اسحاق جهانگیری> چرا با مالزي، چين و كره فاصله پيدا كرديم؟
جهانگیری، وزیر سابق صنایع و معادن کشور در گفتوگو با «سایت پیمانه اقتصاد ایران» درباره اینکه چرا فاصله زیادی در بسياري از حوزههاي صنعتي با کشورهایی مثل مالزي، چين، كره و... که زمانی همسطح ما بودند، پیدا کردهایم، گفت : منهاي بحث دولتها از نظر مبنايي مهمترين عاملي كه تاكنون موجب شده است كه ايران نتواند مساوي با كشورهايي كه همراه با آن توسعه صنعتي را شروع كردند، رشد كند به نظر من نفت است.
به نظر ميآيد كه همه سياستهايي که برای پیشرفت و توسعه صنعتی طی سالیان متمادی در نظر گرفته شده بود تحت تاثير قيمت نفت رها شد.
يعني آن بيماري كه به عنوان بیماری هلندی مطرح است و مرتبط با کشورهای دارای منابع طبیعی است، در خیلی از کشورها از جمله ایران آثار منفی خودش را بر جای ميگذارد، اما سایر کشورها که دچار این بیماری نبودند، مسير خودشان را ادامه ميدهند و به وضع فعلي ميرسند.
وی افزود: موضوع دیگر بعد از انقلاب شکلگیری يك روحيه مليگرايی قوي تحت عنوان استقلال اقتصادي و بينيازي از دنيا است که در سياستگذاري ما را دچار مشكل ساخت. يعني موضوع جديدي به نام خودكفايي تعريف شد. هر كدام از اين موضوعات ما را چند سال عقب ميانداخت. چرا که تا بیاییم و در خصوص اینها بحث کنیم و به یک اجماع برسیم، زمان زیادی گذشته بود. تقريبا در دنيا نداريم كسي را كه بگوید من در حوزه صنعت خودکفا هستم.
ممكن است در يك رشته صنعتي به دليل شرايط استراتژيكی كه كشور داراست مسوولين كشوري مصلحت را در خودكفایی بدانند، اما در سایر رشتهها ديگر بحث خودكفايي مطرح نيست، بلکه بحث یک بحث اقتصادي است.
جهانگیری با بیان اینکه با در نظر گرفتن این دورهها، مدتی طول کشید تا کشور به ثباتی از جهت سیاستگذاری توسعه دست یابد و بالاخره مديرانش به يك تفاهم عمومي برسند، افزود: زماني در همين كشور شما اگر ميخواستيد كارخانه كوچكي را واگذار كنيد خيلي اختلاف نظر وجود داشت، قانون مالياتها كه در مجلس دوم تصويب شد نرخ ماليات را حدود 60 درصد تعیین کرده بود، آنقدر فضا تند بود كه اگر كسي پیشنهاد عدد بالاتري را ميداد چون تصور ميشد دارند با سرمايهداري مبارزه ميكنند، تصویب ميکردند.
موضوع سرمايهگذاري خارجي و استفاده از منابع خارجي جزء ضد ارزشترين كارهايي بود كه ممكن بود كسي بيايد در مجلس و از آن دفاع كند. فقط براي همين استفاده از منابع خارجي ما سالها در مجلس باهم بحث كرديم. شوراي نگهبان هم که از طرف دیگر به اصلی از قانون اساسی اشاره ميکرد و اجازه نمی داد.
وزیر سابق صنایع تاکید کرد :پس مدتی زمان برد تا روی اين مفاهيم تفاهم شود. بعد از جنگ همه پذيرفتند سرمايه گذاري خارجي و منابع خارجي چيز خوبي است. پذیرفتند مالياتها بايد كاهش پيدا كند تا انگيزه بخش خصوصي بالا رود. پذیرفتند که بخش خصوصي کارایی بالاتری دارد و بايد به ديده احترام به آن نگاه كرد.
لذا من فكر ميكنم از يك مقطعي با صرف زمان طولاني و صرف هزينهاي كه نتیجهاش عقب افتادن کشور بود ما به اين تفاهم رسيديم. تا جايي كه رهبری احساس كرد ميتواند سياستهاي اصل چهل و چهار را هم اعلام كند. يعني كارخانههاي بزرگ كشور را هم ميتوان واگذار كرد.
اين جزء اتفاقات نادر بود. كشوري كه سردخانه در آن مصادره ميشد به يكباره ميگويد فولاد شش ميليون تني مباركه را هم ميتوان واگذار كرد و واگذار هم کرد. وی افزود: اما به نظر من بهرغم اين اتفاق مبارک، الان دولت با آن همراه نیست. دولت ميگوید من اصل چهل و چهار را اجرا خواهم کرد، اما درواقع دولت نمیداند چه سیاست اقتصادی را به مرحله اجرا بگذارد.
جهانگیری افزود: در نتیجه من فكر ميكنم علت عقب ماندن ما عمده دو دليل است. يك اینکه ما سياستهاي صحيح اتخاذ نكرديم، دوم اينكه سياستهاي صحیحی را كه پس از کسب تجربیات بسیار اتخاذ كرديم دچار تغييرات تند و سريع شد. يعني سياستها دوام نداشت. همين دو مورد در كشورهاي ديگر مانند كره نقطه قوت آنها شد.
سیاستهای صحیحی اتخاذ کردند و بر اجرای آن استمرار ورزیدند.
جهانگیری درباره اینکه چرا اجرای استراتژی توسعه صنعتی با مشکل مواجه شد، گفت: دولت نهم همه برنامههاي توسعه كشور را كنار گذاشت. علت آن هم اين است كه ذهنيتی بر بخشي از نيروهاي كشور حاكم بود كه دولتهاي گذشته به دليل اينكه خيلي به توسعه نگاه ميكردند از عدالت فاصله گرفته بودند و به عدالت نمي پرداختند يا سادهتر اين است كه به طرحهاي بزرگ ميپرداختند، به زندگي روزمره مردم نمي پرداختند.