راز خالي ماندن صندلي محمد يزدي در خبرگان
اعتماد نوشت: اگر حضور نيافتن محمد يزدي در اجلاس اخير مجلس خبرگان در ابتدا به عنوان يک واکنش از سوي طيف حاميان احمدي نژاد در مجلس فقهاي سياسي تعبير شده و در تداوم مخالفت هاي دبيرکل راستگراي جامعه مدرسين حوزه علميه قم با آيت الله هاشمي رفسنجاني ارزيابي شد، سخنان سيد احمد خاتمي در روز دوم اجلاس مبني بر بيماري عضو شوراي نگهبان اين موضوع را وارد فاز تازه يي کرد.
پيش از آن سايت هاي غيرقابل شمارش حامي دولت در کنار حلقه روزنامه هاي حامي اين جريان، تلاش ويژه يي را براي ارتباط دادن اين غيبت شبهه انگيز با اختلافات جدي ميان يزدي و هاشمي در دستور کار قرار داده بودند. عدم امکان حضور يزدي در ديدار اعضاي خبرگان با رهبر انقلاب اما نشان داد موضع گيري هاي برخي چهره هاي سياسي تر خبرگان در خصوص بيماري وي و نفي جهت گيري سياسي از سوي يزدي نزديک به واقعيت است.
سيد احمد خاتمي که عضو هيات رئيسه خبرگان نيز هست به همين دليل در پايان نشست روز چهارشنبه اجلاس خبرگان رهبري و پس از قرائت بيانيه پاياني نشست، نسبت به سياسي کردن حضور نداشتن آيت الله يزدي در مجلس خبرگان از سوي برخي رسانه ها انتقاد کرد. روز گذشته نيز اخبار ضد و نقيضي درباره رئيس پيشين قوه قضائيه که چالش هاي مشهور وي در اوايل دولت اصلاحات با اصلاح طلبان همچنان در ياد ها مانده است روي خروجي خبرگزاري ها و برخي سايت ها قرار گرفت.
برون داد محافل سياسي جريان حاکم در کشور، اين روزها خيلي زود به سايت هاي خبري مي رسد و بر همين اساس ابتدا شنيده شد وي در نامه يي به آيت الله هاشمي رفسنجاني استعفاي خود از دبيري اين مجلس را به رئيس خود تقديم کرده است. سايت خبري آينده حتي خبر از آن داد که وي پيش از اجلاس اخير خبرگان به علت کسالت و بيماري و فشار کاري اين استعفا را اعلام کرده و درخواست موافقت با آن را داشته است.
وي همچنين در نامه خود که پيش از اجلاس هفته گذشته خبرگان ارسال شده است، از رئيس خبرگان درخواست کرده بود در اين اجلاس نسبت به تغيير دبير مجلس خبرگان رهبري اقدام لازم صورت گيرد.نکته جالب توجه اين بود که اين منبع خبري به نقل از منابع آگاه خبر از آن داده بود که آيت الله هاشمي رفسنجاني در پاسخ به نامه آيت الله يزدي، ضمن عدم موافقت با استعفاي وي براي نايب رئيس دوم مجلس خبرگان آرزوي بهبودي و سلامتي کرده است.
اين در حالي است که يزدي در ماه هاي اخير در مقاطع مختلف و به طور آشکار، با نظرات فقهي و موضع گيري هاي سياسي رئيس توأمان مجمع تشخيص و خبرگان بناي مخالفت گذاشته و آنها را نادرست خطاب کرده است اما با اين حال هاشمي با استعفاي دبيرکل جامعه مدرسين حوزه علميه موافقت نکرده است. در اين ميان کم نيستند تحليلگراني که اين استعفا را بي ارتباط با بيماري محمد يزدي دانسته و آن را اقدامي اعتراضي از سوي وي مي دانند؛ اينکه در مجلسي که رياست آن با هاشمي است يزدي ترجيح مي دهد هيچ سمت ديواني را نپذيرد.
تاکتيک رقابت حاميان دولت با هاشمي
ماجرا از آنجا آغاز شد که در روز افتتاحيه ششمين اجلاسيه خبرگان چهارم، يک صندلي خالي در کنار صندلي رياست خودنمايي مي کرد. اين صندلي متعلق به کسي نبود جز محمد يزدي. او به عنوان يکي از اضلاع مثلث مخالفان هاشمي - مصباح يزدي، احمد جنتي و محمد يزدي - در انتخابات هيات رئيسه تلاش زيادي را براي تکيه جنتي بر صندلي رياست خبرگان صورت داد اما چربش شيوخ ميانه رو و بي علاقگي آنها به رفتارهاي خارج از عرف در کنار نفوذ سنتي آيت الله هاشمي رفسنجاني تلاش منتقدان نيروهاي ميانه رو را خنثي کرد.
از آن پس از هاشمي به عنوان رئيس توأمان مجمع تشخيص مصلحت و خبرگان رهبري نام برده مي شد. در آن مقطع برخي تحليلگران سياسي بر اين باور بودند که سمت جديد به عاملي براي تحکيم جايگاه آيت الله هاشمي بدل خواهد شد چه اينکه پيش از آن و در انتخابات خبرگان چهارم نيز، مردم تهران 500 هزار راي بيشتر به حساب «استوانه انقلاب» ريختند تا حدود يک سال و نيم پس از انتخابات پرحاشيه رياست جمهوري نهم نشان دهند که از روند امور رضايت ندارند. اما آراي شيوخ به هاشمي براي تکيه بر کرسي رياست مجلس با اهميت خبرگان سبب نشد تا از درون و بيرون آن، فشارهاي پيدا و پنهان براي بازپس گيري اين جايگاه آغاز نشود. دري نجف آبادي به عنوان يکي از روحانيوني که گرايش زيادي به هاشمي دارد، يکي از صندلي هاي نايب رئيسي را در اختيار گرفت اما در سوي مقابل اين شيخ محمد يزدي بود که بر صندلي ديگر نشست.
طرفه آنکه اين تنها سمت يزدي نبود چه اينکه آيت الله ابراهيم اميني از روحانيون ميانه رو اين بار به خبرگان نيامده بود تا دبيرخانه اين مجلس پس از سال ها بدون رئيس بماند.محمد يزدي اين سمت را هم در اختيار گرفت تا نامه نگاري ها و بيانيه هاي خبرگان نيز از کانال وي عبور کند. او در دو مقطع در ماه هاي اخير به مخالفت صريح با نظرات ابراز شده از سوي هاشمي پرداخت.
پس از طرح موضوع تشکيل شوراي فقاهت از جانب شاگرد ارشد امام، يزدي که پس از پايان مدت حضور در سمت هاي رسمي در شهر مقدس قم ساکن شده است، بلافاصله به موضع گيري پرداخته و اين نظر هاشمي را غيرمستند و بي مبنا دانست. اما بي شک اصلي ترين رويارويي نظري محمد يزدي با آيت الله هاشمي رفسنجاني در حوادث پس از انتخابات پر چالش رياست جمهوري دهم بروز کرد. آيت الله هاشمي در حالي که پس از دو ماه غيبت در نماز جمعه تهران، جمعه تيرماه به دانشگاه تهران رفته بود، به نقل از امام موضعي را پيرامون مشروعيت حکومت اسلامي با راي مردم مطرح ساخت و ضمن انتقاد از برخي برخوردهاي خارج از ضابطه با مردم، خواستار توجه حاکميت به اعتراضات کانديداها و مردم شد. فرداي آن روز اما يزدي بلافاصله در قم نشستي خبري تشکيل داد و خبرگزاري هاي دولتي و نيمه دولتي در آن حضور يافتند.
وي در آن نشست ضمن رد سخنان هاشمي در نماز جمعه تاکيد کرد؛ «صرف همراهي مردم، براي نظام مشروعيت ايجاد نمي کند.»وي گفت در شرايط کنوني، «فقيه ولي امر» با «دستور الهي، ولي امر» است و مردم تنها امکان «استيفاي حق» را بر عهده دارند.
پس از آن بسياري از علما و روشنفکران ديني به اين سخنان يزدي پاسخ داده و محسن آرمين در مقاله يي که با بازتاب هاي گسترده يي مواجه شد، سخنان اين روحاني حامي احمدي نژاد را به نقد کشيد. يزدي به «اقدام شخصي» عليه هاشمي بسنده نکرد و با توجه به جايگاه حقوقي خود در خبرگان، بيانيه يي را «بدون ذکر نام امضاکنندگان» از سوي «جمعي از نمايندگان ملت در خبرگان رهبري» منتشر ساخت که در آن نظرات هاشمي براي ايجاد آرامش در کشور رد شده بود.
حاميان هاشمي اما اين اقدام را داراي نقاط ضعف زيادي مي دانستند چه اينکه رئيس مجلس خبرگان هيچ گاه از جايگاه حقوقي خود در وقايع اخير بهره نگرفته و در سوي مقابل، امضاکنندگان بيانيه مذکور حاضر به افشاي نام خود نبودند.اينچنين بود که ماجراي اختلافات يزدي با آيت الله هاشمي رفسنجاني پا برجا بود و غيبت وي در اجلاس اخير خبرگان، موضع گيري هاي مختلفي را برانگيخت.
روز گذشته حتي خبري نيز در خصوص استعفاي يزدي از دبيرکلي يکي از تشکل هاي سنتي روحاني جناح راست يعني جامعه مدرسين حوزه علميه قم شنيده شد که با تکذيب عضو ارشد اين تشکل مواجه شد.
سيد محمد غروي در پاسخ به سوال ايلنا درباره اينکه آيا آيت الله يزدي از رياست جامعه مدرسين حوزه علميه قم استعفا داده است، با رد اين موضوع گفت؛ ايشان از اين سمت استعفا نکرده است.
وي ادامه داد؛ «بيماري آيت الله يزدي موقتي است و قرار است در جلسه امشب شوراي عالي حوزه علميه قم حاضر شوند.»
اگر اين گزاره يعني موقتي بودن بيماري رئيس سابق دستگاه قضا به واقعيت نزديک باشد، آنگاه استعفاي يزدي را مي توان از منظر اعتراضي مورد بررسي قرار داد.