آشتی ملی چگونه متحقق می شود؟
فرارو - "فضای کشور بحرانی است یا خیر؟" چگونگی پاسخ دادن به این سوال پیش شرط مواجهه با طرح آشتی ملی ای است که هاشمی رفسنجانی در افتتاحیه اجلاس ششم مجلس خبرگان عنوان کرد که جمعی از دلسوزان نظام در حال آماده سازی آن هستند.
به گزارش فرارو ، هاشمی رفسنجانی در اولین و تنها نماز جمعه خود پس از انتخابات ریاست جمهوری و در کوران اتفاقات پس از انتخابات با بحرانی خواندن وضعیت کشور طرح هایی را برای عبور از بحران مطرح کرد. آزادی زندانیان سیاسی، رعایت آزادی مطبوعات بر اساس قانون، انعکاس نظرات دو طرف در صداوسیما و دلجویی از کسانی که در جریان انتخابات متضرر شدند رئوس پیشنهادات وی بودند.
هرچند صحبت های رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام مورد پذیرش مخالفان دولت قرار گرفت اما حامیان دولت محمود احمدی نژاد با بیان اینکه فضای کشور به هیچ عنوان بحرانی نیست پیشنهادات هاشمی را بی اساس قلمداد کرده و طرح آنرا آب ریختن به آسیاب دشمن دانستند. از نظر آنها انتخابات برگزار شده و دولت مستقر شده و اغتشاشاتی نیز که از جانب بیگانگان هدایت می شد توسط نهادهای امنیتی کنترل شده است. پس هیچ مشکلی نیست.
در هر صورت اما جریان حاکم نه تنها هیچ روی خوشی به پیشنهادات هاشمی نشان نداد و زندانیان را آزاد نکرد که آنها را در دادگاه به اعتراف علیه خویش واداشت و نظرات دو طرف درگیر از صداوسیما منعکس نشد که اعترافات از تلویزیون پخش شد و به آزادی مطبوعات توجه نشد که آنها محدود تر هم شدند.
طرز عملکرد دولتیان پس از انتخابات به گونه ای بود که مخالفان دولت با بیان اینکه طرف مقابل خود را قدرت مطلق می داند هر گونه دستیابی به آشتی را غیر ممکن دانستند. اینها همه اما منجر نشد که هاشمی برای ایجاد آشتی میان دو جریان اصلی کشور نا امید شود چراکه او در افتتاحیه اجلاس اخیر مجلس خبرگان رهبری بار دیگر صحبت های خود را تکرار نمود و خبر از تدوین طرحی برای آشتی ملی داد.
هاشمی در صحبت های خود بار دیگر بر ضرورت برون رفت از وضعیت فعلی تاکید کرد و از تدوین راهکارهایی برای حل مناقشات موجود خبر داد. رئیس مجلس خبرگان رهبری به هنگام افتتاح و آغاز به کار اجلاس ششم چهارمین دوره خبرگان رهبری، تاکید کرد که برخی افراد دلسوز و خیرخواه در حال تنظیم راهکارهایی هستند تا فضای جامعه به فضای نقادی صحیح و دلسوزانه و بدون درگیری کشیده شود.
این صحبت های هاشمی هم همچون اظهاراتش در نماز جمعه با واکنش شدید حامیان دولت مواجه شد. آنها طرح آشتی ملی مطرح شده از سوی هاشمی را طرحی دانستند که هدف اصلی اش نجات دادن "اغتشاش گران" و بازگرداندن آنها به فضای سیاسی کشور است. بر این مبنا حامیان دولت عنوان کردند که هیچ آشتی ای با کسانی که قصد ضربه زدن به کلیت نظام را داشتند متصور نیست.
از دیگر سو اما این طرح از جانب دیگری نیز مطرح شد. در این راستا علی مطهری که یکی از نمایندگان اصولگرای منتقد دولت است طرح تشکیل یک هیات میانجی متشکل از برخی چهره های دلسوز و با سابقه با محوریت آیت الله مهدوی کنی را برای حل مشکلات سیاسی کشور پیشنهاد داد.
این فعالیت ها نشان می دهد که جریان های معتدل اصولگرا با در نظر گرفتن واقعیت کشور به دنبال راهی برای برون رفت از وضعیت فعلی هستند اما جریان حاکم که خود را پیروز انتخابات می داند به هیچ عنوان این مسائل را می پذیرد. حتی مطرح شدن نام شش نفر از اصولگرایان که بسیاری شان از حامیان احمدی نژاد بودند به عنوان پیگیران طرح آشتی ملی هم سبب نشد که دولتی ها تن به مصالحه دهند.
پس از اظهارات هاشمی در خصوص طرح دلسوزان برای آشتی ملی روزنامه جمهوری اسلامی از حبیب الله عسگراولادی، حسین مظفر، مرتضی نبوی، محمدرضا باهنر، سید مصطفی میرسلیم و غلامعلی حداد عادل به عنوان نویسندگان این طرح نام برد. اینجا بود که اینبار صدای اعتراض مخالفان دولت بلند شد که "این چه طرح آشتی ای است که نویسندگان آن همه از حامیان یک طرف دعوا هستند".
به هر روی به نظر می رسد با شرایط موجود کشور و موضع گیری های دو طرف دستیابی به آَشتی دشوار باشد. اگرچه برخی افراد، موضع گیری های ملایم اخیر میرحسین موسوی و سایر اصلاح طلبان را تعبیر به تمایل نسبی آنها برای مذاکره و مصالحه می کنند اما طرف دیگر به هیچ عنوان این امر را بر نمی تابد.
در این راستا احمد شیرزاد در گفتگو با خبرنگار فرارو در خصوص مخالفت دولتی ها با هرگونه آشتی می گوید: «متاسفانه این امر بر آقایان مشتبه شده است که مملکت را در اختیار دارند؛ این درحالی است که آنها از آنچه در بدنه اجتماع می گذرد غافل هستند.»
وی اینگونه ادامه می دهد که: «بدنه اجتماع به شدت نسبت به رفتار نامعقول برخی اصولگریان و اقتدارگرایان واکنش منفی نشان داده و این را برخی از عقلای آنها فهمیدند که ممکلت را نمی شود این گونه اداره کرد.»
این عضو جبهه مشارکت در پاسخ به کسانی که تمایل اصلاح طلبان به مذاکره را ناشی از شکست آنها می دانند، می گوید: «آقایان تصورشان این است که تمام اصلاح طلبان به دست و پای آنها افتاده اند و از آنها طلب عفو می کنند این در حالی است که به هیچ وجه چنین چیزی نیست و اگر قرار به عفو باشد این مردم هستند که بایستی برخی از اقتدارگرایان را عفو کنند.»
وی می گوید: «در واقع این مصالحه جویی از سوی برخی از عقلای اصلاح طلب مطرح شده و تلاش و دلسوزی آنها هم قابل تقدیر و تحسین است اما گویا برخی، مسئله را اشتباه گرفته اند و فکر می کنند که حالا در موقعیت قدرت هستند و اصلاح طلبان افرادی را برای وساطت نزد آنها فرستاده اند که اصلا چنین چیزی نیست.»
این فعال سیاسی با بیان اینکه «یک مصالحه ملی به شرط دارا بودن حداقل هایی که مردم را راضی کند می تواند قابل قبول باشد» گفت: «ما هرگز نمی خواهیم که جامعه همواره در بحران به سر برد. بحران به نفع هیچ کسی نیست ولی عبور از این بحران یک الزاماتی دارد، که مهمتر از همه عقل گرایی است که این را باید طرف مقابل درک کند.»
شیرزاد در خاتمه سخنان خود درباره مهمترین راهکار عملی طرح آشتی ملی در کشور نیز گفت: «درشرایطی که تعدادی از بزرگان اصلاح طلب در زندان هستند و بدترین رفتارها با آنها و خانواده هایشان می شود و مورد اهانت و تحقیر قرار می گیرند فکر می کنم که اولین گام این است که این زندانیان آزاد شوند و فضای کنونی مقداری تلطیف شود و رفتارهای قانون مند در پیش گرفته شود.»
به هر تقدیر اکنون برخی به دنبال راه حلی برای ایجاد مصالحه در کشور هستند. تدوین این طرح دشوار است چراکه هیچکدام از طرفین دعوا حاضر نیستند به هیچ عنوان از مواضع خود کوتاه بیایند به همین دلیل پیدا کردن حد وسطی که مورد پذیرش دو طرف واقع شود دشوار است.
با این وضعیت به نظر می رسد که پیگیری طرح آشتی ملی آب در هاون کوبیدن باشد مگر اینکه هر کدام از دو طرف قسمتی از حقانیت را برای طرف مقابل قائل شده و حاضر باشند که حتی یک قدم به سمت مصالحه گام بردارند.