آگاه
کد خبر: ۳۰۷۷۷

دست مریزاد، ‌قاضی القضات!

یادداشت وارده


حمید قهوه چیان : وقتی فرای هر ماده و تبصره ای، حقیقت می درخشد،‌ امید خلق می شود، هنگامی حقیقت در كلامی به گوش می رسد، ‌صدای پای امید می آید و وقتی امیدواری موج موج خاموش می شود،‌ حقیقت پنهان می گردد.

انتخاب، ‌انتخاب شایسته ای بود و خبر،‌ خبر خوشایندی. انتخاب شیخ فقیه؛ آیت الله صادق لاریجانی به ریاست قوه قضائیه‌، وقتی شیرینی اش را به رخ می كشد كه از سخنانش در معارفه خویش،‌ مطلع می شویم. كلامی كه آماج حقایق امید آوری از سوی قوه ای بود كه قرار است، ‌با شمشیر عدالت قسط جاری نماید وعدل بگستراند،‌ كه قرار است داد مظلوم ‌را از ظالم و در هر مقام و جایگاهی كه باشد بگیرد و همین است كه حقیقیت را پر ارج می نماید و مفهوم حق خواهی را چون روحی پر خروش و خونی مستمر در رگهای تاریخ می فشارد .

قضاء و سیستم دادرسی در هر جامعه ای بازتابی از آن جامعه است. چنین است كه قاضی القضات جدید ایران، قوه قضائیه را چهره نظام و وجه آن معرفی می نماید. در همین راستاست که وی صدور حكم عادلانه و اجرای عدالت را توقع اصلی از این نهاد بیان می كند و می افزاید: " شهامت صدور حكم عادلانه و اجرای عدالت در همه حال، فقط در عالم سخن آسان است: مرد می خواهد و صبر". صبر موعود،‌ پاسخی در خور داشت و ادعای صادق لاریجانی صدق داشت.‌ گویا صادق لاریجانی مرد عمل است؛‌ سعید مرتضوی از دادستانی تهران بر كنار شد.

لاریجانی د رجلسه معارفه خویش چنین وعده داده بود تا زمانی كه در جایگاه ریاست قوه اجرای عدالت ایستاده، اجازه نخواهد داد كسی به حقوق و امنیت شهروندان تجاوز كند. آری! حقیقت داشت. سعید مرتضوی بركنارشد. گویا صبر كردیم واز غوره حلوا بعمل آمد!
مرتضوی در مقام دادستانی می بایست حافظ منافع عمومی می بود و با نگاه به قانون اساسی و قوانین موضوعه،‌ حفظ آزادی یهای فردی و جمعی می کرد و امنیت قضایی می گستراند. اما نه نگاهی به قانون شد و نه امنیتی حاصل. محصول بدبینی هایی بود كه ایجاد شد و دستگاه قضا از عدالت خود دور.

" قضاوت عادلانه موجد احساس امنیت است و در چنین فضایی هیچكس از احقاق حقوق خویش مأیوس نخواهد شد. اما اگر چنین یأس حاكم شد در جامعه هرج و مرج بوجود خواهد آمد". این توصیه هاشمی رفسنجانی است كه در مقام رئیس مجلس خبرگان رهبری،‌ ریاست مجمع تشخیص مصلت نظام و امام جمعه تهران در جلسه معارفه قاضی القضات 49 ساله مطرح می نماید و این چه ارزنده نكته ای است. نكته ای كه به اهمیت مقام قضاوت و دستگاه قضا اشاره می كند و یادآور آن نكته ای است كه امیر المومنین نیز در وصف صفات قضات بیان کرد: " سپس از حیان مردم! ‌برترین فرد نزد خود را برا ی قضاوت انتخاب كن،‌ كسانی كه مر اجعه فراوان آنها را به ستوده نیاورد و برخورد مخالفان با یكدیگر اورا خشمناك نسازد، ‌در اشتباهش پافشاری نكند و بازگشت به حق پس از آگاهی برای او دشوار نباشد.

‌ طمع را از دل ریشه كن كند و در شناخت مطالب با تحقیقی اندك رضایت ندهد و در شبهات از همه با احتیاط تر عمل نماید و دریافتن دلیل اصرار او از همه بیشتر باشد و در مراجعه پیاپی شاكیان خسته نشود و در كشف امور از همه شكیباتر و پس از آشكار شدن حقیقت در فصل خصومت از همه برنده تر باشد،‌ كسی كه ستایش فراوان او را فریب ندهد و چرب زبانی او را منحرف نسازد وچنین كسانی بسیار اندك اند!"

سابقه قضاوت عادلانه درایران نشان دهنده این نكته است كه استقلال دستگاه قضا از سایر قوا و بویژه قوه اجرا،‌ كلید معمای تعادل قواست. ثمره این تفکیک، در نحوه نگاهها، عیان گشت و چنین بود كه در طرح هایی چون طرح امنیت اجتماعی قضات و ضابطین در دو طرف دو اندیشه متضاد بودند. قضات در پی ارجمندی انسان،برائت اش و سخت بودن کشف حقیقت بودند. قضات نمی توانستند بپذیرند که انگ مجرمیت انسانی در خیابان توسط ضابط و با سلیقه شخصی كشف شود. آری قضات به دنبال دلیل می گشتند. همان چیزی كه برای خیلی ها نا آشنا بود و یا احیاناً خویشتن را دلیل می پنداشتند! قضات از امیر المومنین درس آموخته اند كه " ادرووا الحدود عن المسلمین ما استطعتم".

استقلال قاضی و دستگاه قضا مخصوصا درامر قضایی مسیر مسدود شده آزادی وامنیت و عدالت را مفتوح خواهد نمود. گویا ریاست صادق لاریجانی، می تواند ‌وعده بخش نوای زیبای آزادی و عدالت باشد. نوایی كه در تاریخ معاصر نیز حتی شنیده نمی شد. تأكید بر دو نگرش سیطره اندیشه سیاسی مدرن را قبض کرده بود. از سویی کوبیدن بر طبل پارلمانیسم و از سویی تأكید بر قوه مجریه و قدرت رییس جمهور در تاریخ سیاسی حقوق، از غرب و شرق جهان اندیشه های حقوقی بگوش می رسید. اما آنچه می تواند كلید جدیدی برای حل معماهای جامعه بشری باشد راهگشا بودن سیستم قضایی عادلانه،‌ قاطع و حامی حقوق ملت و آزادی اش است. نظارت قضایی این قوا بر تند روی هایی كه نفس ازملت می رباید و جان به تنگنا می آورد، نظارتی كه امانی است بر افسار گسیختگی قدرت، سایه است در آتش محدویت و روزنه ای است در تاریكی اسارت.

نقش رئیس قوه قضائیه در عملكرد این نهاد عدل محور و آزادی گستر، ‌نقش ممتازی است. نقشی كه آیت الله شاهرودی بعد از تصدی این قوه،‌ كارنامه همتای قبلی اش را در جمله " تحویل ویرانه " خلاصه نمود. حال باید دید در فضایی كه احاله دادرسی‌، ‌نظارت درونی و بیرونی این قوه،‌ تشكیل نهادهای موازی با سیستم قضا و ... از مشكلات اساسی آن است و حوادثی چون فاجعه كهریزك، ‌كوی دانشگاه، برگزاری دادگاه فعالین سیاسی از حوادث پیش رو،‌ ریاست جدید قوه قضائیه چه رویكرد و كارنامه ای از خویش بر جای خواهد گذاشت.

ارسال نظرات
خط داغ