پشت پرده انتقال دنيس راس به کاخ سفيد
دنيس راس، مشاور ويژه دولت اوباما در امور ايران، پست خود را در وزارت خارجه ايالاتمتحده ترک ميکند تا مشاور بلندپايه شوراي امنيت ملي اين کشور شود. از راس پيشتر به عنوان «فرستاده ويژه دولت اوباما به ايران» يا «هماهنگ کننده سياستهاي ايالاتمتحده در قبال ايران» نام برده ميشد. به گفته مقامات پست جديد قدرت عمل بيشتري به راس خواهد داد، اما آيا مساله به همين سادگي است؟
يک مقام رسمي به شرط ناشناس ماندن به تايم گفت:« سمت تازه راس باعث ميشود او به مرکز قدرت سياستخارجي ايالاتمتحده نزديکتر شود چراکه او از اين پس جزو دستياران کاخ سفيدي باراک اوباما رئيسجمهور ايالاتمتحده به حساب ميآيد.»
او به رئيسجمهور خيلي نزديکتر خواهد شد. او به راحتي ميتواند به اوباما مشاوره بدهد. «با اين همه هنوز جزئيات دقيق وظايف راس در سمت جديد مشخص نيست.»
اخبار خروج دنيس راس از وزارت خارجه آمريکا را اولينبار روزنامه اسرائيلي هاآرتص منتشر کرد با اين همه دفتر مطبوعاتي کاخ سفيد سعي کرد سوالها در مورد اين گزارش را بدون پاسخ بگذارد. تامي ويتور، سخنگوي کاخ سفيد در پاسخ به يک خبرنگار در مورد تغيير شغل احتمالي راس گفت: «امروز هيچ اعلاني درباره کارمندان نداريم.»
اما در پشت صحنه مقامات بلندپايه در شاخههاي گوناگون دولت خبر را تاييد ميکردند و ميگفتند اين «تنزل رتبه» واکنشي به نگرانيها در مورد مواضع راس در قبال ايران بوده است. يک مقام رسمي به تايم گفت: «همه از مواضع او اطلاع دارند.» راس در سال 2008 در يادداشتهاي مختلفي اعلام کرده بود در صورتي که ايران به تلاشهاي ديپلماتيک غرب براي تعامل و توافق بر سر برنامه اتمياش پاسخ مثبت ندهد بايد تحريمهاي اقتصادي را تشديد کرد.
راس به علاوه يکي از نويسندگان کتاب تازه منتشر شده «خرافهها، خيالات و صلح: يافتن راهي جديد براي آمريکا در خاورميانه» بوده که در آن اعمال سياستهاي سختگيرانهتري در مقابل ايران پيشنهاد شده است. راس در اين کتاب مينويسد: «البته بهتر است اول ديپلماسي را امتحان کنيم چون حمله نظامي يا تحريم قدرتمند را آسانتر خواهد کرد.» ايرانيها هم نگاه مثبتي به راس ندارند. از ديد آنها او به اسرائيليها نزديک است و مقامات ايراني در همان روز معرفي راس انتخاب او را «اشتباه» توصيف کرده بودند.
مقامات دولتي اعلام کردهاند پست جديد دايره مسووليتهاي راس را افزايش خواهد داد، با اين همه هنوز دقيقا ماموريت او معلوم نيست اگرچه مشاوره مستقيم به رئيسجمهوري جز وظايف اصلي او اعلام شده است. بنا بر گزارشها با توجه به تحولات کنوني راس احتمالا در مشاوره به رئيسجمهور در مورد صلح اعراب و اسرائيل نقش بيشتري را برعهده خواهد گرفت. او فرستاده ارشد بيل کلينتون به خاورميانه بود و منطقه و بازيگرانش را به خوبي ميشناسد.
راس در دوران جورج بوش (پدر) هم رئيس بخش طراحي سياستها در وزارت امور خارجه آمريکا بود و نقش جديد او در شوراي امنيت ملي به همان اندازه گسترده خواهد بود. شوراي امنيت ملي ايالاتمتحده به دنبال تاسيس بخش «هسته طراحي استراتژيک» است که بر ابتکار عملهاي بلندمدت دولت آمريکا در سراسر جهان نظارت خواهد کرد و راس رئيس آن خواهد بود.
در شوراي امنيت ملي دست راس در بعضي از حوزهها بازتر خواهد بود. از آنجا که در حال حاضر اوباما مشاوران بلندپايههاي در حوزههاي صلح خاورميانه، ايران و خليج فارس دارد، راس با انتقال به شوراي امنيت ملي به اوباما نزديک تر خواهد بود. (اوباما در دوران مبارزات انتخاباتياش در سال گذشته بارها به مشاورههاي راس در مورد خاورميانه احتياج پيدا کرده بود.) راس در وزارت امور خارجه آمريکا مجبور بود هدايت گروه زيادي از بازيگران مهم برعهده بگيرد که در ميان آنها ميتوان به ريچاردهالبروک (فرستاده ويژه به افغانستان و پاکستان)، بيل برنز (نماينده آمريکا مذاکرات به بنبست رسيده بر سر برنامه اتمي ايران) و جورج ميچل(فرستاده ويژه دولت به خاورميانه) اشاره کرد.
البته زمانبندي اين تغيير - و درز آن به رسانهها- کمي عجيب است. اگر قرار است که راس همچنان هماهنگکننده سياستهاي ايران باقي بماند، انتصاب او در شوراي امنيت ملي ميتواند اين سيگنال را به تهران بفرستد که پس از پيروزي جنجالي محمود احمدينژاد در انتخابات رياستجمهوري، اوباما ميخواهد از مشاوره نزديک و لحظه به لحظه راس استفاده کند. و اگر تغييرات جديد به معناي پايان مسووليت او در قبال ايران است، باز هم ميتوان تغييراتي را در سياستهاي آينده آمريکا در مورد تهران حس کرد. چراکه چپگرايان در آمريکا معتقد بودند راس فقط در ظاهر به دنبال تعامل با ايران است و در اصل ميخواهد فضا را براي سختگيري بيشتر مساعد کند.
بايد پذيرفت که اين تغييرات در اوضاع حساسي رخ داده است. مقامات نزديک به کاخ سفيد پيش از بحران انتخاباتي در ايران، از برنامه تابستاني براي تعامل با ايران حرف ميزدند و قرار بود در صورت نتيجه نگرفتن از ديپلماسي در پاييز تلاش براي اعمال تحريمهاي سختگيرانهتر را آغاز کنند. حالا ابهام جايگزين همهچيز شده است. به هر حال فعلا بايد منتظر نتيجه نهايي بحران انتخاباتي ايران باشيم.
منبع: تايم- اعتماد ملی