حجاریان این حرف ها را از من شنیده بود
عماد افروغ
عماد افروغ را مي توان يکي از تئوريسين هاي جناح اصولگراي کشور دانست. او که در دو سال اخير به يکي از چهره هاي منتقد کشور تبديل شده است، پس از برگزاري انتخابات عملاً به نقد فضاي سياسي موجود کشور پرداخت و براي رهايي از بن بست سياسي ناشي از انتخابات، طرح شوراي حکميت را ارائه داد؛ طرحي که با انگ زدن و اتهامات جناح تندرو اصولگرايان به افروغ عملاً مسکوت و بي نتيجه ماند. با اين حال او هنوز معتقد است براي رهايي از وضع موجود بايد با جناح مقابل به گفت وگو نشست و اگر خواستار رعايت قانون از جانب آنها هستيم بايد با آنها هم قانوني رفتار کنيم زيرا قانون مرضي الطرفين است.
اکنون اين استاد 52 ساله اهل شيراز با يکي از خبرگزاري هاي حامي دولت دهم به گفت وگو نشسته و به صراحت از رفتارهايي که پس از انتخابات با مير حسين موسوي و حاميانش شده انتقاد کرده است. او حتي از زدن انگ «مخملي» به جنبش سبز و ارتباط دادن اعتراضات فعلي به رسانه هاي بيگانه مانند بي بي سي و صداي امريکا به شدت انتقاد مي کند و مي گويد در انتخابات شبهه تخلف بسيار قوي بوده و نسبت به تخلف هيچ وقت قانع نشده که نشده؛ «نه قبلش، نه حينش و نه بعدش.»
-آقاي دکتر، آقايان حجاريان، شريعتي و عطريانفر در جريان صحبت هايي که پس از بازداشت مطرح کردند، يکي از عوامل شکل گيري حوادث و انحرافات برخي گروه ها در ايام پس از انتخابات 22 خرداد را به مبحث علوم انساني ارتباط دادند. جنابعالي پيش از اين با آقاي حجاريان مباحثه و ارتباطاتي داشته ايد، اين سخنان آقايان ياد شده را چطور ارزيابي مي کنيد؟
من حجاريان را بهتر از شما مي شناسم و حجاريان هم من را مي شناسد. اين حرف هايي که حجاريان زد که به اصطلاح حرف هاي گذشته خود را نقد کرد، قبلاً از بنده و امثال بنده شنيده بود، يعني در سال هايي که در مرکز تحقيقات استراتژيک بود يا بعد ها که در دوم خرداد، تا حدي ميدان دار بودند ما اين صحبت ها را مي کرديم و مطالب و کتاب ها و مقالات ما هم در اين زمينه موجود هستند.
ما در يک آوردگاه طبيعي به مصاف هم مي رفتيم، آوردگاه طبيعي عرصه اجتماعي است. آنان فکر خودشان را مطرح مي کردند و يک فکري هم با تاسي از انديشه هاي متعالي حضرت امام خميني(ره) به مصاف آنها مي رفت و همين مصاف طبيعي بود که اصولگرايي را رقم زد. حالا بعضي ها طوري مطرح مي کنند که پنداري اصولگرايي از آسمان افتاده و اين چالش ها و مصاف هاي روشنفکري هيچ نقشي در آن نداشته است که از آن خيالات واهي است، چون به همان ميزان که انديشه نقش داشته، نقش روشنفکران حقيقت گرا و اصولگرا هم برجسته است.
ما اين فضا را داشتيم و دستاورد آن را هم ديديم، يعني تقدم انديشه بر عمل. اصلاً انقلاب يک انديشه بود که به عمل رسيد، اين مباحث هم به نتيجه رسيد و خيلي راحت برخي از انديشه هاي غربي و سکولار و ليبرال را کنار زد. شرايط تاريخي ما هم کمک کرد به اين کنار زدن اما من سوالم اين است که چرا آقاي حجاريان در محيط طبيعي و محيط مصاف انديشه، تفکراتش دگرگون نشد؟
اگر قرار است در واقع ما امتيازي بدهيم، بايد در محيط طبيعي اتفاق مي افتاد، نه در محيط مصنوعي. زندان جاي تغيير نگرش نيست، اگر هم باشد مطلوب نيست. جاي نقد متفکراني مثل «هابر ماس»، «وبر» و امثال ذلک در دادگاه نيست. وقتي در دادگاه اين را به نقد کشيدي، نخبگان علمي قضاوت خوبي راجع به آن نخواهند داشت و چه بسا نتيجه عکس بدهد و گرايش ايجاد کند که من يقين دارم گرايش ايجاد مي کند.
اينها انديشه ورزي هاي متفاوت هستند و ما هم اگر بخواهيم حرف تازه بزنيم به اين معنا نيست که اينها را محاکمه کنيم، بلکه به اين معنا است که آنها را بفهميم و نقد کنيم، اما فهم و نقد آنها شرايط طبيعي خاص خودش را مي طلبد و جايش در دادگاه نيست. آيا به مدعيات آدمي که در عرصه مدني دست از انديشه هاي خود برنمي دارد ولي در زندان از آنها دست مي کشد، مي توان بها داد؟،
سوال من اين است که حتماً بايد حجاريان بگويد تا مساله علوم انساني مطرح شود؟ اين چه وضعي است؟ من اين را بيشتر يک داستان مي دانم و حرف هم دارم، مگر حجاريان را به خاطر انديشه اش گرفته ايد که حالا به خاطر انديشه اش بايد محاکمه شود و بگويد که من انديشه ام را پس گرفتم؟ اينکه پيام خوبي براي جمهوري اسلامي ندارد، فرد را به خاطر انديشه اش نمي گيرند، اينکه تفتيش عقايد است، فرد را به خاطر عدم باورش به ولايت فقيه که نمي گيرند که حالا بگويد من طرفدار ولي فقيه شده ام. داريم چه کار مي کنيم؟ فرد را در اين مورد به خصوص به خاطر اين مي گيرند که ارتباطي با بيگانه داشته است و بايد اينها را مطرح کنيم که در مورد حجاريان چنين بحثي نشد.
حتي در مورد اعترافاتي که عطريانفر و ابطحي هم کردند، بايد بگويم که بيشتر تحليل کردند، يعني ما يک جور ديگري فکر مي کرديم و آمديم اينجا يک طور ديگري شديم. من نگران اين هستم که در لايه پنهاني، گرايش به متفکرهاي مورد اشاره حجاريان به صورت اغراق آميز افزايش يابد و در لايه رويي يک نفاقي رخ دهد و اجازه طرح اين انديشه ها داده نشود. يعني يک ظاهر و باطني ايجاد شود که در باطن انزجاري از ارزش هاي بلند انقلاب ايجاد شود و يک گرايشي به سمت اين متفکرها رخ دهد، اما در ظاهر يک نفاق ايجاد شود.
به هر حال عظمت جمهوري اسلامي اين نيست که حجاريان در دادگاه عليه «وبر» و «هابرماس» و... حرف بزند، عظمتش اين است که در دانشگاه ، مارکسيست دوآتشه و باسواد تدريس کند و در کنار آن هم يک فردي آن را نقد کند که اين ديدگاه شهيد مطهري است. الان دانشگاه هاي ما اينچنين هستند؟ فکر مي کنم بايد مراقب بود، من برخورد سياسي نمي کنم و نمي گويم که حجاريان بازي کرد و به گونه يي پيام خودش را منتقل کرد که در چه وضعي است، اما بايد هوشيار بود. ممکن است حجاريان اين ظرافت را به خرج داده باشد و به گونه يي به تصوير کشيده باشد که در جمهوري اسلامي چه مي گذرد، نمي خواهم اين قضاوت را راجع به ايشان بکنم، اما بايد هوشيار باشيم که وزني که به اين اعتراف مي دهيم برجسته نشود.
اتفاقاتي رخ مي دهد اما آنهايي که صحنه گردان هستند درک عميقي در مباحث نرم افزاري مباحث تاريخي و نظري ندارند و همواره گفته ام انقلاب يک بسته نرم افزاري براي تهاجم است نه يک بسته سخت افزاري و تير و تفنگ. اگر انقلاب اسلامي مي خواهد خود را عرضه کند و به مصاف علوم انساني رايج غرب برود، هرچند که غرب هم يک کليت درهم تنيده نيست و اجزاي مختلف دارد و نبايد آن را با يک دست راند که اين هم ريشه در تفکرات غربي و تاريخ فلسفه غرب دارد، يعني نگاه اندام واره به غرب، خودش يک مقوله غربي است و بايد هوشيار باشيم که در اين داستان نيفتيم.
اگر معتقديم انقلاب اسلامي در لايه انديشه، معنويت، اخلاق و حتي لايه مشروعيت و فلسفه سياسي پيام دارد، بايد در گفت وگو، اين پيام را منتقل کنيم، حالا در کنار مخاطبي به نام توده، مخاطب خاصي هم داشته باشيم و فيلسوفان را مخاطب قرار دهيم و مطالب خود را عرضه کنيم، يعني گفت وگو و بحث کنيم و حتي به آنها حق بدهيم که نسبت به انقلاب اسلامي داوري کنند. با ما مواجهه فکري کنند تا از اين طريق لايه هاي نرم افزاري انقلاب عرضه شود و هم به رشد خودش کمک کند و هم به رشد بشر، که اين يک زمينه مي خواهد و ما نسبت به اين کار بزرگ، کوتاهي کرده ايم و چون غفلت کرده ايم مدام مي گوييم مقابله با تهاجم فرهنگي.
-آقاي افروغ، آيا اين مواردي که اشاره کرديد بستگي به نوع تعامل غرب با ما ندارد؟ تهاجم فرهنگي غرب کاملاً محسوس است و ما در حال حاضر نيازمند دفاع هستيم. اين توهم نيست؟
ما چه تعاملي با غرب کرديم؟ بحث من اين است. شما من را مطمئن کنيد که ما اين کارها را کرديم و جواب نداد، حالا مجبوريم در خانه خودمان دفاع کنيم. به لحاظ معرفت شناسي و نظري من خوش ندارم دائم بگويم مقابله با تهاجم فرهنگي، من دوست دارم بگويم جمهوري اسلامي طرحي براي تهاجم فرهنگي. دوست دارم اين انقلاب را اساس تهاجم نرم به غرب قرار دهم و بيش از آنکه ما نگران تهاجم افکار بيگانه در داخل باشيم او نگران تهاجم ما در داخل خود باشد و اين شدني بود.
-آيا در آن زمان انقلاب به جايي رسيده بود که چنين کاري کند؟ جمهوري اسلامي براي اين کار نوپا نبود؟
ببينيد، در آن زمان مي توانستيم چنين کاري کنيم. 30 سال فرصت داشتيم و هنوز هم فرصت داريم. اگر تفسير خوبي از انقلاب مي کرديم، اگر متوجه رسالت اصلي انقلاب مي شديم و اين صدور انقلاب را به جد گرفته بوديم، ممکن بود. ما بايد رايزن هاي فرهنگي خود را انسان هاي فرهيخته يي انتخاب مي کرديم که بروند و گفت وگو کنند و بگويند مشروعيت ديروز غرب اين بود و امروز غرب اين است و طرح پيشنهادي امام نيز اين است، علم شما در گذشته اين بوده و در حال حاضر اين است، خرد شما در گذشته متصل به خدا بود و اکنون منفصل از خدا شده است و اين تبعات آن است و اين هم خرد منتج از انقلاب اسلامي، تا راجع به آن بحث کنند.
- نظر جنابعالي در خصوص بحث جنگ نرم و تهاجم فرهنگي دشمنان چيست؟
من در جلسه اول روساي کميسيون هاي مجلس هفتم با مقام معظم رهبري مطرح کردم که طرح هاي ما اين است و يکي از طرح هاي ما هم «مقابله با تهاجم فرهنگي» است، اما من شخصاً با عنوان مقابله با تهاجم فرهنگي ميانه خوبي ندارم. من باورم اين است که انقلاب اسلامي يک بسته نرم براي تهاجم است و ما چون حمله نکرديم مجبوريم در داخل دفاع کنيم و به قول امام علي(ع) «ذليل باشد قومي که از داخل مرزهاي خودش از خودش دفاع کند». مقام معظم رهبري آنجا فرمودند که سخن حق و صوابي است، اما چه کنيم که در ما نفوذ کرده اند، برويد و جلوي اين منفذ ها را بگيريد (قريب به مضمون) و ايشان در آنجا به وزارت ارشاد اشاره کردند و فرمودند در ارشاد ما رخنه کرده اند.
-از همان جا طرح تحقيق و تفحص از ارشاد هم کليد خورد. درست است؟
بله، و البته در جريان موج تهاجم ها و سکوت ها به ويژه از سوي برخي مديران و متوليان فرهنگي و حتي برخي از مدعيان دفاع از ولايت فقيه هم هستيد که در اينجا قصد بازگويي آنها را ندارم. اين طرح مي توانست فرصتي باشد هم براي روشن شدن کاستي ها و قوت ها و هم طرح بسياري چالش ها و تدابيري براي برون رفت از آنها. حتي نتيجه اين طرح مي توانست از بسياري از ديدگاه ها و نظرات از جمله حاکم بر اين طرح به عنوان يک واقعيت براي بحث و فحص بيشتر پرده بردارد. هرچند حداقل نتيجه اين طرح روشن شدن ميزان نقدپذيري بسياري از مدعيان و اصحاب فرهنگ بود.
-آقاي دکتر، در حال حاضر که در جنگ نرم به سر مي بريم، براي رسيدن به آن نقطه مورد نظر شما يعني تهاجم نرم به غرب، ابتدا بايد دفاع کنيم و پس از پيروزي در اين دفاع، اقدامات تهاجمي خود را سازماندهي کنيم. الان چه بايد کرد؟
اگر واقعاً جنگ نرم را پذيرفته ايد بايد سازوکار آن را آماده کنيد، بايد مولفه هاي آن را بشناسيد و قابليت هاي خود را تعريف کنيد و ابزارها و سازوکارهاي مقابله نرم را تهيه کنيد و ضمناً دچار نقض غرض هم نشويد. شما نمي توانيد از يک طرف با غرب مصاف نرم داشته باشيد اما در داخل کشور به مصاف سخت بپردازيد، بلکه بايد در داخل هم مهربانانه برخورد کنيد، لطيف برخورد کنيد، يعني جاذبه داشته باشيد تا دافعه، يعني ابزارهاي نرمي که دشمنان و استکبار جهاني امروز به دست گرفته اند بيشتر جاذبه ايجاد مي کند و انگشت مي گذارند روي وجه مادي انسان ها و جاذبه ايجاد مي کنند، پس شما هم بايد جاذبه ايجاد کنيد، اما انگشت بگذاريد روي نيازهاي اخلاقي و معنوي او، نبايد دفع کني و مارک و برچسب بزني.
من حسب عمر خودم به اين نتيجه رسيده ام که حرف بزرگان مان که «جاذبه به حداکثر و دافعه به حداقل» را در نظر بگيريم، چون اينها بچه هاي شما هستند و خيلي ها اصلاً با نسبتي که شما به آنها تحميل مي کنيد، خدا مي داند که اعتراض نکردند. بالاخره اين يک واقعيت اجتماعي است. اجتماع يک شرايط بحراني دارد و يک شرايط عادي، شرايط طبيعي دارد و شرايط غيرطبيعي هم دارد و ما بايد ياد بگيريم که در شرايط غيرطبيعي هم چگونه برخورد کنيم، نه اينکه دائم بياييم انشقاق ايجاد کنيم و مرزبندي ايجاد کنيم و بعد هم بگوييم برانداز، چون واقعاً اين طور نيست.
من که با اينها حشر و نشر دارم، بنده هاي خدا به ذهن شان براندازي هم خطور نکرده است، اما يک ذهنيتي به غلط براي آنها ايجاد شده که بايد با آن مواجهه خوب کرد و بحث اصلي من اين است که اگر مي خواهيم مصاف نرمي داشته باشيم، بايد ابتدا انقلاب نرم را به خوبي بشناسيم و بعد از آن به سمت سازوکارهاي بسط آن برويم.
-بعد از اتفاقاتي که در روزهاي پس از انتخابات رخ داد، اکنون وضعيت جامعه را چطور مي بينيد؟
جامعه اکنون به سمت آرامش مي رود، خيلي ها هم تلاش کردند اين آرامش حاکم شود، البته هنوز يک پرده ابهام وجود دارد و خيلي ها بيمناک هستند از آينده که چه خواهد شد؟ چون يک تفسير مطمئن و رواني از وضعيت آينده ندارند و مطمئن نيستند که اين آرامش دوام خواهد داشت، البته حق هم دارند چون با مساله يک برخورد مستقيم و شفاف صورت نگرفت و عده يي منافع شان در انشقاق و حيات آنها در درگيري است، چون احساس مي کنند اگر اين درگيري ها و فتنه ها نباشد، منافع آنها به خطر مي افتد و يکسري شب پره هايي در اين کشور وجود دارد که منافع آنها در تاريکي است.
ما پيشنهاد کرديم يک کار ديگري کنيد تا از اين ابهام خارج شويم و به سمتي برويم که حيثيت نظام حفظ شود و قسمتي از اعتبار نظام که مورد خدشه قرار گرفته، بازسازي شود و يک بار ديگر به همان چالش هاي درون گفتماني برگرديم و همه بپذيرند که يک گفتمان به نام انقلاب اسلامي وجود دارد و در ذيل آن همه آن دعواها هم باشد، اما فعلاً بيش از هر چيز، ما به وحدت نياز داريم و اين وحدت باعث مي شود اين گفتمان حفظ شود.
من نظرم اين است که به گونه يي کانوني تشکيل شود که افراد مختلف و نخبگان سياسي و فرهنگي از جناح هاي مختلف، نه آنهايي که با بيگانگان ارتباط داشته اند، بلکه آنهايي که حرفي براي گفتن داشتند اما اجازه حرف زدن به آنها داده نشد، دائم گفته شده از محمل هاي قانوني استفاده کنيد اما به آنها اجازه داده نشد اينها يک جا جمع شوند و در يک فضاي امن، مخالف و موافق، مساله شناسي و طرح موضوع کنند و بررسي کنند که چه مي گذرد و چه تفسيري از شرايط بعد از انتخابات دارند.
وقتي متوجه شديم که براي مثال 10مساله داريم، ريشه يابي کنيم و راه حل ارائه بدهيم، به نظر من از اين اتفاق مي شود يک فرصت ساخت، فرصتي که از دل آن وحدت و يک تکثر معنادار و متوجه وحدت به دست مي آيد که بسيار ضروري است، اينکه هر از چند گاهي يک مرجع تقليدي صحبت از وحدت مي کند مغتنم است، اما به نظر من نبايد به اين برخوردهاي تصادفي و دفعي بسنده کرد و يک جايي بايد زمينه ساز و تحقق بخش استماع رو در روي حرف هاي مختلف باشد، چون اينجا بحث اصل نظام است، نه بحث اشخاص و گروه ها و اينچنين مي شود از تهديد، فرصت ساخت.
-مساله اصلي اين است که تن ندادن به قانون از همان شب انتخابات از سوي موسوي آغاز شد و يکي از تخلفات اصلي ايشان همين مساله است.
شخصاً نمي خواهم وارد اين بحث ها شوم چون بايد به وحدت نزديک بشويم. خودم شخصاً مي گويم که نسبت به تقلب يک ذهنيت ايجاد شد که خيلي راحت مي توانستيم با اين ذهنيت کنار بياييم، من از همان اول بحث حکميت از سوي رهبري را مطرح کردم، اما برخي همين که اسم حکميت مي آيد، ياد جريان صفين مي افتند درحالي که آن حکميت به حضرت علي(ع) تحميل شد، اما من مي گفتم خود مقام معظم رهبري اين شوراي حکميت را تشکيل دهد.
ببينيد، من صبح روز شنبه خيلي احساس نگراني کردم و شاهد هم دارم که به اعضاي هيات علمي گفتم من نگران هستم. زماني که يک خبرنگار زنگ زد، من شوراي حکميت را پيشنهاد کردم و در حالي که با چنگ و دندان دنبال يک محلي براي بيان نظرم بودم، آقاي ايرواني را که در بيت رهبري مشغول است پيدا کردم و به وي گفتم من احساس شورش مي کنم، گفت؛ جدي مي گويي؟ گفتم؛ بياييد خانه من را ببينيد، نه ماهواره دارم و نه VOA نگاه مي کنم، اما کار من جامعه شناسي سياسي است و چند شورش اجتماعي را بررسي کرده ام، اين اتفاق مي افتد. گفت؛ خب چه کار کنيم؟
گفتم؛ يک جوري اين مطلب را به آقا منتقل کنيد، اما بعد که داستان پيش رفت و اتفاق رخ داد، گفتم حالا که اتفاق افتاده حداقل مراقب باشيد و در مواجهه خود آرام و صبور برخورد کنيد و حتي کتک هم بخوريد، مگر نديديد در فرانسه چه اتفاقي افتاد؟ هر شب آتش مي زدند ولي آنها را چه کار کردند؟ بالاخره نظام بايد ياد بگيرد که در شرايط بحراني چطور عمل کند، تدبير آن بود که نتيجه اعلام نشود، شوراي حکميت هم تشکيل شود و کم کم مساله جمع شود، اما اين اتفاق نيفتاد و يک ذهنيتي ايجاد شد که اين ذهنيت هم به اينجا کشيد، اما قطع نظر از اين مساله شبهه تخلف بسيار قوي است. من که نمي توانم با خودم منافق باشم. من هرگز به فکر خودم خيانت نمي کنم. نسبت به تخلفش هيچ وقت قانع نشدم که نيست، نه قبلش، نه حينش و نه بعدش.
حالا تقلب يک ذهنيت است که بايد با آن برخورد اقناعي مي کرديم يعني فرآيندي را اتخاذ مي کرديم که آن فرآيند اتخاذ نشد، خب يکسري دست ها در کار بود. همواره گفته ام که اين جريان مخملي نبود، اما نه اينکه هدف غربي ها مخملي نيست، آنها دارند کار مي کنند و از روز اول کار مي کردند و قصد براندازي داشتند، اما اينکه توانسته اند قصد براندازي خود را منتقل کنند و مردم هم کاملاً به خاطر القائات غرب آمدند، نه، اين طور نبود.
-اما ظهور و بروز تلاش هاي غرب براي براندازي نظام در حوادث پس از انتخابات کاملاً ملموس بود. چطور مي شود انکار کرد؟
غرب اينقدر قدرت ندارد، نه زمينه اش در ايران هست و نه مردم اينقدر در واقع ناآگاه و بي وفا نسبت به انقلاب اسلامي هستند. دشمن کار خود را مي کند، يک عده يي هم ممکن است اين وسط کارهايي بکنند، البته چهره هايي که چندان جدي و تاثيرگذار هم نيستند، ولي اينکه به مطلق اين اعتراض، عنوان مخملي بدهيم و حتي به شخص تاثيرگذار آن يعني ميرحسين موسوي، ايدئولوژي براندازي و ارتباط با بيگانه نسبت دهيم، اين طور نبود. من خيلي گشتم اما مطلبي پيدا نکردم.
در اين بين کساني هستند که مقصر بودند که بايد آنها را بگيرند و محاکمه کنند، منتها اينجا يک ذهنيت ايجاد شد که مي توانست خوب مديريت شود، ولي اين طور نشد. قانع شدن، ابزارهاي خاص خود را دارد، اما تخلف را نمي توانم بگويم نبود. معتقدم تلويزيون ابزار اصلي تخلف بود که چهار سال ذره يي قابل توجه، برنامه هاي دولت را نقد نمي کرد، در حالي که مي توانست با حضور کارشناسان مختلف موافق و مخالف، ذهن مردم را تقويت کند اما فقط به ابزار هژموني تبديل شده بود و مردم ابله و جاهل پنداشته شدند. مردم از آن نگاه ابزارگرايانه خسته شدند و اکنون نيز اين سوال جدي وجود دارد که چرا اين اتفاق افتاد؟ اصلاً اين سوال را نمي کنيد که چرا اين موج اعتراض ايجاد شد که بي سابقه بود؟
يک مقداري به سياست هاي خود نگاه نمي کنيم، به گذشته خودمان نگاه نمي کنيم، عدم مشورت پذيري، عدم نقدپذيري، يعني اينها هيچ کدام نقش نداشته و يک دفعه اين بي بي سي و VOA اينقدر توان دارند که چنين غائله يي را راه بيندازند؟ اين کمي دور از شأن نظام است و به ما هم برمي خورد، يعني اينکه ما به حدي ضعيف هستيم که چنين اتفاقي رخ بدهد؟ من مي گويم ريشه يابي کنيم، سهم هر کس را کف دستش بگذاريم و اغراق آميز با مساله برخورد نکنيم، هر چه سريع تر بايد اين فرصت از دست رفته را جبران کرد و اين تهديد را به فرصت تبديل کنيم.
-پس جايگاه قانون کجاست؟ عاقلانه است که عوامل اصلي بدون محاکمه رها شوند؟
ببينيد، مهم اين بود که از اين تهديد، فرصت بسازيم که اين کار را نکرديم. من در مطلبي که نوشتم و در سايت کلمه هم آمد، هشدار دادم اگر شبکه هاي اجتماعي بيش از حد سياسي شوند آن وقت به آنارشيسم مبدل مي شوند. من مي فهمم که چرا اين شبکه ها سياسي مي شوند، اما شما هم متوجه باشيد، از آن طرف قانون اساسي را وضع نکرده اند که به معترض بگوييم بيا از قانون استفاده کن، اما اجازه فرصت قانوني ندهيم، بلکه قانون بين الطرفيني است.
پس زماني که اجازه استفاده از قانون را نمي دهيم، بايد منتظر باشيم که مساله از طرفي ديگر به صورت غيرقانوني بروز کند که البته مي تواند چنين عواقبي داشته باشد. به هر حال من فکر مي کنم ضمن اينکه بايد به سمت شناسايي مقصر اصلي، البته با سند و اسناد درست و محکمه پسند و با عنايت به شرايط ويژه برويم، از سوي ديگر بايد به سمت معيارهاي وحدت بخش حرکت کنيم و بيخود اجازه ندهيم يک عده بولتن نويس متوهم و توهم ساز با انگيزه هاي خاصي ولو با روکش انقلابي معرکه گردان شوند. به نظر من به سمت مساله شناسي و دسته بندي مسائل برويم و نظرات گروه هاي مختلف و ريشه يابي ها را بررسي کنيم تا از اين مشکل يک فرصت بسازيم، هرچند که مقداري سعه صدر مي خواهد.
-سوالي هم درباره وضعيت کنوني خودتان داشتيم، بعد از مجلس هفتم، تقريباً از کار سياسي دست کشيديد، قصد بازگشت به عرصه سياست را نداريد؟
نه، بايد ببينم شرايط چه مي شود، من خودم را بازنشسته کرده ام، چون سياست آن چيزي که تصور مي کردم نبود و حسب اتفاقاتي که افتاده است به اين نتيجه رسيدم که مطالب فکري، مغفول مانده است و ما در تئوري پردازي در حيطه هاي مختلف مشکل داريم. کاري که به ذهنم رسيد اين بود که يک سايت انديشه يي - تحليلي و حلقه هاي فکري متشکل از کساني که درد مشترک فکري معرفتي دارند تشکيل شود.
البته يک حلقه ديگر بايد به آن وصل شود و آن حلقه نشر آثار توليدي اين حلقه فکري است. اين سايت مربوط به مباحث انديشه يي در حوزه انقلاب اسلامي، ولايت فقيه، مفهوم نظارت، مشروعيت، جايگاه و حقوق مردم و در کل نظريه هاي مربوط به انقلاب اسلامي است. چون انقلاب اسلامي معيار و محک جمهوري اسلامي است و احساس کردم در اينجا بايد کار اساسي تري کنيم، چون انقلاب اسلامي بايد بازتوليد شود اما تاکنون خوب بازتوليد و فهم نشده است و اگر اين را خوب بازتوليد کنيم مسلماً در رفتارهاي افراد اثر خواهد گذاشت که هدف ما نيز همين است.
-بعد از سال ها حضور در عرصه سياست چه شد که يکباره به فکر در حاشيه بودن و کارهاي فکري و انديشه يي اينچنيني افتاديد؟
البته حضور بنده در عرصه سياست همواره با نظريه پردازي همراه بوده است. در حال حاضر نيز با چالش هاي مختلفي روبه رو هستيم، علاوه بر چالش هاي گذشته، تصور غلط از دين، ولايت فقيه، تمثال گرايي، تصور غلط از امام زمان(عج) و انتظار که به جاي خلاقيت سازي، خلاقيت سوز شده است، تصوري که بايد احيا گر انديشه و بينش باشد به گونه يي انتشاردهنده نوعي خرافه، جمود و توهم است که زيبنده جامعه و انقلاب و شرايط پيدايش انقلاب اسلامي نيست.
در عرصه انديشه به نظر راحت تر مي توانيم کار را پيش ببريم چون در ساحت غيررسمي ديگر نمي توان کسي را بيرون انداخت. يک مقداري روي اين قضيه بايد کار کنيم، الحمد لله با استقبال روبه رو شده است، الان که کمي جوان هستيم و مي توانيم خودمان را براي اين امر خطير بازنشسته کنيم، به آن اهتمام بورزيم. به هرحال قصد بازگشت ندارم مگر اينکه واقعاً بتواند به آن فکر کمک کند. الان شرايط خوبي نيست و شرايط بيمار گونه يي است و من از نزديک سياست را ديدم و چشيدم و ديدم که چه زشتي هايي دارد، زشتي هاي آشکار و پنهان، که زشتي هاي پنهان مخرب تر است، چون متاسفانه لايه يي از دينداري روي آن است و به آنها نسبت به مواردي که آشکار هستند، بدبين تر هستم چون اينها آشکار هستند ولي آن موردي که روکش دين دارند در زير آن چيز ديگر جريان دارد که به مراتب مخرب تر است.
من عرصه قدرت مدني را کمتر از عرصه قدرت رسمي نمي دانم و معتقد هستم بايد بيشتر به آن مي پرداختيم، معتقدم خاستگاه انقلاب اسلامي غيررسمي و مدني بوده است، حوزه هاي علميه خاستگاه اصلي انقلاب اسلامي بودند که امروز خاستگاه خود را فراموش کرده اند. از استقلال و نظارت و نظريه پردازي خود غافل شده اند. بارها اين مورد را گفته ايم. ان شاءالله اين جايگاه فقاهت و فقه در جهت تحکيم انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي تقويت شود، چون انقلاب داعيه دار فقه است و اگر اين مورد قوي تر مي بود ما در اداره کشور هم بهتر عمل مي کرديم.
اين سايت يک سايت انديشه يي و تحليلي است که مطالب آقايان و خودمان روي آن قرار مي گيرد. پاتوقي هم در شمال کشور به اسم «حلقه لفور» داريم که به اسم همان مکان است. فعلاً فقط سايت است و در آينده کارهاي مکتوب هم انجام مي دهيم و بيشتر مباحث فکري و نظري، تحليلي و فلسفي و روشنفکري در آن يافت مي شود چون احساس مي کنم روشنفکري از بين رفته و بايد متناسب با انقلاب اسلامي آن را احيا کنيم. البته ممکن است آنجا ديدگاه هاي مختلف را مطرح کنيم اما هدف اصلي ما بازتوليد انقلاب اسلامي است.
-تدريس در دانشگاه را ادامه مي دهيد يا...؟
اين ترم بنده فقط سه واحد فلسفه علوم اجتماعي در دانشگاه شريف تدريس مي کنم. ديگر قصد تدريس ندارم اما هر از چند گاهي که از من دعوت مي شود، اگر به وقتم آسيب نرسد، احتمالاً خواهم پذيرفت، اما با انتقاد از وضع موجود و شاخص ها احساس کردم، به اين شکل بهتر مي توانم کار کنم و نهايتاً افکار ملفوظ و مکتوب انسان است که از او باقي مي ماند و ما که اين شناخت و فرصت را به برکت انقلاب اسلامي به دست آورده ايم، چرا به استقبال آن نرويم؟،