چه کسی پاسخگو است؟!
۱۸,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ دلار
فرارو - 5/18 میلیارد دلار. این رقم بسیار بزرگی است و زمانی که متوجه شویم که این مقدار پول سال گذشته به صورت غیر قانونی توسط یک سرمایه دار از ایران خارج شده و توسط دولت ترکیه توقیف شده است اهمیت مطلب دو چندان می شود. در شرایطی که اقتصاد ایران وضعیت ناخوشایندی دارد خروج این حجم عظیم از سرمایه و تزریق آن به اقتصاد ترکیه مشکلات را دو چندان می کند.
حکایت از این قرار است که 11 ماه پیش سرمایه داری ایرانی به نام اسماعیل صفاریان نسب 5/7 میلیارد دلار پول نقد و 11 میلیارد دلار شمش طلا را که سرمایه شخصی خود بوده است به صورت غیر قانونی و توسط کانتینر! از کشور خارج کرده است.
این خبر تا کنون مسکوت مانده است و زمانی علنی شد که صاحب این پول از باز پس گرفتن آن از دولت ترکیه ناامید شده و تلاش کرد تا با علنی کردن این خبر سرمایه خویش را پس گیرد.
این در حالی است که مقامات ترک تاکنون این مطلب را تکذیب کرده اند اما جالب است بدانیم که چندی پیش رجب طیب اردوغان طی اظهار نظری گفته بود: «خدای ترکیه بزرگ است و در این شرایط بحران اقتصاد جهانی، خداوند 5/18 میلیارد دلار را به اقتصاد این کشور تزریق کرده است.» اظهارات اردوغان تقریبا هم زمان با توقیف این محموله توسط دولت ترکیه انجام گرفته است.
اکنون صاحب این پول فیلمی از چگونگی توقیف این کانتیر را در اینترنت منتشر کرده است تا صحت ادعای خود را اثبات کند.
فارغ از این مسئله اما نکته این است این محموله احتمالا از مرز بازرگان و همچنین گمرک این نقطه مرزی گذر کرده، و سوال است که چگونه با این همه تدابیر حفاظتی گمرک و مرزبانی، این کانتینر موفق به خروج از ایران شده و این در حالی است که مسئولان ذیربط، به ویژه گمرک کشور فعلا از این ماجرا بیاطلاع اند.
برخی رسانه ها احتمال تبانی بعضی مسئولان گمرکی با صاحب سرمایه را مطرح کرده و خواستار پاسخگویی مسئولان و رسیدگی آنها به این مسئله شده اند.
پس از علنی شدن این مسئله اردشیر محمدی رئیس کل گمرک به "سرمایه" گفت: «گمرک و من از این موضوع بی اطلاعیم و پس از انتشار این اخبار نسبت به تشکیل کمیته ای جهت بررسی چگونگی خروج کانتینر مربوطه اقدام کرده ایم که در صورت رسیدن به نتیجه از طریق روابط عمومی گمرک به اطلاع عموم خواهیم رساند.»
رئیس کل گمرک در ادامه گفت: «روایت های زیادی وجود دارد که کانتینر مربوطه که حامل 5/18 میلیارد دلار طلا و دلار بوده از مبادی گمرکی کشور خارج نشده و احتمالاً از دیگر نقاط مرزی کشور خارج شده است. ما در حال بررسی موضوع هستیم و از آنجا که از طریق وزارت امور خارجه هم اطلاعاتی در این خصوص در اختیار ما قرار داده نشده در حال مذاکره و کسب اطلاع از این وزارتخانه هستیم.»
از دیگر سو اگر این مسئله صحت داشته باشد و این مقدار عظیم پول در چرخه اقتصادی ترکیه قرار گرفته باشد خروج آن از اقتصاد ترکیه زمان می برد.
در این راستا بهشتیان، معاون سابق گمرک می گوید:« «در این حالت از آنجا که این پول در چرخه تولید ناخالص داخلی کشور ترکیه وارد شده برای خروج آن نیاز به زمان و بررسی قراردادی است که به موجب آن این سرمایه وارد ترکیه شده و باید دید اصل ورود این سرمایه عظیم با چه هدفی به ترکیه صورت گرفته است.»
فارغ از این مسئله اما نکته اصلی که در پس پرده این اتفاق قرار دارد این است که چرا یک سرمایه دار اقتصاد ایران را امن نمی داند و ترجیح می دهد با خروج سرمایه خویش از کشور در جای دیگری سرمایه گذاری کند.
5/18 میلیارد دلار رقم بسیار بزرگی است اما این تنها میزان پولی نیست که طی سال های گذشته از ایران خارج شده است.
گفته می شود فرار سرمایه از ایران افزایش یافته و از دیگر سو سرمایه گذاری در کشور نیز کاهش یافته است.
در همین راستا بود که در خرداد ماه سال گذشته گروهی از بازرسان و کارشناسان سازمان بازرسی کل کشور به منظور بررسی علل و ميزان خروج سرمايه از ايران در وزارت امور اقتصادی و دارايی جمهوری اسلامی مستقر شدند.
سال گذشته میزان خروج سرمایه از کشور توسط احمد توکلی که ریاست مرکز پژوهش های مجلس را بر عهده دارد سالی 3 میلیارد دلار ارزیابی شده است که کارشناسان البته مقدار آنرا بیش از رقم اعلام شده می دانند. با در نظر گرفتن این نکته اهمیت خروج 5/18 میلیارد دلار در یک مورد بیش از پیش خود نمایی می کند.
لازم است که مسئولین امر از یکسو جلوی خروج غیر قانونی سرمایه از کشور را بگیرند و از طرف دیگر با ایجاد شرایط مساعد برای سرمایه گذاران، آنها را به سرمایه گذاری در کشور ترعغیب نمایند.