در دیدار اوباما و نتانیاهو چه گذشت؟
باراك اوباما در نخستين ديدارش با نخستوزير رژيم صهيونيستي برخلاف انتظار افكار عمومي، ضرب الاجلي براي به نتيجه رسيدن مذاكرات با ايران تعيين و سعي كرد به بيان مواضعي درخصوص ايران بپردازد كه خوشايند نتانياهو باشد؛ مواضعي كه پيشتر از زبان جورج بوش، رييس جمهور سابق و تندرو آمريكا بيان ميشد.
باراك اوباما، رييس جمهور آمريكا و بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم صهيونيستي روز دوشنبه پس از گفتوگوي خصوصي با يكديگر در برابر خبرنگاران حاضر شدند و به سوالات آنها پاسخ دادند.
براساس گزارش روزنامهي نيويورك تايمز، اين اولين ملاقات بنيامين نتانياهو و باراك اوباما بود كه در زمان حساسي براي روابط دو طرف به ويژه در رابطه با مسالهي ايران رخ داد.
اوباما در اين ديدار به دنبال زمان براي گشايشهاي ديپلماتيك پيشنهادياش است و اسراييل از اين گشايشها به خشم آمده و نگران است كه رييس جمهور آمريكا مانند جورج بوش، رييس جمهور قبلي آمريكا حامي راسخ و پر وپاقرص اسراييل نباشد. به نظر مي رسد اوباما روز دوشنبه تلاش ميكرد تا به اين نگراني پاسخ دهد.
براساس گزارش روزنامهي اورشليم پست كه متن كامل اين كنفرانس خبري را منتشر كرد اوباما گفت: يكي از موضوعاتي كه دربارهاش مذاكره كرديم تعميق نگرانيها دربارهي احتمال دنبال كردن سلاح هستهيي در ايران است؛ چيزي كه نخست وزير(نتانياهو) در ابراز نگراني دربارهاش بسيار صريح بود.
اوباما ادامه داد: من ديدگاه دولتمان را مبني بر اينكه ايران كشوري با تاريخي فوق العاده و پتانسيلي فوق العاده است به وي توضيح دادم و گفتم كه ما ميخواهيم ايران عضوي كامل در جامعهي بين المللي و در موقعيتي باشد كه فرصت و رفاه را براي ملتش فراهم كند، اما راه رسيدن به اين اهداف از طريق دنبال كردن تسليحات هستهيي نيست.
رييس جمهور آمريكا با ناديده گرفتن اين كه ايران بارها تاكيد كرده به دنبال سلاح هستهيي نيست و كليه فعاليتهاي هستهيياش تحت نظر آژانس بين المللي انرژي اتمي است ادامه داد:
همچنين به نتانياهو همان چيزي را گفتم كه به صورت علني نيز ميگويم و آن اين است كه ايراني كه به سلاح هستهيي دست يابد فقط براي اسراييل تهديد محسوب نميشود بلكه تهديدي براي آمريكا خواهد بود و عامل بيثباتي جامعه بينالمللي در كل ميشود و ميتواند در خاورميانه باعث به راه افتادن رقابت تسيلحاتي شود كه براي همه از جمله ايران فوق العاده خطرناك خواهد بود.
اوباما ادامه داد: ما درگير روندي براي دسترسي به ايران و متقاعد كردن آنها به اين مساله هستيم كه به نفعشان نيست كه سلاح هستهيي را دنبال كنند و بايد مسيرشان را تغيير دهند.
وي براي خوشايند نخست وزير صهيونيستي افزود: اما به نخست وزير نتانياهو اطمينان دادم كه ما طيفي از گام ها از جمله تحريمهاي بينالمللي جديتر عليه ايران را براي اطمينان يافتن از اينكه ايران درك ميكند ما جدي هستيم كنار نخواهيم گذاشت.
اوباما گفت: نتانياهو نيز بر جديتش در خصوص اين مساله تاكيد كرد.
در اين راستا نخست وزير رژيم صهيونيستي كه تنها دارنده تسليحات هستهيي در منطقه است با تكرار اظهارات قبلياش در خصوص ايران ادعا كرد: بدترين خطري كه ما با آن روبرو هستيم اين است كه ايران قابليتهاي نظامي هستهيي را توليد كند؛ ايران آشكارا نابودي ما را خواستار شده كه غيرقابل پذيرش است.
وي در تداوم سياست تفرقهافكني ميان كشورهاي منطقه مدعي شد: ايران رژيمهاي عرب ميانه رو در خاورميانه و منافع آمريكا در سراسر دنيا را تهديد ميكند.
وي افزود: اگر ايران به سلاح هستهيي دست يابد ميتواند چتري هستهيي براي تروريستها فراهم كند يا بدتر اين كه ميتواند سلاح هستهيي را در اختيارشان قرار دهد و اين ما را در خطري جدي قرار خواهد داد.
وي افزود: از تعهد رييس جمهور اوباما به اينكه اطمينان ميدهد ايران قابليت نظامي هستهيي را توليد نخواهد كرد و نيز اظهاراتش مبني بر اينكه همه گزينه ها را بر روي ميز مي گذارد تشكر ميكنم.
وي افزود: در تمايل شما براي پيشبرد روند صلح سهيم هستم و ميخواهم مذاكرات صلح با فلسطينيها را به زودي آغاز كنم؛ تمايل دارم دايره صلح ديگران در جهان عرب را نيز شامل شود.
وي ادعا كرد: به وضوح ميگويم كه نميخواهيم بر فلسطينيها حكومت كنيم؛ ما ميخواهيم با صلح در كنار آنها زندگي كنيم و ميخواهيم آنها بدون حضور مشتي از قدرتها كه كشور اسراييل را به خطر مياندازد بر خودشان حكومت كنند.
نتانياهو گفت: اگر مذاكرات را ازسربگيريم همانطور كه قصد داريم اين كار بكنيم، فكر ميكنم كه فلسطينيها بايد اسراييل را به عنوان كشوري يهود به رسميت بشناسند و اسراييل را قادر سازند تا ابزار دفاع از خود را داشته باشد؛ اگر اين شروط رعايت شود - شرايط امنيتي اسراييل و به رسميت شناختن مشروعيت آن - فكر ميكنم كه ميتوانيم ترتيباتي را ترسيم كنيم كه فلسطينيها و اسراييليها با صلح و امنيت در كنار يكديگر زندگي كنند.
وي گفت: براي رسيدن به اهداف مشتركمان كه امنيت، رفاه و بيش از همه صلح است به اوباما به عنوان دوست واقعي اسراييل چشم داريم.
اوباما در پاسخ به اين سوال كه مذاكرات احتمالي با ايران چه مدت به طول خواهد انجاميد و يا اينكه ضرب الاجلي تعيين شده است يا خير گفت: نميخواهم ضرب الاجل مصنوعي تعيين كنم.
وي ادامه داد: فكر ميكنم مهم است اين مساله را تشخيص دهيم كه ايران در بحبوحه انتخاباتش قرار دارد و همه ميدانيد كه زمان انتخابات هميشه بهترين زمان براي انجام كارها نبوده است.
رييس جمهور آمريكا افزود: انتخابات آنها در ماه ژوئن (خرداد) كامل خواهد شد و ما اميدواريم كه در آن زمان روندي جدي براي تعامل، ابتدا با روند 1+5 كه در حال حاضر نيز در حال اجراست و احتمالا از طريق گفتوگوهاي مستقيم بيشتر ميان آمريكا و ايران صورت بگيرد.
اوباما ادامه داد: ميخواهم يك بار ديگر آنچه را كه پيشتر گفتهام مورد تاكيد قرار دهم و آن اين است كه معتقدم فقط به ضرر جامعه بينالمللي نيست كه ايران سلاح هستهيي توليد كند؛ بلكه قاطعانه بر اين باورم كه به نفع ايران نيست كه تسليحات هستهيي توليد كند؛ زيرا ماشهي رقابت تسليحات هستهيي در خاورميانه را خواهد كشيد و از همهي جهات بي ثباتي ايجاد خواهد كرد.
رييس جمهور آمريكا گفت: ايران ميتواند از طريق ابزاري ديگر به منافعش براي جلب احترام بينالمللي و رفاه براي ملتش دست يابد و حاضرم آنچه را كه معتقدم استدلالي قانع كننده مبني بر اين است كه بايد مسيري متفاوت طي شود ارائه كنم.
اوباما بدون اشاره به اين كه طرفهاي مذاكره كننده ايران هماره به تعهداتشان عمل نكردهاند تاكيد كرد: چيزي كه ما از آن نيز مطلعيم اين واقعيت است كه دست كم تاريخ مذاكرات با ايران نشان ميدهد كه هميشه گفتوگوهاي بسياري انجام شده، اما همواره به آنها عمل نشده است.
رييس جمهور آمريكا همچنين گفت: به همين دليل براي ما اهميت دارد كه بدون تعيين ضرب الاجلي مصنوعي به اين واقعيت فكر كنيم كه قصد نداريم براي هميشه گفتوگو كنيم؛ ما قصد نداريم موقعيتي را ايجاد كنيم كه در آن گفتوگوها بهانهاي براي عدم فعاليت در حالي باشد كه ايران به توسعه سلاح هستهيي ادامه ميدهد؛ اين چيزي است كه اسراييل از آن نگران است اما باعث نگراني آمريكا و در كل جامعه جهاني نيز ميباشد.
اوباما گفت: انتظار من اين است كه بتوانيم در مدت كوتاهي پس از انتخابات ايران، مذاكرات را آغاز كنيم.
وي ادامه داد: ما بايد تا پايان سال جاري در اين باره كه آيا آنها در مسير صحيح حركت ميكنند و آيا طرفهاي درگير در مذاكره پيشرفت حاصل ميكنند و اينكه آيا تلاشي با حسن نيت براي حل اختلافات انجام ميگيرد يا خير؟ درك صحيحي داشته باشيم.
وي افزود: اين به معناي آن نيست كه تا آن زمان همه مسائل حل خواهد شد، بلكه به اين معنا است كه احتمالا ما همه قادر خواهيم بود تا پايان سال اين مساله را ارزيابي كنيم.
رييس جمهور آمريكا در پاسخ به اين سوال كه آيا نگران نيست دست كشيده شدهاش به سمت ايران از سوي تهران به عنوان ضعف تلقي شود گفت: براي من روشن نيست كه چرا دست كشيده شدهي من بايد به عنوان ضعف تعبير شود.
وي در پاسخ به سوال ديگري گفت: ما چند روزي بيش از صد روز است كه دولت را به دست گرفتهايم؛ يعني نزديك به چهار ماه، ما اصلي روشن را پيش رو نهادهايم؛ مبني بر اينكه در جايي كه ميتوانيم مسائل را از طريق مذاكره و ديپلماسي حل كنيم بايد اين كار انجام دهيم. ما انتظار نداشتيم و من فكر نمي كنم كه در جامعه بين المللي يا در خاورميانه كسي انتظار داشته باشد كه سي سال خصومت و ترديد ميان ايران و آمريكا ظرف چهار ماه حل شود .
اوباما گفت: بنابراين فكر ميكنم براي ما بسيار مهم است كه به اين موضوع فرصت داده شود.
وي در ادامه با ذكر اينكه "هيچ ديپلماسي هرگز ناكارآمد نبوده است" افزود: آنچه قصد داريم انجام دهيم تعامل و دسترسي به ايرانيان است؛ مساله مهم اين است كه اطمينان يابيم يك جدول زماني روشن وجود دارد براي اينكه در كجا بايد بگوييم "به نظر نميرسد اين گفتوگوها نتيجه جدي به دست بدهد".
وي بار ديگر گفت: فكر ميكنم بايد تا پايان سال ببينيم كه آيا اين مذاكرات كه آغاز ميشود به سود چشمگيري دست مييابد يا خير و اينكه آيا شاهد اقدامي جدي از جانب ايرانيها هستيم يا خير.
وي ادامه داد: اگر اين اتفاق رخ ندهد فكر ميكنم كه جامعه بينالمللي خواهد ديد اين آمريكا يا اسراييل يا ديگر كشورها نيستند كه به دنبال منزوي كردن و يا قرباني كردن ايران هستند؛ بلكه اين خود ايران است كه خودش را منزوي ميكند.
رييس جمهورآمريكا گفت: ما ميخواهيم به موقعيتي برسيم كه در آن همه كشورهاي منطقه بتوانند توسعه اقتصادي، روابط بازرگاني و تجاري را دنبال كنند و بدون اين تهديد كه هدف بمب و نابودي قرار ميگيرند اين كار را انجام دهند.
وي در بخش ديگري از سخنانش گفت: ترديدي ندارم براي هر دولتي در اسراييل مشكل است در موقعيتي مذاكره كند كه احساس تهديدي فوري داشته باشد.
وي افزود: همانطور كه پيشتر گفتم نگرانيهاي مشروع اسراييل را دربارهي اين امكان كه ايران به سلاح هستهيي دست يابد در حالي كه رييس جهوري دارد كه در گذشته گفته است كه اسراييل نبايد وجود داشته باشد درك ميكنم.
به گزارش ايسنا، وي افزود: با توجه به اين مساله اگر ارتباطي ميان ايران و روند صلح اسراييل و فلسطين وجود داشته باشد من شخصا معتقدم كه بايد مسير ديگري را طي كند. هر قدر كه بتوانيم صلح را با فلسطيني ها ميان فلسطينيها و اسراييليها برقرار كنيم دستمان در جامعه بينالمللي براي برخورد با تهديد احتمالي از جانب ايران بازتر ميشود.
در اين رابطه روزنامه نيويورك تايمز با اشاره به مذاكرات اوباما و نتانياهو نوشت: اين اولين باري بود كه به نظر رسيد اوباما قصد دارد يك جدول زماني حتي به شكلي كلي را براي پيشرفت در مذاكرات با ايران، كشوري كه سه دهه روابط ديپلماتيك با آن نداشته است تعيين كند.
اين روزنامه افزود: اين اولين ملاقات نتانياهو و اوباما پس از عهده دار شدن سمتهاي كنونيشان بود و بسيار بيشتر از ساعتي كه براي اين ديدار تنظيم شده بود به طول انجاميد؛ آنقدر كه رييس جمهور آمريكا برنامهاش را براي باقي كارهاي روز دوشنبه دوباره تنظيم كرد و ملاقات با كانديدايي را كه قرار است براي ناسا انتخاب شود به تعويق انداخت.
نيويورك تايمز افزود: نتانياهو و اوباما با اهدافي رقابتي وارد اين نشست شدند؛ اوباما ميخواست نتانياهو راه حل دو كشوري در مناقشه اسراييل - فلسطين را بپذيرد و نتانياهو ميخواست اوباما موضعي جدي را در برابر تهديد امنيت اسراييل از جانب ايران اتخاذ كند. از نظر كارشناسان مستقل، پس از اين نشست اين نتانياهو بود كه به نظر رسيد كه موفق شده است.
اين گزارش حاكي است هنوز اختلافات ميان دوطرف پابرجاست.
نتانياهوي جنگ طلب از اوباما براي حفظ همه گزينه بر روي ميز در رابطه با ايران تقدير كرد. اين زباني است كه اوباما به ندرت از آن استفاده ميكند؛ اما جورج بوش بارها از آن استفاده ميكرد كه تلويحا به اين معناست كه آمريكا ممكن است در صورت پيشرفت برنامه هستهيي ايران متوسل به اقدام نظامي شود.
خبرگزاري فرانسه نيز در اين باره نوشت: اوباما روز دوشنبه اولين گفتوگوهاي فشرده با نتانياهو را انجام داد كه رويكردهاي متفاوت آنها را در قبال ايران و هدف آمريكا براي ايجاد كشور فلسطين آشكار كرد.
خبرگزاري رويتر نيز نوشت: در حالي كه بسياري از اسراييليها به تلاشهاي اوباما براي تعامل ديپلماتيك با ايران ترديد دارند او تاكيد كرد كه تلاشهاي دولت بوش براي منزوي ساختن ايران با شكست روبرو شده است؛ بنابراين "آنچه كه ما تلاش مي كنيم انجام دهيم انجام كاري متفاوت است".