وعده های بزرگ آقای وزیر
وزير مسكن و شهرسازي كه كمتر از يك ماه پيش وعده داده بود: همه کسانی که تا کنون از دولت زمین و خانه نگرفته اند، با کمک تسهیلات بانکی در چند سال آینده صاحبخانه خواهند شد، در تازه ترين اظهار نظر خود مدعي شد: تلاش ميكنيم قيمت زمين از هزينه ساخت مسکن خارج شده و به صفر برسد.
اين در حالي است كه قيمت زمين در شهرهاي بزرگ از جمله تهران تا 50 درصد هزينه مسكن را تشكيل ميدهد. اين رقم در شهرهاي كوچك به 30 درصد ميرسد.
از همين رو به نظر ميرسد حذف قيمت زمين از قيمت تمام شده مسكن چندان آسان نباشد. در اين شرايط كارشناسان نيز با تاكيد بر اينكه به صفر رساندن قيمت زمين تاثير مثبتي بر بازار مسكن خواهد گذاشت، به اين نكته اشاره ميكنند كه اين اقدام تنها با ارائه زمينهاي دولتي امكان پذير خواهد بود، اما حتي در اين شرايط نيز نميتوان هزينههاي خدماترساني و آمادهسازي زمين براي ساختوساز مسكن را حذف كرد بنابراين حذف كامل قيمت زمين از قيمت تمام شده مسكن غير ممكن است.
به اعتقاد تحليلگران طرح مسكن مهر كه مسكن اجارهاي و دولتي است، قيمت زمين از كل هزينه مسكن حذف ميشود اما در شرايط فعلي تامين زمين براي همه متقاضيان مسكن فشارهاي بسياري به نهادهاي توليد و حتي دولت وارد ميكند.
بر اين اساس گفته ميشود، راه حل اساسي براي تحقق اين امر اعطاي زمين به گروههاي كمدرآمد است. در اين ميان، برخي از كارشناسان با اشاره به اينكه واگذاری بیش از حد زمینهای شهری پس از تصویب قانون زمین شهری مشکلات زیادی را در کشور به وجود آورده معتقدند: تا زمانی که یارانه های دولتی به افراد کمدرآمد جامعه اختصاص نیابد مشکلات بخش مسکن همچنان پابرجاست.
به طور كلي، گرچه علي نيكزاد، وزارت مسكن و شهرسازي را در قبال افراد بدون خانه مسئول ميداند و تصمیم دارد آنها را با کمترین آورده صاحبخانه کند، اما واقعيت اين است كه تلاشها و برنامههاي دولت همواره در حد شعار بوده و مورد انتقاد كارشناسان و تحليلگران حوزه مسكن قرار گرفته است تا جايي طرح جامع مسكن به عنوان بزرگترين سياست دولت در بخش مزبور از همان ابتدا مورد انتقاد كارشناسان قرار گرفته بود تا جايي كه گفته ميشد نميتواند پاسخگوي نياز مسكن باشد.
در اين ميان مينو رفيعي، كارشناس مسكن و عضو گروه تهيه كننده طرح جامع مسكن با بيان اينكه «دولت براي اجراي طرح مسكن مهر راحت ترين راه را نتخاب كرده است، زمين ميدهيم برويد بسازيد.» توضيح ميدهد: «دولت با ارائه راه حلهاي مختلف طرح مسكن مهر را از مسير اصلي خود دور كرده است.»
به گفته وي طرح اوليه مسكن مهر با هدف قرار دادن گروههاي خاص، بسيار محدود تر و هدفمندتر بود كه حتي راههاي شناسايي آنها نيز در طرح وجود داشت اما فراخوان عمومي براي اجراي طرح مزبور موجب شد تا مسكن مهربا مقياس احداث يك و نيم ميليون واحد مسكوني در سال به محور سياستهاي دولت تبديل شود. بنا بر اظهارات وي شناسايي گروههاي هدف از جمله، كارگران، فرهنگيان و... از طريق شغل و ميزان درآمدشان در طرح جامع مسكن مطرح شده است.
اين در حالي است كه نيكزاد معتقد است، همه تلاشها بر اين است که از تمامي راههاي موجود براي توليد مسکن و خانهدار كردن اقشار کم درآمد و آسيبپذير استفاده شود به همين دليل دولت در فکر توليد انبوه مسکن از کانالهاي مختلف و در عين حال مراقب قيمت مسکن است.
وي با بيان اينكه اگر اجراي طرح مسکن مهر متوقف شود، همه تلاشها بيثمر خواهد شد، با صراحت اعلام ميكند: دست خيرين مسکن ساز را در زمينه ساخت مسكن ميبوسم و مساعدتهاي لازم در زمينه ارائه زمين و تسهيلات مورد نياز به اين خيرين صورت خواهد گرفت. به اعتقاد وي، تلاش مضاعف در روند اجراي سريعتر پروژههاي مسکن مهر موجب جهش در ساخت و ساز مسکن در كشور ميشود که قطعا ايجاد اشتغال، رونق مسکن و فعال شدن ساير بخشهاي مربوط به مسکن را به دنبال خواهد داشت.
نيکزاد ميگويد: نبايد به مسکن مهر به صورت اداري نگاه شود، چراکه در آن صورت حلاوت و شيريني خدمت را نخواهد داشت. اما مجموع اين اظهار نظرها از ديد گاه كارشناسان و تحليلگران مسكن شعارهايي است كه يك طرح را وسعت ميبخشد اما عمليات اجرايي آن را محدود ميكند.
مينو رفيعي بهترين راهكار براي تحقق اهداف مسكن مهر را خودداري از شعار دادن و وسعت بخشيدن به طرح مزبور دانسته و ميگويد: نبايد روي نهادهاي توليد فشار بياوريم بلكه با هدفمندي كامل بايد اقشار و نقاط بحراني را شناسايي كرد. بنابر اظهارات وي، بايد توانايي و ظرفيت تعاونيهاي مسكن، انبوه سازان و ديگر گروههاي سازنده را سنجيده و بعد نسبت به ارائه آمارها اقدام كرد تا از وسعت بيمورد برنامهها جلوگيري شود.
واقعيت اين است كه حدود 30 درصد از خانوارهای ایرانی فاقد مسکن مناسب هستند. هر ساله به طور ميانگين 150 هزار نفر به تعداد مستاجران شهری ایران افزوده میشود و به طور كلي با وجود برنامههاي دولت مبني بر افزايش سالانه توليد مسكن، امید این افراد برای خانه دار شدن روز به روز در حال کمرنگ شدن است.