روی مواد منفجره نشسته ایم
گفتگو فرید ذکریا با وزیر خارجه سابق اسرائیل
فريد زکريا: اين روزها بحث بر سر اين است که بنيامين نتانياهو، نخست وزير جديد اسرائيل، با راه حل تشکيل دو کشور فلسطين و اسرائيل موافق نيست. حالا با يک سياستمدار اسرائيلي گفت و گو ميکنيم که موافق اين راه حل است. زيپي ليوني، وزير خارجه سابق اسرائيل با وجود پيروزي حزبش، کاديما، در انتخابات پارلماني اخير، نتوانست دولت ائتلافي تشکيل دهد و از نتانياهو شکست خورد. او حالا رهبر مخالفان دولت است.
خانم ليوني، شما دولت جديد را «خيلي دست راستي» ناميده ايد.
بله.
به ما بگوييد منظورتان چه بوده؟ اينکه يک دولت خيلي دست راستي در اسرائيل روي کار آمده براي مردم جهان بايد چه معنايي داشته باشد؟
اين يعني «نه» گفتن به همه چيز، يا نگاه به تهديدات منطقه بدون ديدن فرصتهاي موجود. و اين اصلا کافي نيست. در منطقه ما با اردوگاه جديد ميانه رو هم روبرو هستيم. ما ميتوانيم با اعراب کار کنيم، نه فقط براي مقابله با ايران، که براي تغيير واقعيتها براي آينده. دست راستيها ميگويند ما حماس را در غزه داريم. درست ميگويند. دست راستيها ميگويند حماس عليه اسرائيل عمل ميکند. درست ميگويند.
آنها ميگويند که ما بايد حماس را تضعيف کنيم، بايد عليه تروريسم اقدام کنيم. من معتقدم که همه اينها درست است. اما در عين حال استراتژي من دوبخشي است. من ميگويم بله، بياييد حماس را تضعيف کنيم، اما ما بايد با ميانهروها همکاري کنيم. بايد با ميانه روها به توافق برسيم. اين فرق ما با دست راستيهاي اسرائيل است.
با اين همه عدهاي ميگويند که نتانياهوي تندرو ميتواند با فلسطينيها به صلح برسد، همان طور که نيکسون با چينيها آشتي کرد. من چند هفته پيش با عماد مصطفي سفير سوريه در آمريکا گفت و گويي کردم. ميدانيد چه ميگفت؟
نه.
او گفت: «شخصا من اعتقاد دارم سر و کله زدن با کسي مثل ليبرمن - وزير خارجه جديد - بهتر از سر و کار داشتن با کسي مانند ليوني است. دست کم ليبرمن انسان صادقي است. او به آنچه ميگويد اعتقاد دارد. زيپي ليوني و نزديکانش هميشه از تمايلشان به صلح حرف ميزنند اما به بيرحمي در غزه هم متعهداند.»
آه...
نظرتان چيست؟
به نظر ميرسد که او دنبال بهانه ميگردد تا بگويد در طرف اسرائيلي هيچ شريک صلحي وجود ندارد. خوب است! اما از شوخي گذشته، ببينيد... اميدوارم چنين باشد. قبلا هم گفتهام. من با اينکه از سياست نفرت داشتم وارد صحنه سياسي شدم چون به اين نتيجه رسيده بودم که تشکيل دو کشور به سود ماست. ما بايد اين جنگ را تمام کنيم چون اين يک ماده منفجره است که رويش نشستهايم.
من به همين خاطر وارد سياست شدم. حالا اگر کس ديگر، مثلا دولت کنوني، چنين کاري را بکند خيلي خوب است. اگر نتانياهو اين کار را بکند من، رهبر حزب مخالف، از او حمايت ميکنم. اما هنگام تشکيل دولت جديد هم گفتم که چنين چيزي رخ نخواهد داد.
شما در سخنراني اخيرتان در لابي يهوديان آمريکا (AIPAC) گفتيد که در مورد مساله ايران در اسرائيل هيچ حزب مخالفي وجود ندارد.
بله.
يعني اگر نتانياهو تصميم بگيرد به ايران حمله شود شما از تصميم اش پشتيباني ميکنيد؟
من به نتانياهو گفتهام - و در مصاحبههايم اعلام کردهام - که در مورد ايران بحث حزب مخالف يا دولت ائتلافي نداريم. ايران تهديدي براي اسرائيل و جهان است. و در چند ماه آينده، يعني از زمان آغاز روند تعامل ايالات متحده و ايران، من و نتانياهو بايد با هم بنشينيم، وضعيت جديد را بررسي کنيم و تصميمات جديد بگيريم.
اعتقاد داريد که اوباما در تعامل با ايران راه درستي را در پيش گرفته؟
اين تصميمي است که ايالات متحده آمريکا گرفته و ما به آن احترام ميگذاريم. اما من فکر ميکنم براي موثر واقع شدن مذاکره بايد کارهاي خاصي انجام داد، مثلا جدول زماني معين کرد و براي ايرانيها توضيح داد که اين گفت و گوها به معناي عقب نشيني آمريکا و غرب نيست. ايرانيها بايد بدانند که علاوه بر ديالوگ، ديگر گزينهها همچنان روي ميز است.
شما از صلح حرف ميزنيد و ميگوييد امکان برقراري صلح وجود دارد. اما احتمال تداوم وضع کنوني هم وجود دارد. من فکر نميکنم از ديد شما گذشت زمان به نفع اسرائيليها باشد. اگر پنج يا ده سال ديگر وضع به همين منوال بگذرد ما شاهد به اکثريت رسيدن اعراب در منطقه ميان رود اردن و درياي سرخ هستيم. آيا اسرائيل در چنين صورتي ميتواند ادعاي دموکرات بودن بکند؟ آن هم وقتي که اکثريت مردم هيچ حقوق سياسي ندارند؟
اين مهمترين سوال است. چون ما، با وجود اينکه اسرائيل 61 ساله شده، همچنان براي تداوم موجوديتمان (موجوديت فيزيکي)، ميجنگيم. به همين خاطر ميگويم که بايد دو کشور تشکيل شوند.
اما پس چرا - همان طور که آمريکا درخواست کرده - اسرائيل روند شهرک سازي در مناطق اشغالي را متوقف نميکند؟ پس چرا شما ايستهاي بازرسي بيشتري در اطراف غزه مستقر ميکنيد؟ فکر ميکنيد ميشود هنگام تشکيل دو کشور يک پاک کن برداشت و اين اقدامات را پاک کرد؟
در مورد غزه بايد به صراحت بگويم که ما اين باريکه را ترک کرديم. ما تصميم گرفتيم که همه شهرکها را خالي کنيم. ما اين تصميمات را گرفتيم اگر چه حتي «نقشه راه» هم ما را مکلف نميکرد. ما اينها را يک طرفه انجام داديم... اما به جايش چه گرفتيم؟ تروريسم...
اما شما در واقع با استقرار ايستهاي بازرسي گلوي غزه را فشرديد...با اين اقدامات...
در غزه ايست بازرسي وجود ندارد...
... زندگي در چنين وضعيتي براي آن مردم به شدت دشوار است...
... هيچ ايست بازرسي در کار نيست... نيروهاي اسرائيلي در نوار غزه حضور ندارند... ما...
... اما شما غزه را مورد محاصره قرار دادهايد...نقاط دستيابي به غزه... ورود به اين باريکه...
... ما از غزه عقب نشيني کرده ايم. ما نميخواهيم آنها را کنترل کنيم. ما نميخواهيم مسوول آنها باشيم. اما وقتي آنها از هر وسيلهاي براي ضربه زدن به ما استفاده ميکنند... وقتي ايران به غزه سلاح ميفرستد... ما چه کار بايد بکنيم؟ فکر نکنيد چون ما نوار غزه را محاصره کردهايم آنها به ما حمله ميکنند... ما مجبوريم ورود و خروج سلاح به غزه را تحت نظر داشته باشيم...
... و در مورد شهرک سازيها؟
و شهرک سازيها. ما از همه شهرکهاي نوار غزه عقب نشستيم.
اما آنها...
اما شما از شهرکهاي کرانه غربي هم عقبنشيني کرديد؟
سياست اسرائيل اين است که همه اسرائيليهايي را که در بلوکهاي شهرکها زندگي ميکنند در طرف خود داشته باشد، و اين درصد اندکي از کرانه غربي را تشکيل ميدهد. اما به هر حال وقتي مرزها را تعيين کرديم بدون ترديد در کشور فلسطين هيچ شهرک اسرائيلي وجود نخواهد داشت. من معتقدم همه شهرک نشينان بايد در محدوده اسرائيل زندگي کنند و از ما دور نباشند. اين نه فقط به سود ايالات متحده آمريکا و فلسطينيان، که به سود برقراري نظم و امنيت در اسرائيل است.
فريد زکريا سرپرست نيوزويک بينالمللي است.