چرا مسئولان تن شان می خارد؟
مروری بر ستون «طنز» مطیوعات
نگاهی به ستون طنز مطبوعات امروز سه شنبه 31/6/1388:
شهرام شکیبا در روزنامه خبر با عنوان "چرا مسئولان تنشان میخارد؟" نوشته است:
«بولتن نیوز» در تاریخ 28 شهریورماه نوشته بود: «عدهای روز گذشته با دیدن بادامچیان نماینده مردم تهران، کردان وزیر سابق کشور، غضنفری وزیر فعلی وزارت بازرگانی که برای شرکت در راهپیمایی دشمن شکن روز قدس آمده بودند، به ایشان حمله فیزیکی کرده و با استفاده از الفاظی زشت و نامناسب به این افراد توهین کردند و در برخی مقاطع نیز اتومبیل این افراد را با خسارت مواجه کردند.
در همین حال حمله و تخریب اتومبیل غضنفری، وزیر بازرگانی دولت دهم حدود 4 میلیون تومان خسارت به همراه داشت».
خبر فوق از دو منظر کلی قابل بررسی است:
الف - شیوه نوین خبرنویسی.
ب- مفهوم خبر.
الف - شیوه نوین خبرنویسی
1- «حمله فیزیکی» دیگر چه صیغهای است؟
مگر حمله «شیمیایی» هم داریم. «حمله شیمیایی» اساساً به چه شکل میشود این نوع حمله را انجام داد.
2- مگر با الفاظ «قشنگ» و «مناسب» هم کسی به کسی توهین میکند.
3- عبارت «در برخی مقاطع»یعنی چی؟ نکند «بولتن نیوز» هم کلمهشمار حقالتحریر میدهد که دوستان خبرنگار بیخودی هی کلمات را خرج میکنند؟
ب- مفهوم
1- هر دو گروه که مدعی عدم خشونت هستند. از طرفی از هر دو گروه هم جماعتی کتک خوردهاند. با این حساب یحتمل یک گروه از موجودات فضایی درست همزمان با روز قدس به تهران حمله کردهاند و از قضا به افراد دو گروه هم حمله کردهاند و همه را از دم کتک زدهاند.
2- اگر فرضیه موجودات فضایی را نپذیریم. پس مسئولان تنشان میخارد. طرفداران که دوستان و لیدرهای خودشان را کتک نمیزنند.
خب با این حساب چرا مسئولان نمیروند قاطی رفقای خودشان تظاهرات کنند. خاتمی، موسوسی و کروبی بروند وسط طرفدارانشان، بادامچیان و دکتر کردان و غضنفری هم بروند قاطی رفقای خودشان تظاهرات کنند.
3- اتومبیل آقای غضنفری چند میارزد که یک فقره خسارتش 4 میلیون میشود؟
4- این جماعت کتک خورده دو طرف با این میزان محبوبیتشان چطور روزها میروند سر کار و نان میخرند و غیره ...؟
5- با این حساب هر چی کم داشته باشیم، به قدر کفایت و برای کتک زدن همه دشمن موجود است.
"بدانم و بمیرم یا ندانم" عنوان طنز محمود فرجامی است در روزنامه تهران امروز:
با نزديک شدن به اول مهرماه که روز بازگشايي مدارس و دانشگاههاست؛ ستون ما هم بايد حال و هواي علمي و درسي به خود بگيرد. از اين رو امروز به مدارس ميپردازيم و فردا و پسفردا به دانشگاهها. از روز شنبه هم مطمئنا با رسيدن اخبار جديد از بازگشايي دانشگاهها سوژههاي داغتري خواهيم داشت که از همين الان اعلام ميکنيم حوادث بعدي هيچ ربطي به ما ندارد اما اگر دوستان اصرار داشته باشند ما حاضر خواهيم بود همه چيز را به گردن بگيريم! و اما امروز با بازسازي يک داستان قديمي درباره اهميت علم و دانشاندوزي سعي ميکنيم از قافله پند و اندرز دادن به دانشآموزان عزيز عقب نمانيم.
حکايت عبرتآموز
مردي که تمام عمر خود را در پي دانشاندوزي بود در بستر مرگ افتاده بود. يکي از دوستانش به ديدن او رفت. دوست آن مرد از آن ملاقات چنين روايت ميکند که: وقتي به بالين آن دانشمند محتضر رفتم او که از شدت ضعف و بيماري ريغش چيغ شده بود* چشمانش را اندکي گشود. سپس تبسمي نمود و گفت: «آه تو هستي دوست عزيز! چقدر از ديدنت خوشحالم.»
من که ميديدم صورت مرد به سمت تلويزيون است برخاستم و گردن او را به سمت خود چرخاندم. دوست دانشمند به آرامي نعره کشيد: «آخ آخ... ول کن گردن را... جانور... از جانم چه ميخواهي؟» آنگاه من را ديد و به درستي بازشناخت و گفت: «آه تويياي دوست عزيز! اکنون به جا آوردمت. اينجا چه ميکني؟» سپس در حالي که به سختي سخن ميگفت ادامه داد: «اينکه قريب 50 سال است که از دوستي و آشنايي ما ميگذرد. هنوز در آن مغز پوکت فرو نرفته است که وقتي در حال تماشاي تلويزيون هستم نبايد گردنم را به سويي بپيچاني؟»
چون اين سخنان را شنيدم لبخندي زدم و به آن دوست دانشمندم يادآوري نمودم که کلا از اولين ديدار ما که به قهري دوساله منجر شد 38 سال بيشتر نميگذرد و اگر آن دعواي سه ساله بر سر دستگاه پانچ را در نظر نياوريم باز هم دوستي مان نميتواند بيش از 36 سال شده باشد. دوست فرزانهام احتجاج کرد که نظر من برخطاست و نظر خودش درست است و چون به روال گذشته نتوانست با پرتاب قندان استنتاج خود را به نتيجه درست برساند؛ در حالي که به چند تن از اعضاي خانواده من سلام** ميرساند از من خواست که گردنش را به حالت پيشين درآورم.
بر حال دوست فرزانهام رقت آوردم و گردن وي را آنقدر چرخاندم تا آنجا که محتضرانه به صدادرآمد که «بيپدر ول کن... شکست...اي به روحت با آن کينه شتريات... يک دايره کامل چرخاندي، ول کن.» تا آنکه بالاخره پس از تلاشهاي فراوان کورسوي چشمانش بر صفحه تلويزيون ثابت گشت. اما اندکي نگذشته بود که ناله آن دانشمند به هوا برخاست. علت را پرسيدم، باز بر من و بستگانم رحمت آورد و گفت جومونگ برفت؛ يعني تمام شد. و اين از کرامات آن فرزانه دانشمند بود که هر چه تلويزيون نشان ميداد او به جان ميديد و بدينسان هردم شعور و علم و اطلاعات خود را همسنگ آن ميساخت.
چون کار بدينجا رسيد خواستم از جا برخيزم و ديدار را به پايان برم که گفت: «کجا؟... اکنون که تا بدينجا آمدهاي و مرا از جومونگم انداختهاي تا جواب سوالم را ندهي نميگذارم که بروي» و آنچنان اين حرفها را به سختي زد که گفتي هماکنون جان از بدنش سرازير خواهد شد***. مرا دل بر حال او سوخت و گفتم: «اي دوست فرزانه؛ اکنون چه جاي سوال پرسيدن است؟»
گفت: «ميدانم که در بستر مرگ افتادهام و هرآن شايد که بميرم؛ ليکن آيا بدانم و بميرم بهتر است يا ندانم و بميرم؟»
مرا از اين همه عشق و عطش آن مرد محتضر به دانايي شگفت آمد و از خويشتن که چند کرت گفته بودم «تلويزيون براي اين رفيق دانشمند و فرزانه ما نه دانش گذاشت و نه فرزانگي و حتي شعور» شرمزده شدم. بر جاي خود نشستم و از او که هردم بيرمغتر و کمجانتر ميشد خواستم که سوال خويش را بپرسد. لبهاي او حرکت کرد و ليکن من چيزي نشنيدم. گوشم را به لبهايش نزديکتر کردم و خواستم سوال خويش را اگر هنوز جاني دربدن دارد بلندتر بپرسد. توانش را جمع کرد و به آرامي پرسيد «ميخواستم بدانم...»
که باز نفسش فرو افتاد. به ناچار تا آنجا که گرماي نفسهاي کمجانش پرده صماخم را پس و پيش ميکرد گوشم را به دهان او چسباندم و در حالي که بغض راه گلويم را گرفته بود از آن دانشمند محتضر خواستم آخرين سوالش را با بلندترين صدايش بپرسد. اندکي گذشت و صدايي نيامد. گويي آن فرزانه داشت هر چه جان دربدن داشت را جمع ميکرد تا سوال خود را تا ميتواند بلندتر بپرسد. پس از آن ناگهان غرشي برخاست که پرده گوشم از هيبت آن دريده شد و زهرهام ترک برداشت که «اين تکرار جومونگ کي است؟»
هنوز يک کوچه بيشتر نرفته بودم و خود را خوب نتکانده بودم که صداي شيون از خانه آن مرد دانشمند که با بالشت خفه شده بود برخاست.
کلمهها و ترکيبهاي تازه
*- ريغش چيغ شده بود: رمغ نداشت و ازش ميرفت؛ حالش خيلي بد بود؛ خفن مريض بود؛ آب و روغن قاطي کرده بود.
**- سلام بدل از نکاح!
***- جان از بدن سرازير شدن: قالب تهي کردن تحتاني، نوعي مردن در نهايت بيرمغي تا حدي که روح متوفي از شدت بيحالي به جاي آنکه به آسمان صعود کند بر روي زمين نشت ميکند.
در گفت وشنود کیهان نیز می خوانیم:
گفت: تازه چه خبر؟!
گفتم: يكي از متهمان آشوب ها در دادگاه گفته بود اگر مي دانستم سركرده هاي ما مي خواهند ما را تا مرز خيانت به اسلام و انقلاب بكشانند هرگز با آنها همراهي نمي كردم.
گفت: پس چرا با وجود آنهمه هشدار دلسوزان باز هم به راه خود ادامه داده بود.
گفتم: او در پاسخ به اين سوال مي گويد جوگير شده بودم! و در ميان اطرافيانم هم كسي نبود كه راه درست را نشانم بدهد.
گفت: ولي برخي از همان جناح نيز درباره عاقبت شوم اين فتنه تذكر مي دادند، چرا به نصيحت آنها گوش نكرده بود؟
گفتم: چه عرض كنم؟! مي گويند شخصي با يك ماشين تويوتا چند تا مسافر سوار كرده و با سرعت سرسام آوري رانندگي مي كرد. يكي از مسافران گفت؛ آقا! يواش، همه ما را به كشتن مي دهي! راننده پرسيد، تويوتا داري؟ طرف جواب داد نه، راننده گفت؛ پس حرف زيادي نزن! يكي ديگر از مسافران هم اعتراض كرد و باز راننده پرسيد تويوتا داري؟ مسافر جواب داد، نه! و راننده به او هم گفت؛ پس بشين سر جات و حرف مفت نزن. بالاخره يكي از مسافران بعد از اعتراض و سوال تكراري راننده گفت؛ آره تويوتا دارم! راننده با دستپاچگي پرسيد؛ راست ميگي؟ ترمزش كجاست؟!