قطع سهميه بنزين پرمصرفها
ظاهرا عزم رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت در زمینه حذف سهمیه بنزین خودروهای پر مصرف، بیش از پیش جزم شده و محمد رویانیان تا چندی دیگر حکم لغو بنزین یارانهای برای خودروهای با مصرف سوخت بالای هشت لیتر در هر 100 کیلومتر سیکل ترکیبی را امضا خواهد کرد.
وی در حالی روز گذشته طی همایش ملی راهکارهای نوین تامین و نگهداشت، انتقال و توزیع فرآوردههای نفتی بر حذف سهمیه سوخت خودروهای با مصرف بالای هشت لیتر تاکید کرده که اواسط هفته گذشته نیز تلویحا از اجرای این حکم «تشويقي، تنبيهي» برای خودروهای پر مصرف خبر داده بود.
رویانیان طی اظهارات هفته پیش خود که چهارشنبه گذشته در همین صفحه نیز منعکس شد، بر حذف سهمیه سوخت خودروهای با مصرف سوخت بالای هشت لیتر تاکید کرد و اظهار داشت: ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت به دنبال کاهش این عدد (10 لیتر) به هشت لیتر در 100 کیلومتر است.
رویانیان البته در اظهارات هفته گذشته خود با قطعیت از حذف سهمیه بنزین خودروهای با مصرف سوخت بالای هشت لیتر در 100 کیلومتر صحبت به میان نیاورد و تنها از کاهش سهمیه سوخت این نوع خودروها خبر داد، اما ظاهرا مجموع عوامل و احتمالاتی نظیر تحریمها، تهدیدها و مصرف سرانه بالای بنزین در ایران و از همه مهمتر قرار گرفتن در سال اصلاح الگوی مصرف باعث شده تا رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت، راه طولانی حذف سهمیه بنزین خودروهای پر مصرف را که بخش عظیمی از ترافیک جادههای ایران در اختیار آنها است، یک شبه طی کرده و به جای کاهش سهمیه بنزین، حکم محرومیت خودروهایی مانند پژو 405، پارس، روآ و زانتیا را به امضا برساند. به هر حال دولت نیز هفته گذشته از ارائه متمم بودجهای تاریخی به رقم 5/6میلیارد دلار برای واردات بنزین و گازوئیل خبر داد و این موضوع نيز ميتواند انگیزهای بسیار قوی برای رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت به عنوان نماینده دولت در اخذ تصمیمات سوختی کشور در زمینه حذف سهمیه بنزین بخشی از خودروهای داخلی به حساب آید. رویانیان البته تاکید کرده که فعلا به خودروهای با مصرف سوخت ترکیبی کمتر از 10 لیتر بنزین
یارانهای تعلق ميگیرد، اما در آینده (اشارهای به بازه زمانی خاصی نشده) سیکل ترکیبی هشت لیتر مصرف در 100 کیلومتر، ملاک تخصیص بنزین یارانهای قرار ميگیرد.
موضع جدید رییس ستاد حملونقل مصرف سوخت درباره آینده خودروهای پرمصرف در شرایطی است که وی اواخر تابستان نیز از تهیه سه سناریو برای آینده بنزین خبر داد و اعلام کرد که ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت در آینده، یا سهمیهبندی را به کل حذف و قیمت بنزین را آزاد میکند و یا دو سناریوی دیگر را مبنیبر کاهش 10 یا 40درصدی سهمیه سوخت خودروها به اجرا در میآورد.
تشویق و تنبیه خودروسازان!
اما عزم جدی ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت در حذف سهمیه بنزین خودروهای پر مصرف (بالای هشت لیتر) در شرایطی است که به گفته رویانیان، این کار، اصلی «تشویقي و تنبیهی» برای خودروسازان است و سبب میشود تا ایران خودرو و سایپا بیش از پیش به فکر تولید محصولات کممصرف باشند.
به نظر میرسد رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت البته انگیزه دیگری را نیز از اقدامات «تشویقی - تنبیهی» خود دارد و آن کاستن از تیراژ تولید خودروهای پر مصرف داخلی است.
در حال حاضر اگر نگاهی به سبد تولید خودروسازان کشور بیندازیم، به خوبی متوجه سرانه مصرف بالای آنها خواهیم شد.
به طوري كه محصولاتی مانند پژو405، پارس، روآ، زانتیا، ماکسیما، وانت پیکان و ... خودروهایی به حساب میآیند که به اشتهای زیاد در بلعیدن بنزین معروفند و برخی از آنها حتی به توقف تولید نیز طی یکی دو سال گذشته از سوی مسوولان امر تهدید شدهاند.
بررسيهاي انجام شده نشان ميدهد كه متوسط مصرف روزانه بنزين خودروها در ايران بيش از 5/2 برابر انگلستان و بيش از 5/4 برابر فرانسه است. در همين حال شاخص شدت مصرف انرژي در ايران 1037 است، در صورتي كه اين شاخص در سطح جهان 274 و در قاره آسيا 258 است. به عبارت ديگر مصرف انرژي در ايران نزديك به 8/3 برابر مصرف جهاني و بيش از چهار برابر آسياست.
از سوي ديگر متوسط مصرف روزانه بنزين خودروها در ايران بيش از سه برابر بالاترين مصرفكنندگان اروپايي يعني انگلستان بوده كه البته پس از سهميهبندي بنزين متوسط مصرف در ايران كاهش يافت، اما هنوز متوسط مصرف روزانه بنزين خودروها در ايران بيش از 5/2 برابر انگلستان و بيش از 5/4 برابر فرانسه است كه ارقام بسيار بالايي محسوب ميشوند و اگر اين روند به شكل كنوني ادامه پيدا كند، تا سال 1400 هزينهاي بالغبر 55ميليارد دلار فقط براي واردات بنزين به كشور تحميل خواهد شد؛ يعني بايد همه درآمدهاي ارزي ناشي از صادرات نفت كنوني كشور فقط براي واردات بنزين هزينه شود!
جالب است كه بدانيم بر اساس بررسيهاي انجام شده، متوسط مصرف روزانه بنزين در خودروها در ايران حدود 10.75 ليتر است كه اين رقم در كشورهاي مكزيك، انگلستان، آلمان، فرانسه و ژاپن به ترتيب5/8، 7/3، 5/2، 9/1 و 5/2 ليتر است.
اين در حالي است كه تعداد خودروهاي موجود در اين چند كشور و همچنين توليد خودرو در آنها بسيار بيشتر از ايران است. با اين وجود به دليل پايين بودن فنآوري توليد خودرو در ايران، مصرف بنزين خودروهاي مورد استفاده در كشورمان بسيار بيشتر از كشورهاي فوق است.
رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت اعلام کرده که تا دو سال دیگر سهمیهبندی در کار نیست و بنزین با نرخ آزاد ارائه ميشود و به همین دلیل ستاد در نظر دارد با شیبی نرم تصمیم بزرگ خود مبنیبر حذف بنزین یارانهای را به اجرا در بیاورد.
حذف بنزین به خاطر گاز
هر چند رییس ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت در اظهارات خود گفته که کاهش سهمیه سوخت خودروهای پر مصرف، اصلی تشویقی - تنبیهی برای این نوع خودروها به حساب ميآید و مرکز تحقیقات ایران خودرو و سایپا باید برای تولید خودروهای کم مصرف و در نتیجه کاهش مصرف بنزین برنامهریزی کنند، اما به نظر میرسد اصرار زیاد دولت در زمینه استفاده هر چه بیشتر از سوخت گاز (CNG) نیز یکی از انگیزههای اساسی ستاد برای حذف سهمیه بنزین خودروهای پرمصرف است.
این در شرایطی است که بسیاری از کارشناسان، گازسوز کردن خودروها را در سطحی وسیع، طرحی شکست خورده دانسته و حتی طبق سبد سوختی که سازمان بهینه سازی به ستاد مدیریت پیشنهاد داده است، گاز سهمی زیر 20درصد را در سبد سوخت آینده کشور دارد.
البته طبق اظهارات روز گذشته رویانیان، دولت به هیچ وجه به این سهم راضی نبوده و معتقد است CNG باید 30درصد سبد سوخت کشور را تشکیل دهد. مشاور ريیسجمهور در ادامه با تشریح راهکارهای کاهش مصرف بنزین و گازوئیل گفت: در حالی که برنامه چهارم توسعه به صراحت تکلیف کرده است که باید 30درصد سبد سوختی کشور، گاز طبیعی فشرده (سیانجی) شود برخیها این سهم را حداکثر تا 10درصد معتقدند که این با نظر دولت کاملا مخالفت دارد.
رویانیان با بیان اینکه قیمت سیانجی هم باید نسبت به بنزین تعیین شود افزوده است که هفته گذشته با دستور ريیسجمهور قرار شد این صراحت قانونی یعنی رسیدن به سهم 30درصدی سیانجی در سبد سوختی، پیگیری شود.
وی همچنین تاکید کرده هماکنون حدود یک میلیون و 500 هزار دستگاه یعنی حدود 14درصد خودروهای کشور گازسوز است که باید به 30درصد افزایش یابد. به گفته رویانیان تا پایان امسال باید دست کم 2000 جایگاه CNG در کشور احداث شود که نیازمند هماهنگی همه دستگاهها است.
پرمصرفها به روایت سازمان بهینهسازی
طبق جدولی که سازمان بهینهسازی مصرف سوخت ارائه داده، خودروهای پرمشتری و معروفی مانند پژو 405، سمند سورن، روآ، وانت پیکان، پارس، تندر ایران خودرو، زانتیا در هر دو مدل 1600 و دو هزار سیسی خود همچنين ون و وانت مزدا جزو طرح جدید ستاد مدیریت حملونقل و مصرف سوخت ميشوند و در آیندهای که رییس ستاد اشارهای به تاریخ دقیق آن نکرده، سهمیه بنزین آنها حذف خواهد شد.