حرفهای زلايا و دوستانش را باور نکنيد!
واشنگتن پست: بايد پذيرفت که جهان مانند گذشته کودتاهاي نظامي را تحمل نميکند، پس ديکتاتورها براي حفظ قدرت راههاي تازهاي را اختراع ميکنند. زلايا و دوستانش را بايد جزو همين مخترعان طبقهبندي کرد.
دستورالعمل تازه حفظ قدرت بيشتر بر حقوقدانان تکيه دارد تا ژنرالهاي چند ستاره، و از رفراندوم و الحاقيه بر قانون اساسي بيشتر استفاده ميکند تا تانک. ديگر براي فتح کاخ رياستجمهوري نياز به لشکرکشي نيست. اما چه با تانک و چه با الحاقيه، نتيجه يکي است: ديکتاتور، با نقاب دموکراسي، براي مدتي طولاني قدرت را در دست خواهد داشت.
و ما در طول چند سال اخير شاهد چنين بازيهايي بودهايم. بعضي از آنها در آرامش رخ ميدهند و بعضي در هرج و مرج. مثلا رايگيريها و خشونتهايي که باعث شده رابرت موگابه 29 سال شخص اول زيمبابوه باشد بدون ترديد پرهزينهتر از روشهاي ولاديمير پوتين، رئيسجمهور سابق و نخست وزير کنوني روسيه است؛ چون موگابه حکمرانياش را خدايي ميداند و البته حاميانش از کشتار و شکنجه مردم مخالف هراسي ندارند.
در آمريکاي لاتين البته ماجرا کمي فرق ميکند و ديکتاتورها براي تداوم حکومتشان به قانون اساسي و تغيير آن يا افزودن الحاقيه متوسل ميشوند. نيازي به بازگويي داستان هوگو چاوز در ونزوئلا نيست وقتي اخيرا در هندوراس هم مانوئل زلايا رئيسجمهور نه چندان محبوب اين کشور تلاش کرد قانون اساسي را تغيير دهد تا بتواند براي بار دوم در انتخابات شرکت کند؛ البته او اين بار شانس نياورد و با يک کودتا از کشور بيرون رانده شد.
ديکتاتورهاي آمريکاي لاتين چگونه قدرت را قبضه ميکنند؟ روشهاي آنها حالا کاملا رو شده است. آنها را باور نکنيم و فريبشان را نخوريم. اين دستورالعمل آنهاست:
مواد لازم:
ميليونها مردم فقير.
مقدار زيادي نابرابري.
فقر غيرقابل تصور در کنار ثروت عجيب و غريب.
بيعدالتي، محروميت اجتماعي و تبعيض نژادي.
فساد دولتي فراوان.
نخبگان سياسي و اقتصادي عافيت طلب که معتقدند «همه چيز تحت کنترل است و هيچ وقت هيچ بلايي سرشان نميآيد.»
احزاب سياسي بياعتبار.
طبقه متوسط بيتفاوت که از کلماتي مثل دموکراسي، سياست و سياستمدار بيزار است.
پارلمان، قوه قضائيه و نيروهاي مسلحي که به خاطر راحت طلبي، بيکفايتي و فساد طولاني مدت تضعيف شدهاند. در چنين صورتي خريدن يک قاضي، سناتور يا ژنرال آسان خواهد بود.
رسانههايي که صاحبانشان فقط به مصالح مالي يا منافع انتخاباتي ميانديشند.
يک ابرقدرت خارجي که اولويتهاي ديگري دارد و درگير مسائل خارجي ديگر است.
يک افکار عمومي جهاني که از بيماري کم توجهي مفرط رنج ميبرد و برايش مهم نيست که بر سر مردم در ديگر نقاط دنيا چه بلايي ميآورند.
يک دشمن خارجي که بتوان به سادگي آن را متهم به توطئهچيني کرد. سيا خيلي ايدهآل است. يک کشور همسايه هم خوب کار ميکند يا مهاجرهايي با رنگ پوست متفاوت.
شبهنظامياني که به خوبي آموزش ديدهاند و مسلح شدهاند و آمادهاند که جمجمه هر مخالفي را خرد کنند. نياز نيست که تعداد اين شبهنظاميان زياد باشد. آنها هر چقدر هم کمشمار باشند ميتوانند با کتک زدن، ترور يا آدمربايي مردم را مرعوب کنند.
طرز تهيه:
1ـ اول فقيرترين بخشهاي کشور را با يک مبارزه انتخاباتي به شدت تفرقه اندازانه مشعوف ميکنند. دشمني را ميان مردم تقويت و قولهاي عجيب و غريب اقتصادي به آنها ميدهند.
2ـ به کمک يک انتخابات دموکراتيک روي کار ميآيند. اگر رقبايشان بياعتبار يا فاسد باشند اين کار راحتتر است. بر مقابله با فساد تاکيد ميکنند و قول ميدهند که ثروت ثروتمندان را به فقرا باز گردانند.
3ـ بعد از اولين برد ديگر در هيچ انتخاباتي نميبازند. انتخابات از اين به بعد به چاشني ماجرا تبديل ميشود.
4ـ فرماندهان ارتش را برکنار و افرادي وفادار به رئيسجمهور را جايگزين آنها ميکنند. ارتشيهاي وفادار زندگي راحتي خواهند داشت اما همه هميشه تحت نظر خواهند بود.
5ـ همين کار را با قضات و روساي کلانتريها ميکنند.
6ـ تلاش ميکنند به کمک يک رفراندوم «مردمي» قانون اساسي را تغيير دهند. کارمندان دولتي را به زور وادار به راي دادن ميکنند تا شمار زياد آنها احتمال پيروزي مخالفان را به صفر برساند. مخالفان را به اين نتيجه ميرسانند که راي دادن بينتيجه است.
7ـ قانون اساسي جديد تضمين ميکند که حقوق شهروندان، بهخصوص فقرا، رعايت ميشود و البته وظايف و الزامات مردم کمتر و کمتر خواهد شد. چه خوب! قرار ميشود فقر و نابرابري از بين برود. و البته آنچه واقعا از بين ميرود استقلال قواي سهگانه است.
8ـ مخالفتهاي سياسي با قانون جديد سرکوب ميشود.
9ـ رسانهها کاملا کنترل ميشوند و فقط کم تيراژترين روزنامههاي مخالف باقي ميمانند.
10ـ قدم شماره 3 را باز تکرار ميکنند.
و همه چيز به خوبي و خوشي تمام ميشود. نه؟