اوباما ایالات متحده را سوسیالیستی میکند؟
در بحبوحهی پیامهای مختلف از تقویت اقتصاد ایالات متحده آمریکا از سوی کاخ سفید، یک موضوع اندک اندک آشکار می شود: سیستم اقتصادی ایالات متحده دستخوش تغییرات چشمگیری شده است.
رام امانوئل، رئیس دفتر باراک اوباما در اظهارنظری گفته بود: هرگز اجازه ندهید یک بحران بدون عبرت آموزی پایان یابد، از بحران می توان درسهای خوبی گرفت.
باراک اوباما نیز در اظهارنظری گفته است که مردم ایالات متحده باید فرصتهای بزرگ را در بحرانهای بزرگ کشف کنند. اما وزیر خزانه داری ایالات متحده اخیرا در مورد یکی از عبرتهای بحران اقتصادی این کشور صحبت کرده است. وی گفته که در بحران اقتصادی فعلی مشخص است که سیستمی متفاوت از نظام سرمایه داری باید در سیستم اقتصادی ایالات متحده ایجاد شود.
بنا به گفته برخی کارشناسان اقتصادی، هدف سیاستهای اقتصادی اوباما، ایجاد سیستمی با موازین شبیه سیستمهای سوسیالیستی در ایالات متحده است.
به نظر می رسد اوباما به این نتیجه رسیده است که سیستم نظام سرمایه داری در اقتصاد ایالات متحده یکی از عوامل بروز بحران اقتصادی در این کشور بوده و حتی بر این باور است که اصول سرمایه داری باعث سقوط خود شده است.
ممکن است در حال حاضر سیستم اقتصادی آمریکا بر پایه اصول نظام سرمایه داری اداره شود اما سیاستهای اقتصادی تیم اقتصادی اوباما همه حاکی از اجرای اصول سوسیالیستی دارد و به نظر می رسد کاخ سفید به این نتیجه رسیده که یکی از عوامل رهایی از بحران اقتصادی، کنار گذاشتن نظام سرمایه داری است.
نظام سرمایه داری به سرمایه وابسته است و زمانی که سرمایه ها به درستی و با اصول مورد استفاده قرار نگیرند طبیعتا نظام سرمایه داری خوب عمل نمی کند.
برای نمونه در بحبوحه بحران اقتصادی، دولتها از بانکها انتظار دارند که بیشتر وام بدهند اما بانکها معتقدند که عاقلانه است سرمایه هایشان را نگه دارند یا دولت از بانکها می خواهد به شرکتهای خودروسازی کمک کنند اما بانکها معتقدند که این اقدام سنجیده ای نیست.
همانطور که گفته شد، برخی کارشناسان معتقدند اصول نظام سرمایه داری باعث بروز مشکلات جدی در سیستم اقتصادی در جهان شده است و باید هر چه سریعتر سیستم اقتصادی جهان دستخوش تغییرات بنیادین شود. به خاطر همین است که اکثر بانکها نمی خواهند در دام بزرگی گیر بیفتند. آنها می خواهند بازار - نه دولتمردان - تصمیم گیری کند که بانکها سرمایه شان را در کجا هزینه کنند. به گفته آندره یورانی اقتصاددان انگلیسی، اگر بانکها با تصمیمهای سیاسی به جای تصمیمهای اقتصاددانان هدایت شوند، شاهد مسکوت ماندن سرمایه ها خواهیم بود.
از زمان بروز بحران اقتصادی بارها این سوال در محافل مختلف مطرح شده است که آیا نظام سرمایه داری در حال فرو پاشی است؟ درست است که پس از "رکود بزرگ" تغییرات چشمگیری در سیاستهای اقتصادی و مالی در جهان به ویژه ایالات متحده رخ داده است اما متاسفانه بحران اقتصادی اخیر در جهان نشان می دهد که این سیاستها آنقدرها هم مثمرثمر نبوده و یا اینکه حداقل پس از چندین دهه تاریخ مصرفشان پایان یافته است.
پس از بروز بحران اقتصادی اخیر در جهان، نفوذ جهانی ایالات متحده در اقتصاد دنیا نیز با صدمات جبران ناپذیری رو به رو شده است به گونه ای که به گفته اقتصاددانان به نظر میرسد که نظام سرمایه داری در سیستم اقتصادی ایالات متحده دیگر عمل نمیکند.
دکتر مایکل اسمیت از دانشگاه کلمنسون معتقد است که پایان بحران اقتصادی در جهان ممکن است فرصت خوبی برای کنار گذاشتن نظام سرمایه داری و روی آوردن به اصلاحات بنیادین اقتصادی در جهان باشد.
شاید به همین دلیل است که تیم اقتصادی اوباما به این نتیجه رسیده که یکی از عوامل پایان بحران اقتصادی می تواند کنار گذاشتن اصول سرمایه داری و روی آوردن به اقتصاد سوسیالیستی باشد.
هر چند بحران اقتصادی لطمات جدی به اقتصاد جهان وارد کرده که طی چند سال آینده ممکن است جبران آن بسیار سخت باشد، اما درسها و عبرتهای این بحران می تواند در ایجاد یک سیستم اقتصادی مفید و کارآمد در جهان و به ویژه در ایالات متحده بسیار ارزشمند باشد.
این در حالی است که یکی از درسهای مهم این بحران ناکارآمدی نظام سرمایه داری و ناامیدی به این سیستم اقتصادی بوده است.