جنجالها برای حذف نشدن یارانه نان
خبرنوشت: احمد توكلی و تنی چند از نمایندگان كه به دنبال شفافسازی آرای ارائه شده به لایحه هدفمندكردن یارانهها بودند، عصر دوشنبه متنی را تهیه كرده و طی آن خواستار رأیگیری علنی برای بررسی این لایحه شدند. متنی كه دیروز صبح از سوی محسن نریمان با 30 امضا تقدیم هیأترئیسه شد و طی آن خواستار رأیگیری علنی برای ماده 4 لایحه هدفمندكردن یارانهها شده بودند. مادهای كه برخی از آن به عنوان وصله ناجور این لایحه یاد كرده و به دلیل گنجاندن حذف یارانههای اقلام خوراكی و دارویی در لایحهای كه مربوط به اصلاح حاملهای انرژی است، ابراز تعجب میكردند.
پیشنهاد رأیگیری علنی در جلسات صبح و عصر دیروز حاشیهساز شد و تذكرات پیاپی نمایندگان تهیهكننده آن را به دنبال آورد. محمدرضا باهنر كه اداره جلسه صبح دیروز را بر عهده داشت با این بهانه كه كارتهای اسمدار در اختیار نمایندگان نیست از زیر بار آن شانه خالی كرد. البته در مقابل اصرار نمایندگان متقاضی ناگزیر شد دستور دهد تا این كارتها در كشوی میز نمایندگان قرار گیرد. محمدحسن ابوترابیفرد كه او هم در غیاب لاریجانی، برگزاری جلسه عصر دیروز را بر عهده داشت، بار دیگر با اصرار نمایندگان متقاضی بهویژه توكلی مواجه شد.
او بر خلاف باهنر، این پیشنهاد را به رأی گذاشت تا بار اجرایی نشدن آن تنها به عهده هیأترئیسه نباشد. در حالی كه هدف ارائهدهندگان این پیشنهاد از جمله احمد توكلی، حشمتالله فلاحتپیشه، حسن ونایی، مهدی سنایی، علیرضا محجوب، مصطفی كواكبیان، محسن نریمان و. . . از ارائه رأی علنی به لایحه هدفمندكردن یارانهها این بود كه نمایندگان پاسخگوی رأیشان به اجزای این لایحه باشند؛ تلاش آنها با اقبال محدودی از همكارانشان مواجه شد و تنها 63 رأی مثبت را كسب كرد.
رأی مخالف 108 نماینده، موضع ممتنع 7 نماینده دیگر و سكوت 23 نماینده مجلس، گویای این بود كه 138 نماینده مجلس نمیخواستند كسی متوجه آرایشان شود. چرا كه در غیراینصورت اسامی و آرای مخالف و موافق آنها در مشروح مذاكرات میآمد و رسانهها هم میتوانستند اعلام كنند كه چه نمایندگانی با لایحه هدفمندكردن یارانهها رأی دادهاند.
تلاش برای رأی مخفی به این لایحه در حالی صورت گرفت كه كواكبیان به عنوان یكی از متقاضیان شفافسازی در رأیگیری نمایندگان، میگفت: برخی از نمایندگان در حوزههایشان مدافع مستضعفان هستند، اما در اینجا به گونهای دیگر عمل میكنند. این حق مردم است كه بدانند چه كسانی میخواهند همه چیز در كشور گران شود. سنایی هم كه معتقد بود حذف یارانه اقلام خوراكی و دارویی بر خلاف اصل 43 قانون اساسی است، بر این باور بود كه مردم باید بفهمند كه چه كسانی اصرار دارند بر خلاف قانون اساسی عمل كنند. وی یادآور شد كه بر اساس این اصل قانون اساسی، خوراك، پوشاك، درمان، آموزش و پرورش و مسكن جزو نیازهای اساسی مردم است كه باید به صورت رایگان در اختیار مردم قرار گیرد.
البته نریمان به «خبر» گفت: در موارد خاص كه مصوبات مجلس دارای تبعات خاص است، نمایندگان باید شجاعانه تبعات رأیشان را بپذیرند. چرا كه در غیر اینصورت پس از بروز هر مشكلی در اجرای لایحه هدفمندكردن یارانهها، نمایندگان موافق آن میتوانند مدعی شوند كه مخالفش بودهاند.
او با بیان اینكه راه برای تكرار درخواست دوباره نمایندگان به منظور برگزاری علنی رأیگیری برای لایحه هدفمند باز است از احتمال تكرار این درخواست برای مواد دیگر این لایحه كه طی روزهای آتی بررسی خواهد شد، خبر داد و گفت: در صورت تكرار مخالفت مجلس با این درخواست، مردم با پیگیری مذاكرات مجلس متوجه خواهند شد كه كدامیك از نمایندگان به دنبال منافع آنها بودهاند و كدامیك به آن بیتوجهی كردهاند.
روز پر كار توكلی
«حذف یارانه كالاهای اساسی، 60 درصد تورم دارد». این هشداری بود كه احمد توكلی در صحن علنی دیروز مجلس داد و به استناد آن خواستار حذف بند 4 لایحه هدفمندكردن یارانهها شد. بندی كه به واسطه آن، دولت میتواند نسبت به هدفمندكردن یارانه گندم، برنج، روغن، شیر، شكر و دارو اقدام نماید. توكلی با ابراز نگرانی از رشد تورم روانی ناشی از این بند در لایحه هدفمندكردن یارانهها، به همكارانش در مجلس گفت: در گذشته نیز مواردی همچون افزایش قیمت گازوئیل را مصوب كردیم كه به دلیل تورم روانی ناشی از آن، دولت اجرای آن را با تأخیر همراه كرد. در حال حاضر نیز با حذف این بند میتوانیم آن را در قالب مادهای در قانون برنامه آورده و به شكل تدریجی در بودجههای سنواتی بیاوریم تا تورم روانی آن كنترل شود.
البته رئیس مركز پژوهشها با تدوین متنی كه روی آن قید «فوری» نیز درج شده بود، از لزوم تعویق یكساله در هدفمندكردن یارانه كالاهای اساسی سخن گفته بود. متنی كه او صبح دیروز در میان نمایندگان توزیع كرد. او نوشته بود: نان را بیشتر فقرا و مستضعفان مصرف میكنند نه اغنیا، برعكس بنزین. مضاف بر اینكه نان حیاتیترین كالای مصرفی مردم است و احتیاط درباره اصلاح قیمت و هدفمندكردن در مورد نان و دارو باید بسیار بیشتر باشد. راه حل پیشنهادی توكلی این بود كه اولاً هدفمندكردن یارانه كالاهای اساسی را برای یكسال عقب بیندازیم و تنها به اصلاح قیمت حاملهای انرژی و آب بسنده كنیم. ثانیاً دولت از اختیار كسب درآمد 20 هزار میلیارد تومان چشم بپوشد و به كمتر اكتفا كند تا مردم مستضعف و تولیدكنندگان در فشار، كمرشان زیر بار مشكلات طبیعی اقدام بزرگی كه باید انجام شود، خم نگردد.
توكلی پس از آنكه با پیشنهادش برای حذف كل بند 4 لایحه هدفمندكردن یارانهها موافقت نشد، پیشنهاد حذف جزئیات این بند را داد و در خلال آن بار دیگر از اقشار ضعیفی حمایت كرد كه قوت غالب آنان نان است. او با اشاره به اینكه مردم در صف نان یارانهای میایستند، نه نان آزاد، خطاب به نمایندگان گفت: فراموش نكنیم كه برای دفاع از حقوق ملت در مجلس سوگند خوردهایم و باید تصمیمی بگیریم كه منافع مردم را حفظ كند. این تذكرات و پیشنهادات توكلی كه از ابتدای بررسی لایحه هدفمندكردن یارانهها به مذاق نمایندگان حامی دولت خوش نیامده و پیش از این نیز باعت بحث دو نفره میان وی و حسینیان شده بود، دیروز نیز اعتراض این دست نمایندگان را برانگیخت. كریم شهرزاد نماینده اصفهان در تذكری بیآنكه نام توكلی را ببرد، گفت: برخی مطالبی را عنوان میكنند كه مردم را نگران میكند و این تصور را ایجاد میكند كه با هدفمندكردن یارانهها چه اتفاق ناگواری رخ خواهد داد. توكلی هم همچون گذشته از خودش دفاع كرد. در پاسخ به وی گفت: اگرچه نامی از من نبردید اما به گونهای نشانی دادید كه همه متوجه شدند منظورتان من هستم. ما نمایندگان همچون كارون سالارانی هستیم كه باید
بدانیم قافله را كجا میبریم.
نریمان نیز در تأیید سخنان توكلی گفت: با تصویب ماده 4 لایحه هدفمندكردن یارانهها به یكباره 30 هزار میلیارد تومان از یارانههای دولت در زمینه نان و برنج و روغن و شكر حذف میشود كه مطمئناً آثار سوء آن را در جامعه شاهد خواهیم بود. اگرچه دولت مدعی بازپرداخت این یارانهها به مردم است اما این جراحی بزرگ اقتصادی باید با اجرای دقیق آن از سوی دولت همراه شود.
علیرغم تلاشهای این نمایندگان، در نهایت فقط «دارو» بود كه از شمول این ماده حذف شد. یعنی دولت همچنان ناگزیر از پرداخت یارانه دارو خواهد بود و این بخش از گزند حذف یارانه در طول برنامه پنجم در امان ماند.
مباحثه كواكبیان و باهنر
كواكبیان كه همچون توكلی خواستار رأیگیری علنی مجلس برای لایحه هدفمندكردن یارانهها بود، دیروز در دفاع از این پیشنهاد، با صدای بلند باهنر را كه به این درخواست بیتوجهی كرده بود، مخاطب قرار داد. او در اخطاری نسبت به در صدر قرار گرفتن نام اعضای هیأترئیسه به عنوان ناطقان موافق و مخالف، از بیتوجهی باهنر به درخواست 30 تن از نمایندگان برای رأیگیری علنی انتقاد كرد و گفت: نمیشود كه نمایندگانی در اینجا به لایحه هدفمندكردن یارانهها رأی مثبت بدهند و بعد در حوزههای انتخابیهشان خودشان را مدافع حقوق محرومین و مستضعفین معرفی كنند. باهنر هم با بیان اینكه «از متلك شما به هیأترئیسه صرفنظر میكنیم»، به او گفت: همه این نمایندگانی كه شما اصرار دارید آرایشان علنی باشد، از مردم رأی گرفتهاند و نباید به آنها متلك بگویید و به آنها توهین كنید.
كواكبیان بار دیگر در تذكری، باهنر را «استاد جوسازی» نامید و گفت: ما فقط درخواست رأیگیری علنی را مطرح كردیم اما شما علیه من سخنرانی كردید! البته ما حاضریم ضایع شویم اما حق مردم ضایع نشود.
این بار باهنر در پاسخ به كواكبیان گفت: پیشنهاد رأیگیری علنی و با كارت را عدهای از نمایندگان مطرح كردند، اما این تقاضا پس گرفته شد. این اظهارات باهنر با تعجب طراحان روبهرو شد. امضاكنندگان این پیشنهاد از جمله سنایی، فلاحتپیشه و كواكبیان در راهروهای مجلس به «خبر» گفتند كه تقاضایشان را پس نگرفتهاند و نمیدانند كه باهنر به چه استنادی این حرف را زده است. به همین دلیل آنها بار دیگر درخواستشان را در جلسه عصر و در دوره ریاست ابوترابیفرد مطرح كردند كه در نهایت رأی لازم را نیز كسب نكرد.