي بزرگ ايران در سده اخير به هم آميخته است. آيتالله سيدحسن مدرس پس از گذشت قريب به هشت دهه، هنوز در بيان ويژگيهاي كامل نمايندگي مورد اشاره قرار ميگيرد.
مردي كه نه از قدرت دولت هراسي داشت و نه در ايفاي نقش نمايندگي ساير نقشهاي خود را دخالت ميداد. به عبارت ديگر دقيقا به عنوان نماينده عموم مردم راي ميداد، نطق ميكرد و مصالح و منافع آنها را در نظر داشت. پس از نقش برجسته آيتالله مدرس، بايد به امام خميني(ره) اشاره كرد.
رهبر سياسي و مذهبي كشورمان كه جمله معروف ايشان «مجلس در راس امور است» به طور كامل اهميت مشاركت مردم در تصميمگيريها و اداره كلان كشور را ترسيم ميكند. از مجالس در ايران همواره انتظارات زيادي بوده است شايد يك دليل آن پيوند خوردن آن با اين دو نام پرآوازه تاريخ معاصر ايران باشد. نهادي كه ميزبان و يا مورد خطاب ويژه چنين شخصيتهايي بوده، قاعدتا در سنت رفتار ايرانيان كه اصولا روحانيت را ملجا و پناهگاه خود دانستهاند، اهميت خاصي مييابد.
اگر از ساير نقشها و اهميتهاي مجلس كه مربوط به تصويب و تنظيم قوانين سودمند، مشاركت در اداره كلان كشور، ياري رساندن به قواي ديگر در حل مشكلات و معضلات و... بگذريم، ميتوان امروز نمايندگان دوره هشتم را خطاب قرار داد كه رفتار آنها از نظر كيفيت و كميت چه نسبتي با آيتالله مدرس و نهاد نمايندگي مردم دارد. دوم اينكه كليت عملكرد نمايندگان در تبيين جايگاه مجلس در اداره كشور و نظارت بر امور در چه جايگاهي قرار دارد آيا به قله «در راس امور بودن» نزديك شده است؟
در بعد اول به نظر ميرسد مجلس هشتم ترميم جدي نسبت به دورههاي پيشين ندارد. چهرههاي معدودي چون علي مطهري هستند كه ايفاي نمايندگي را نقش اول و اساسي ميپندارند. البته طبيعي است كه نمايندگان به دليل وكالت از سوي موكلان با مشكلات پرشماري مواجه هستند كه از جزئيترين امور موكلان و منطقه تا كلانترين مسائل كشور را در بر ميگيرد. اما تطبيق دو دوره اخير مجلس نشان ميدهد كه چهرههاي پرشوري چون عماد افروغ، حسن سبحاني، عادل آذر، محمد خوشچهره، محمود محمدي (آباده)، محمدنبي رودكي (شيراز)، سيدمحمد ميرمحمدي (قم) و... در دوره هفتم اكنون جانشينان كمتري دارند.
مرداني كه در ايفاي نمايندگي نه اهل تعارف بودند و نه از كوشش لازم براي رسيدن به نقطه مطلوب دريغ داشتند. اكنون در مجلس هشتم علي مطهري اين پرچم را در دست دارد و شماري نيز در اين مسير قدم برميدارند.
اما آن چنان پر شمار نيستند كه مدال افتخاري به نام اين مجلس ثبت كنند. مجلس هشتم اما در ارتباط با «در راس امور بودن» كارنامه بهتري براي خود ساخته است. گرچه تا قله امور، فاصله دارد اما نگاهي به تعامل اين نهاد با ساير نهادها بهويژه دولت بيانگر ترميم شاخص تعامل يكسويه يا به اصطلاح دولتگرايي در دوره قبل است.
در دوره هفتم به هر ميزان كه چهرههاي موثر و مستقل پررونق بودند، در اين دوره اما مجموعه عملكردها و موضعگيريها و نظارت كلي مجلس نمودار بهتري را ترسيم كرده است.
فعال شدن ديوان محاسبات، انجام تحقيق و تفحصها، تشكيل كميتههاي ويژه در شرايط لازم، تهيه گزارشها از مسائل مهم كشور و تعامل مثبت و سازنده با دولت، در نظر داشتن نيازهاي ملي از جمله سرفصلهايي است كه در آن نمايندگان مجلس هشتم عملكرد بهتري داشته و اين نهاد را گامي به سوي «در راس امور بودن» نزديك ساخته است.