سعد حریری و دولت آینده لبنان
انتخابات پارلمانی لبنان با پیروزی جناح 14 مارس با کسب 71 کرسی به پایان رسید در حالی که جناح 8 مارس بیشتر از 57 کرسی به دست نیاورد و این نتیجه در سایه مشارکت حدود 54 درصدی مردم در 26 حوزه انتخاباتی بود.
با این نتایج موازنههای سیاسی لبنان همچون روزهای پیش از انتخابات برقرار ماند به این معنا که اداره و تعیین مهرههای اساسی دولت آتی لبنان که ریاست آن به دست سعد حریری سپرده شده است، همچنان به دست جناح 14 مارس باقی خواهد ماند.
با آن که 8 مارس به چگونگی کسب آرا توسط 14 مارس اعتراضات شدید داشت و او را متهم به خرید رای مردم با کمک پولهایی که بالغ بر 300 میلیون دلار تخمین زده ميشد نمود اما در نهایت به نتیجه انتخابات رضایت دادند و شکست خود در انتخابات را پذیرا شدند.
بر اساس اعلام منابع حقوقی لبنان، 18 طايفه در لبنان حضور دارند. بر این اساس و طبق قانون اساسی، ریاستجمهوری با مسیحی مارونی، نخستوزیری با مسلمان سنی و ریاست پارلمان با مسلمان شیعی است اما تقسیم قدرت سیاسی اجرایی بر اساس تقسیم نمایندگان در پارلمان 128 نفری لبنان است. مبنای اداره کنونی و رفتار فعلی دولت لبنان قرارداد طائف در سال 1989 است که بر مبنای آن جنگ داخلی 17 ساله لبنان پایان یافت.
پس از این پیمان، پیمان دوحه در 18/5/2008 آمده است که پایان بخش منازعات سیاسی دو ساله لبنان پس از جنگ 33 روزه حزبالله و مقاومت اسلاميلبنان با اسرائیل بوده است با این همه این پیمان هرگز نتوانسته است در حد و عرض پیمان طائف ظاهر شود اما توانست مبنای همزیستی جدیدی در لبنان شود که در چارچوب دو جریان 14 و 8 مارس در لبنان ظهور کرده بود.
لبنان با آن که محدوده جغرافیایی کوچکی است اما به دلیل همسایگی با اسرائیل و موقعیت منحصر به فردش در منطقه خاورمیانه همیشه مورد توجه قدرتهای منطقهای و بینالمللی قرار دارد. از آن جا که تنها راه سیطره بر قدرت اجرایی و تاثیرگذار در لبنان، پارلمان این کشور است به همین دلیل در این دوره از انتخابات لبنان شاهد حساسیت بسیار بالای کشورهای اروپایی و دولت آمریکا و نیز دولتهای منطقه همچون عربستان و مصر نسبت به انتخابات 2009 بودیم. در همین راستا آنها که از قدرت مالی برتری برخوردار بودند از شارژ تبلیغاتی و عملی به منظور تاثیر بر روند رای گیری خودداری نکردند و این تقریبا موضوعی اجماعی در این کشور به شمار ميرود.
در سایه همه این امور جناح 14 مارس پیروز انتخابات است و از همین رو سعد حریری به عنوان رئیس این جریان مسوولیت تشکیل دولت جدید لبنان را به عهده ميگیرد . این امر پیش از آن بود که نبیهبری به عنوان رئیس پارلمان لبنان انتخاب شود در حالی که برخی از نیروهای 14 مارس و به خصوص حزب نیروهای لبنانی ( قوات لبنانیه ) به ریاست سمیر جعجع از نظریه انتخاب «رئیسی دیگر» برای پارلمان حمایت ميکردند.
سعد حریری و دولت آینده لبنان
اما مذاکرات فشرده حریری با نبیه بری و سید حسن نصرالله، اکثریت جناح 14 مارس را بر آن داشت تا نبیه بری بار دیگر برای پنجمین دوره متوالی از سال 1991 تا کنون با کسب90 رای در مقابل 28 برگ ممتنع، ریاست پارلمانی این دوره را نیز به دست گیرد و فرید مکاری به عنوان نایب رئیس وی که از میان جناح اکثریت پارلمانی انتخاب شده است، برگ جناح 14 مارس در هيات رئیسه پارلمان باشد . این امر نشان داد که جریانهای سیاسی لبنان، راهی جز توافقهای درونی برای اداره توافقی لبنان در پیش ندارند. سعد حریری با تکیه بر همین امر در پی انتخاب نبیهبری اعلام نمود که او از ریاست بری حمایت کرده است و تاکید نمود که ما باید در مسیر استقرار امنیت و مصالحه ملی پیش برویم.
همزمان با اعلام نخستوزیری سعد حریری برای تشکیل دولت آینده لبنان، بار دیگر صدای گلولههای طرفداران دو جناح اصلی لبنان در خیابانهای عایشه بکار در غرب بیروت، مکانی که مرکز ناآرامیهای دو سال اخیر بیروت بوده است، به گوش رسید. صدای این گلولهها زنگ خطری برای از سرگیری درگیریها در لبنان بود که پیشتر باعث فلج شدن پایتخت به مدت دو سال شده بود. اما این بار و در حالی که همه طرفهای لبنانی بر مشارکت وسیع و یکپارچه ارتش به منظور حفظ نظم وامنیت، اجماعی اساسی دارند، این نیرو پا به میدان گذاشت و تهدید كرد که از هدف قرار دادن هر مسلحی در خیابانهای بیروت درنگ نخواهد نمود. درگیریهای خیابان عایشه بکار که بین طرفداران حریری و بری درگرفته بود یک کشته و سه مجروح بر جای گذارده بود. استقرار آرامش سریع و زودهنگام در این منطقه نشان داد که این برخوردها، از جمله عملیات سازمان یافته نبوده و بیشتر به نمایش قدرت شخصی بین طرفداران بری و حریری شبیه بوده است.
اکنون حریری در صدد تقسیم و آرایش نیروهای اجرایی خود در بین هيات دولت لبنان است. جناح 8 مارس همچون دوره گذشته و پس از پیمان دوحه خواستار حداقل یک سوم کرسیهای وزارتی است. از سویی دیگر نیروها و احزاب سیاسی تشکیلدهنده 14 مارس نیز هر یک مذاکرات فشردهای با حریری آغاز کردهاند تا هر کدام سهمي را از دولت به خود اختصاص دهند.
از همین رو حریری اکنون در مرحله سخت تری در مقایسه با دوران پس از پیمان دوحه قرار دارد زیرا هم باید نگاه 8 مارس را به خود جلب نماید و هم باید هم پیمانان خود در 14 مارس را راضی نگهدارد. این در حالی است که حریری شعار خدمت به شهروندان لبنانی، بهبود اوضاع اقتصادی این کشور و حفظ مصالحه ملی و استقرار امنیت در لبنان را سرلوحه شعارهای خود قرار داده است.
در کنار این امر موضوع سلاح مقاومت اسلامي لبنان و گفتوگوهای « تعیین استراتژی دفاعی لبنان » به ریاست میشل سلیمان که دو ماه قبل از انتخابات متوقف شده بود، در آستانه شروع به کار دولت حریری باید بار دیگر آغاز شود که دو موضوع استراتژیک و مهم در قالب حفظ امنیت و مصالحه ملی در لبنان به شمار ميرود. حزبالله لبنان و مقاومت اسلامي و هم پیمانانش در ائتلاف 8 مارس همچنان بر حفظ سلاح در دستان مقاومت به منظور دفاع از لبنان تاکید ميکنند.
بدون شک این امر یکی از مهمترین و اساسیترین موضوعات و دستور کار وزارت امور خارجه دولت حریری در گفتوگو با طرفهای آمریکایی و اروپایی به شمار ميرود، کشورهایی که آرزو دارند با آغاز به کار دولت جدید لبنان، این پرونده برای همیشه بسته شود.
اما در کنار همه اینها از هم اکنون این سوال پیش ميآید که سعد حریری برای روابط با سوریه به عنوان نخستوزیر لبنان چه ميکند؟ برای اولین بار در تاریخ روابط سیاسی لبنان و سوریه، این دو کشور مبادله سفرا را انجام دادهاند و اکنون حدود شش ماه است که به شکل رسمي لبنان در دمشق و سوریه در بیروت سفارتخانه دارند.
آیا سعد حریری با تکیه بر دادگاه بینالمللی رفیق حریری و اتهامات دائمي14 مارس به سوریه مبنی بر مشارکت دمشق در حادثه ترور رفیق حریری و دیگر شخصیتهای سیاسی لبنان، از توسعه روابط با سوریه خودداری خواهد کرد؟ اگر دست به این اقدام بزند آنگاه روابط خود با ریاستجمهوری لبنان « میشل سلیمان » که در آغاز دوران ریاستجمهوری اش پا به دمشق گذارد و دیدارهای گرم و صمیمانه با بشار اسد رئیسجمهوری سوریه انجام داد را چگونه تنظیم خواهد نمود؟ آیا سعد حریری ميتواند از کنار این امر در مقابل گرایشهای سیاسی 8 مارس به سوریه به راحتی عبور کند؟ آیا این امر منجر به قطع خط مصالحه و توافق در لبنان نخواهد شد؟ همه این امور و سوالات، نقطههای مهمي است که در سرلوحه اقدامات سعد حریری قرار دارد. او که پیشتر به عنوان یک شخصیت سیاسی و رئیس جناح اکثریت پارلمان لبنان ظاهر ميشد اکنون به عنوان نخستوزیر باید پاسخگوی دهها امور امنیتی، سیاسی، بینالمللی، اقتصادی و روابط خارجی ویژه با طرفهای خارجی باشد و روشن و آشکار است که کار بسیار سختی در پیش دارد.
هم او و هم رقبایش ميدانند که لبنان طائفی، که تقسیم قدرت سیاسی بر همین اساس چیده شده است، راهی جز توافق برای حل و فصل مشکلات داخلی و خارجیاش ندارد اما آیا حریری با تکیه بر این اصل ميتواند از پس حل مشکلات لبنان بر آید؟ سوالی که پاسخ آن طی ماههای آینده جواب روشنتری خواهد یافت.