افت ۱۶۰ هزار بشكهاي توليد نفت
مسعود ميركاظمي در حالي از لزوم افزايش برنامه توليد نفت در برنامه توسعه پنجم خبر داد كه اين روزها نزولي شدن توليد نفت از چاههاي موجود و افت توليد در مخازن نفتي ايران به بحثي جدي ميان كارشناسان انرژي در كشور تبديل شده است.
بر اين اساس، روز گذشته میرکاظمی در حالي از لزوم افزايش توليد نفت ايران در برنامه پنجم توسعه تا پنج میلیون و 200هزار بشکه در روز خبر داد كه بانك مركزي ركورد سقوط توليد نفت در ايران طي چهار سال گذشته را تاييد كرد و از كاهش 160 هزار بشكهاي توليد روزانه نفت در سال 87 نسبت به سال 84 خبر داد.
بر اساس گزارش بانك مركزي، در حالي كه ميزان توليد نفت ايران در سال 1387 روندي كاهشي را تجربه كرده اما ميزان درآمدهاي نفتي و گازي در اين سال افزايشي اندك را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه كرده است.
در اين بين اما در حالي آمارهاي ارائه شده از سوي بانك مركزي حكايت از كاهش توليد نفت ايران به كمتر از چهار ميليون بشكه در روز دارد كه ايران در طول سالهاي گذشته همواره برنامه افزايش ظرفيت توليد خود به ميزان پنج ميليون بشكه در روز را در دستور كار قرار داده است.
حتي در برنامه پنجم توسعه پيشبيني شده كه ايران ظرفيت توليد نفت خود را به پنج ميليون و 150 هزار بشكه نفت در روز برساند. ظرفيت كنوني توليد نفت ايران چهار ميليون و 200 هزار بشكه اعلام شده است. به اين ترتيب ايران در سال گذشته حدود 250 هزار بشكه كمتر از ظرفيت توليد خود نفت استخراج كرده است.
بر اين اساس ميزان توليد نفت در سال 1384 بهطور متوسط چهار هزار و 106 ميليون بشكه در روز گزارش شده در حالي كه اين رقم در سال 1387 به سه ميليون و 946 هزار بشكه در روز رسيده است. ميزان توليد نفت در طول چهار سال گذشته براي اولين بار به كمتر از چهار ميليون بشكه در روز رسيده است. حجم توليد نفت در سال 1387 نسبت به سال قبل از آن نيز كاهشي 7 /2 درصدي را تجربه كرده است.
كاهش سهميههاي اوپك بهمنظور افزايش قيمت نفت در بازاهاي جهاني يكي از دلايل عمده كاهش ميزان توليد نفت ايران بوده است. براساس گزارش ايلنا، در حالي كه ميزان توليد نفت ايران در سال 1387 روندي كاهشي را تجربه كرده اما ميزان درآمدهاي نفتي و گازي در اين سال افزايشي اندك را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه كرده است. بر اين اساس حجم درآمدهاي نفتي و گازي به گفته بانك مركزي 81 ميليارد و 855 ميليون دلار بوده كه اين رقم در سال پيش از آن 81 ميليارد و 567 ميليون دلار اعلام شده است. آمارهاي بانك مركزي حكايت از آن دارد كه در سال 1384 ميزان توليد نفت چهار ميليون و 106 هزار بشكه بوده كه از اين ميزان دو ميليون و 691 هزار بشكه صادر شده است.
حجم توليد و صادرات در سال 84 به ترتيب 9 /4 و 9 /0 درصد رشد را نسبت به سال 83 تجربه كرده است. ميزان توليد نفت در سال 1385 برابر با چهار هزار و 51 ميليون بشكه در روز گزارش شده است كه از اين ميزان به طور متوسط روزانه دو ميليون و 486 هزار بشكه صادر شده است. ميزان كاهش توليد و صادرات نفت در اين سال نسبت به مدت مشابه سال قبل به ترتيب 3 /1 و 6 /7 درصد گزارش شده است.
در سال1386توليد روزانه نفت به چهار ميليون و 57 هزار بشكه در روز رسيده است. ميزان صادرات نفت در اين سال نيز به طور متوسط دو ميليون و 518 هزار بشكه نفت گزارش شده است. حجم توليد و صادرات در اين دوره زماني 1 /0 و 3 /1 درصد رشد را تجربه كرده است. در سال گذشته ميزان توليد نفت سه ميليون و 946 هزار بشكه در روز بوده است.
به اين ترتيب براي اولينبار در سال گذشته ميزان توليد نفت به كمتر از چهار ميليون بشكه در روز رسيده است. ميزان توليد كاهشي 7 /2 درصدي را نسبت به سال قبل تجربه كرده است. در همين دوره زماني متوسط صادرات نفت روزانه دو ميليون و 310 هزار بشكه بود كه نسبت به سال پيش از آن كاهشي 3 /8 درصدي را شاهد بوده است. هر چند آمارهاي بانك مركزي حكايت از كاهش قابل توجه توليد نفت ايران در چهار سال گذشته دارد اما بارها ايران از سوي اوپك به توليد بيش از سهميه متهم شده است. اين اتهام همواره با تكذيب مقامات ايراني همراه بوده است.
تاييد دوباره تاخير در پارسجنوبي
افت توليد نفت در كنار كاهش استخراج نفت از ميدان مشتركي كه سالهاست رقيب و شريك ايران به برداشت از آن مشغول است كمي اوضاع انرژي ايران را وخيمتر از آنچه بيان ميشود، نشان ميدهد. اگرچه مسئولان نفتي كشور همواره سعي دارند اوضاع را در پارس جنوبي بسيار موجه جلوه دهند اما واقعيت اين است كه در چهار سال گذشته حتي يك قرارداد جديد در اين منطقه منعقد نشده و هيچيك از فازهاي نيمهكاره نيز به بهرهبرداري كامل نرسيده است.
بر اين اساس مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس نيز با تاييد تاخیر ایران در بهرهبرداری از فازهای میدان مشترک پارسجنوبی گفت: این موضوع موجب عدم توازن در برداشت گاز از این میدان مشترک با کشور قطر شده است. در اين بين حتي سیفالله جشنساز، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران هم از تاخیر 17 ساله ایران در آغاز توسعه فازهای پارس جنوبی خبر داده و اظهار کرده بود: اگر پروژههای این میدان گازی مطابق برنامه انجام شود نگران برداشت بیشتر قطر از پارسجنوبی نیستیم.
اکبر ترکان، معاون سابق وزیر نفت هم با بیان اینکه با وجود راهاندازی پنج پالایشگاه جدید، تولید گاز از پارسجنوبی کمتر از 10 میلیارد فوت مکعب در روز است، اظهار کرده بود: هماکنون شریک قطری روزانه 2 /12 میلیارد فوت مکعب گاز از این میدان مشترک برداشت میکند. با اين حال ميتوان گفت كه در صورت عدم جذب سرمايهگذاري در ميادين نفت و گاز بهخصوص ميادين مشترك ايران نهتنها بهزودي جايگاه اندك خود در بازار منطقهاي انرژي را نيز از دست خواهيم داد بلكه به واردكننده محض در بحث انرژي نيز تبديل خواهيم شد.