آگاه
کد خبر: ۳۳۹۶۴

محسن آرمین>سمت و سوی مذاکرات ژنو


محسن آرمين در روزنامه اعتماد نوشت:

پس از يک دوره رکود و بلاتکليفي، پرونده هسته يي ايران تحرکات مهمي را تجربه مي کند. اين تحول اگرچه با سياست ها و رويکردهاي رئيس جمهور جديد امريکا بي رابطه نيست، اما اگر بخواهيم بر اساس اخبار و اطلاعات آشکار تحليل کنيم، بايد بگوييم اين تحول نمي تواند نتيجه تحرکات ديپلماتيک هيچ يک از دو طرف باشد. تا پيش از اين تحول ادعاي مقامات ايراني اين بود که هرگونه مذاکره درباره موضوع غني سازي اورانيوم توسط ايران منتفي است.

براساس اظهارات رئيس دولت و مقامات ديپلماتيک کشور، ايران بسته يي پيشنهادي شامل مجموعه يي از مسائلي که مي تواند موضوع مذاکره و دستور کار نشست با امريکا و اروپا باشد، به ايشان ارائه داده است. در اين بسته پيشنهادي موضوعاتي نظير چگونگي اداره امور جهان، نابرابري هاي اقتصادي، منازعه خاورميانه، همکاري هاي اقتصادي و... وجود داشت اما ذکري از موضوع غني سازي اورانيوم و چرخه توليد سوخت هسته يي در ايران به ميان نيامده بود.

ارائه اين بسته پيشنهادي درست چند هفته قبل از سفر آقاي احمدي نژاد به نيويورک نشان مي داد که نمي توان به اين زودي ها تحولي مهم را در پرونده هسته يي ايران انتظار داشت. اما ناگهان حادثه يي غيرمترقبه رخ داد؛ درحالي که رئيس جمهور امريکا در اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورک همچنان نسبت به تلاش ايران براي دستيابي به سلاح هسته يي هشدار مي داد و بر مواضع ثابت اين کشور در اين خصوص تاکيد مي کرد، آقاي احمدي نژاد طي مصاحبه يي پيشنهاد خريد سوخت هسته يي مورد نياز رآکتور هسته يي تحقيقاتي دانشگاه تهران از امريکا را مطرح کرد.

آقاي احمدي نژاد قبول اين پيشنهاد از سوي امريکا را نشانه حسن نيت اين کشور در قبال ايران اعلام کرد. تنها چند روز پس از آن بود که مشخص شد پيشنهاد آقاي احمدي نژاد نه خريد سوخت هسته يي رآکتور تحقيقاتي دانشگاه تهران، بلکه دريافت سوخت رآکتور مذکور در ازاي تحويل سه چهارم ذخيره اورانيوم غني شده چهار درصدي خويش است. به اين ترتيب يک بار ديگر يک اقدام ناگهاني و کاملاً بي ارتباط و ناهماهنگ با مواضع پيشين از سوي ايران دنيا را شگفت زده کرد.

واقعيت اين است که موضوع رآکتور تحقيقاتي دانشگاه تهران تاکنون هيچ سهمي جدي در پرونده هسته يي ايران نداشته است. ايران بر اساس يک حق مسلم و به عبارت بهتر طبيعي ترين و بديهي ترين حقي که يک کشور معمولي در جهان مي تواند داشته باشد، مي توانسته و همچنان مي تواند سوخت اين رآکتور را از هر کشور توليد کننده سوخت در جهان تامين کند، کمااينکه از زمان رژيم شاه تا دوران بعد از انقلاب همين گونه عمل مي شده و آخرين بار ظاهراً سوخت اين رآکتور در سال هاي بعد از انقلاب از کشور آرژانتين تهيه شده است.

بنابراين پيوند زدن اين موضوع با مساله پرونده هسته يي ايران که محور آن برخورداري مستقل ايران از چرخه توليد سوخت هسته يي است و ارائه پيشنهاد در اختيار گذاشتن سه چهارم اورانيوم توليدشده با غناي چهار درصد به منظور دريافت سوخت رآکتور تحقيقاتي، اقدامي است که علي القاعده بايد مقامات ايراني از آن هدفي خاص را تعقيب کنند. اگر به اين نکته توجه کنيم که ذخيره 1200 کيلويي اورانيوم با غناي چهار درصد که طي يک سال اخير در ايران توليد شده، يکي از مهم ترين نگراني هاي اروپا و امريکا بوده است، پيشنهاد ايران مي تواند با معنا جلوه کند.

آنچه اروپا و امريکا را از طولاني شدن پرونده هسته يي ايران نگران مي کرد، اين بود که با گذشت زمان ايران قادر به توليد ميزاني از اورانيوم با غناي چهار درصد شده که براي توليد بمب هسته يي کافي است. اين نگراني مي توانست مانع انعطاف و صبر بيشتر امريکا و اروپا در قبال موضوع هسته يي ايران شده و در نتيجه به اقدامات و ابتکاراتي فراتر از آنچه تاکنون اتخاذ کرده اند، دست بزنند.

پيشنهاد ايران را مي توان حرکتي غيرمستقيم در جهت پايان بخشيدن به دغدغه و نگراني و از بين بردن چنين زمينه يي تحليل کرد. اما پيشنهاد ايران براي امريکا و اروپا حاوي پيام مهم تري نيز بوده است؛ پيامي مسرت بخش که آنان را به شدت نسبت به آينده مذاکرات هسته يي با ايران اميدوار ساخته است.

فهم اين پيام چندان مشکل نيست. اگر ايران اين آمادگي را دارد که بدون هرگونه توجيه يا الزامي، اورانيوم توليدشده با غناي چهار درصد خود را براي تهيه سوخت رآکتور تحقيقاتي خويش در اختيار روسيه و فرانسه يا هر کشور ديگري بگذارد، لابد براي تهيه سوخت نيروگاه اتمي بوشهر نيز همين آمادگي را خواهد داشت. اين نتيجه گيري اميدبخش طبيعي ترين نتيجه گيري است که مي توان از پيشنهاد اخير ايران داشت. در واقع همين نتيجه گيري بود که تقريباً تمام کارشناسان و تحليلگران پرونده اتمي ايران را در اروپا و امريکا از پيشنهاد ايران شوکه کرد.

آنها از اين پيشنهاد تغييري اساسي در مواضع هسته يي ايران استنباط کرده اند زيرا تا پيش از اين مقامات ايران بر انجام تمامي مراحل توليد سوخت نيروگاه اتمي در ايران تاکيد داشتند. اصولگرايان حاکم در ايران حتي با اين پيشنهاد که اين مراحل در قالب يک کنسرسيوم متشکل از کشورهاي مختلف انجام شود، مشکلي نداشتند، تاکيد ايشان آن بود که چرخه توليد سوخت چه در قالب کنسرسيوم متشکل از چند کشور و چه منفرداً توسط ايران بايد در ايران مستقر شود. استدلال ايشان هم اين بود که برخورداري از چرخه توليد سوخت هسته يي حق مسلم ايران است و تن دادن به تهيه سوخت مورد نياز نيروگاه برق اتمي از کشورهاي قدرتمند جهان، ما را هميشه به ايشان نيازمند خواهد ساخت و بنا بر تجارب گذشته اساساً نمي توان به التزام و وفاداري امريکا و اروپا به انجام چنين تعهدي در قبال ايران طي سال هاي آينده اميدوار بود. بي ترديد براي انتقال از اين موضع قاطع تا موضع منعطفي که ايران در ماجراي تهيه سوخت رآکتور اتمي تحقيقاتي خود اتخاذ کرده فاصله بسيار زيادي بايد طي شود. طي اين فاصله بدون هرگونه مقدمات و در فرصتي کوتاه همان چيزي است که طرف مقابل را اگر نگوييم شوکه، به شدت خوشحال و نسبت به نتيجه بخش بودن مذاکرات هسته يي اميدوار ساخته است.

نکته مهم ديگر در اين ميان، باز شدن باب گفت وگو ميان ايران و امريکا به بهانه مذاکرات هسته يي است چنان که به خاطر داريم در جريان مذاکرات ايران و امريکا درباره عراق، اصولگرايان حاکم تاکيد مي کردند اين مذاکرات به هيچ وجه به معناي صرف نظر کردن از موضع ثابت و هميشگي ايران در قبال موضوع مذاکره با امريکا نيست زيرا مذاکرات بغداد صرفاً با نيات انسان دوستانه و براي کمک به کشور دوست و برادر عراق صورت مي گيرد و ايران براي مسائل في مابين خود و امريکا هرگز با اين کشور به مذاکره تن نخواهد داد. امروز اصولگرايان حاکم از اين مرحله عبور کرده اند.

در جريان مذاکرات چندجانبه هسته يي طي روزهاي گذشته بارها و بارها نمايندگان ايران و امريکا به طور خصوصي با يکديگر به گفت وگو پرداخته اند. اين گفت وگوهاي خصوصي چنان بوده است که طرف هاي اروپايي را از اينکه امريکا احياناً قصد دارد به تنهايي مشکلات را با ايران حل کند و در نتيجه آنها در حاشيه قرار گيرند، نگران کرد. البته اصولگرايان حاکم خود به معناي چنين تغيير شگرفي در مواضع خويش واقفند. اظهارات آقاي جنتي در نماز جمعه هفته گذشته مبني بر اينکه نماينده ايران با بي ميلي به اظهارات نماينده امريکا گوش کرده است، يا اعتراض آقاي شريعتمداري در انتقاد از آقاي احمدي نژاد که مذاکرات ميان ايران و امريکا را تاييد کرد، را بايد تلاش هاي اصولگرايان حاکم براي بي اهميت نماياندن اين تحول مهم ارزيابي کرد. به هر حال در ايران هيچ کس از محتواي مذاکرات ژنو خبر ندارد. دولت نيز هيچ ضرورتي به اطلاع رساني در اين زمينه نمي بيند. تنها از اختلافات و مواضع انتقادي برخي از مسوولان و شخصيت هاي اصولگرا مانند رئيس و نايب رئيس مجلس درباره مذاکرات مذکور مي توان فهميد که دست کم درباره خط مشي اتخاذشده در مذاکرات ژنو و ارزيابي نتايج آن اتفاق نظري وجود ندارد. در اين ميان رسالت رسانه رسمي در مورد مذاکرات ژنو تنها اين است که با ضميمه کردن نقد و تعليق و تحليل به خبرهايي که اروپاييان از اين مذاکرات مخابره و مواضعي که مقامات امريکايي و اروپايي در اين خصوص اتخاذ مي کنند، اخبار و مواضع مذکور را به اصطلاح بهداشتي کند تا بازتابي دور از انتظار در افکار عمومي داخلي نداشته باشد. به هرحال خط مشي تبليغاتي که نتيجه آن اين باشد که افکار عمومي داخلي در مورد مذاکرات هسته يي جاري خود را از افکار عمومي اروپاييان نامحرم تر تلقي کند، مي تواند معناي ناخوشايندي داشته باشد.

ارسال نظرات
خط داغ