«معمای» پیچیده «بازداشتگاه کهریزک»؟!

فرارو - منطقه "کهریزک" که تا کنون به خاطر آسایشگاه خیریه سالمندانش مشهور بود اما پس از حوادث دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری به علت قرار گرفتن بازداشتگاهی مخوف در آن شهرتی دو چندان یافت. بازداشتگاهی که حوادث تلخ آن محل دعوایی شد میان فعالین سیاسی و دو ماه پس از تعطیلی آن هنوز زوایای پنهانی از اتفاقات رخ داده در این بازداشتگاه وجود دارد.

معمای کهریزک!
کمپ کهریزک در شهر سنگ از توابع شهرری قرار دارد و جهت نگهداری متهمان موسوم به "اراذل و اوباش" که در لوای طرح امنیت اجتماعی بازداشت شده بودند ساماندهی شد. پس از حوادث انتخابات اما تعداد زیادی از بازداشت شدگان به این کمپ منتقل شدند و طبق گزارشات چهار نفر از بازداشت شدگان پس از انتخابات جان خود را در این بازداشتگاه از دست دادند.

در تاریخ ششم مرداد بود که پس از افشای برخورد های سخت با بازداشت شدگان، ضرب و شتم متهمان و شرایط غیر استاندارد بازداشتگاه و جان دادن تعدادی از بازداشت شدگان رهبر عالی مقام جمهوری اسلامی ایران دستور تعطیلی این بازداشتگاه را صادر کردند. تعطیل شدن این بازداشتگاه اما سبب شد که کمیته ویژه مجلس اجازه بازدید از آنرا پیدا نکند و حتی سایت "جهان نیوز" خبر داد که بسیاری از آثار جرم پاکسازی شده و برخی از قسمت های این بازداشتگاه نیز تخریب شده است.

سایت جهان نیوز متعلق به علیرضا زاکانی همچنینی طی گزارشی که در مرداد ماه درباره کهریزک منتشر کرد، نوشت: «در این بازداشتگاه که متاسفانه طبق شواهد موجود برخی مسئولین قضایی نیز از آن با خبر بودند برخی اعمال غیر انسانی نظیر تعرض و ضرب و شتم متهمین توسط اراذل و اوباش با اراده بازجویان صورت می گرفته است.»

اگرچه گزارشات بسیاری در مورد برخوردهای خشن بازجویان و شکنجه متهمین در این بازداشتگاه منتشر شد و حتی مهدی کروبی در نامه ای که به هاشمی رفسنجانی نوشت ادعا کرد که به برخی بازداشت شدگان تجاوز شده است اما مقامات انتظامی بسیاری از این اتهامات را رد کردند.

در این راستا اسماعیل احمدی‌مقدم فرمانده نیروی انتظامی گفت درباره آنچه که در بازداشتگاه کهریزک روی داده، «بسیار بزرگنمایی» شده است و پلیس، «حوادث و اخبار دیگر» را نیز قبول ندارد.

در خصوص مسئله کهریزک اما اظهارات ضد و نقیض بسیاری مطرح شده است و نکات مبهم بی شماری نیز وجود دارد. از این دست مسائل یکی این است که حقیقتا چه کسی مسئولیت این بازداشتگاه را بر عهده داشته است و اعزام بازداشت شدگان به این بازداشتگاه با دستور چه کسی انجام گرفته است. مسئله دیگر این است که چه تعداد از بازداشت شدگان به کهریزک منتقل شده اند و دست آخر هنوز نوع و شدت برخورد با بازداشت شدگان در کهریزک مشخص نیست.

چه کسی مسئول است
از آنجا که حوادث رخ داده در کهریزک غیر قابل دفاع است همه مسئولین قضایی در تلاشند تا خود را تبرئه کرده و در قبال کهریزک از خود سلب مسئولیت کنند. در شرایطی که سایت جهان نیوز طی خبری نوشت که اعزام متهمان به بازداشتگاه کهریزک بنا به ابلاغیه کتبی رئیس وقت قوه قضائیه با اختیار یک مقام قضایی انجام می شده و هیچ فرد دیگری چنین اجازه ای برای اعزام به کهریزک نداشته است اما برخی مسئولین مطرح کردند که بازداشتگاه کهریزک تحت کنترل دادسرای شهر ری بوده است. مسئولین این دادسرا اما به سرعت این مسئله را تکذیب کردند و اعلام نمودند که کهریزک زیر نظر دادستان تهران فعالیت می کرده است.

بسیاری بر این عقیده اند که سعید مرتضوی دادستان پیشین عمومی و انقلاب تهران مسئولیت مستقیم بازداشتگاه کهریزک را بر عهده داشته است اما او اخیرا طی مصاحبه ای با سایت پرچم اعلام کرده است «اصلاً کهریزک از لحاظ صلاحیت قضایی در حوزه قضایی شهرری است و من دادستان شهر تهران هستم.»

همان طور که پیشتر بدان اشاره شد مسئولین قضایی شهر ری اعلام نمودند که کهریزک زیر نظر آنها نبوده است و برخی رسانه ها خبر دادند که پس از ابلاغ حکم تعطیلی این بازداشتگاه سعید مرتضوی از انتشار اخبار و اسناد مربوط به کهریزک در رسانه ها جلوگیری کرده و جلوی تحقیقات در این زمینه را گرفته است. او اما این مسئله را نیز رد می کند و در این خصوص که چقدر با گزارش کمیته تحقیق و تفحص مجلس همکاری کرده است و آیا صحت دارد به خاطر مقصر خواندنش در این گزارش فشار آورده است که این گزارش قرائت نشود، می گوید: «مجلس کمیته یی را مامور بررسی این جریان کرده است والا تحقیق و تفحص به معنی مرسوم خود در کار نبوده اما هیچ کس در این رابطه به من مراجعه نکرده است. البته آقایان بروجردی و تجری در رابطه با وقایع اخیر با ما صحبت کرده و ما همه چیز را توضیح داده ایم. اما درباره کهریزک حتی این آقایان هم با ما صحبتی نکرده اند.»

به هر تقدیر سعید مرتضوی در شرایطی عنوان می کند که هیچ مسئولیتی در قبال کهریزک ندارد که پرویز سروری سخنگوی هیئت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و رییس كمیته ویژه مجلس درباره حوادث اخیر، در گفتگو با «نشریه پنجره» عنوان می کند که اقدامات قاضی مرتبط با كهریزك با هماهنگی سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران انجام شده است.

با این تفاسیر هنوز مشخص نیست مرجع عالی مسئول کهریزک چه کسی بوده است و همه سعی می کنند از زیر این بار شانه خالی کنند چراکه دفاعی برای حوادث رخ داده در کهریزک وجود ندارد.

کهریزکی ها چند نفرند
مسئله دیگر که در پرده ای از ابهام قرار دارد این است که چه تعداد از بازداشت شدگان به کهریزک منتقل شده اند و اساسا چرا آنها باید به بازداشتگاهی بروند که مخصوص نگهداری اراذل و اوباش بوده است.

در خصوص تعداد بازداشت شدگانی که به کهریزک منتقل شده اند ابتدا عنوان شد که فقط تعداد محدودی از بازداشت شدگان 18 تیر به خاطر پر بودن زندان های تهران به این بازداشتگاه منتقل شده اند اما «هفته نامه پنجره» طی گزارشی که پیرامون کهریزک نوشته است می نویسد که پیش از 18 تیر و فقط در 26 خرداد، بیست و دو نفر از بازداشت شدگان به کهریزک منتقل شده اند. این هفته نامه تعداد کسانی که در کهریزک بازداشت بوده اند را 270 نفر عنوان می کند.

سطح برخورد
از دیگر سو اما در حالی که رسانه ها خبر از برخوردهای خشن بازجویان و ضرب و شتم شدید بازداشت شدگان می دهند اما سعید مرتضوی می گوید: «هیچ کس ادعا نکرده تجاوز یا تعرضی در این زندان به او شده است. مثلاً از جمله شکایت های زندانیان این است که مسوول بند یا زندانبان در ورزش اجباری آنان را بسیار اذیت کرده است یا احیاناً برخورد نامناسبی از سوی مامور زندان انجام شده است.»

او حتی عنوان می کند هیچکس در کهریزک کشته نشده است و در این باره می گوید: «حتی این سه تنی که در کهریزک جان باخته اند نیز در درگیری ها و اغتشاشات مجروح شده و به کهریزک برده شدند که دو تن از آنها به بیمارستان منتقل شدند و یک تن نیز در راه جان باخت.»

مرتضوی همچنین در پاسخ به این سوال که گفته می شود انتقال به بیمارستان دوردست بوده و به این دلیل یکی از آنها جان باخته است اظهار داشت: «این برمی گردد به ماموران انتقال، و به ما و قوه قضائیه ارتباطی ندارد.»

همچنین یکی از دلایل تعطیلی بازداشتگاه کهریزک غیر استاندارد بودن و نداشتن شرایط لازم برای بازداشتگاه بود اما سعید مرتضوی معتقد است « کهریزک بازداشتگاه رسمی و قانونی بوده است. این بازداشتگاه متعلق به نیروی انتظامی و مثل سایر بازداشتگاه های رسمی در اختیار نیروهای نظامی و انتظامی و تحت ضوابط و مقررات بوده است.»

همانطور که ذکر آن رفت مسئولین انتظامی و قضایی در تلاشند تا حوادث کهریزک را مسائلی کوچک نشان دهند که به زعم فرمانده نیروی انتظامی بزرگ نمایی شده است. حال این سوال مطرح می شود که اگر در کهریزک اتفاق خاصی رخ نداده و حوادث صرفا ناشی از اشتباهات شخصی چند مامور بوده است چرا آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب دستور فوری برای تعطیلی این بازداشتگاه صادر می کنند و مسئولین قضائی از پذیرش مسئولیت این بازداشتگاه سرباز می زنند و هنوز گزارش دقیقی از حوادث رخ داده در کهریزک منتشر نشده است؟

مسلما همین پنهان کاری ها و ابهامات سبب شده است که شایعات بسیاری در خصوص وقایع کهریزک مطرح شود، شایعاتی که بیش از هر چیزی آبرو و حیثیت نظام اسلامی را نشانه گرفته است.