آگاه
کد خبر: ۲۱۸۱۸

اما و اگرهای اصولگرایان بعد از کناره گیری خاتمی

اما و اگرهای اصولگرایان بعد از کناره گیری خاتمی

دکتر سید نعمت الله عبدالرحیم زاده

سید محمد خاتمی هر چند که در بدو ورودش به عرصه رقابتهای انتخاباتی با «جدیت» پا به این عرصه گذاشت، اما ظاهرا از همان موقع هم چندان قدمی جدی بر نداشت. حامیان پر و پا قرص آقای خاتمی که در این جدیت ایشان نقش موثری داشتند، ورودش را خوشامد گفتند و دستی بالا زدند و دفتر و دستکی به راه انداختند و او را راهی سفرهای تبلیغاتی کردند، ولی این هیاهو نه انعکاس چندانی در تمام اردونشینان اصلاح طلب داشت و نه اصولگرایان را به ماندن خاتمی متقاعد کرد. اصولگرایان با بی اعتمادی به جدیت خاتمی، ظاهرا بیشتر در کار رصد اردوی مقابل بودند که از دو جنبه می توان این رفتار آنان را بررسی کرد.

جنبه نخست به احتیاطی مربوط می شود که بر اردوی اصولگرایان حکم فرما است. برخلاف تب و تاب اصلاح طلبان به معرفی نامزد انتخاباتی و راه انداختن برنامه های تبلیغاتی زودهنگام، اصولگرایان با احتیاط پیش می روند. احتیاط اصولگرایان از آنجا معلوم می شود که تا کنون هیچ کس به عنوان نامزد انتخاباتی آنان معرفی نشده است. آنچه که از ارباب و اصحاب نظر این اردوگاه گفته و شنیده شده تنها در حد اظهار نظرهای طیف های مختلف آن است که این مقوله حتی در مورد طیف محمود احمدی نژاد نیز صادق است چرا که هنوز نه خود احمدی نژاد و نه طیف حامی وی نامزدی وی را به صورت رسمی اعلام نکرده اند.

به نظر می رسد که اصولگرایان این احتیاط را از آن جهت پیش گرفته اند که سوای حذر کردن از تبلیغات زودهنگام، با نزدیک شدن به زمان انتخابات دست خود را برای مانورهای سیاسی بیشتر باز بگذارند تا امکان بیشتری برای چانه زنی های درون اردویی داشته باشند. از این رو، حامیان احمدی نژاد با وجود آن که به صراحت در مورد کاندیداتوری وی سخن می گویند و حتی مدعی اجماع بر وی هستند، اما گویا همچنان به رویه محتاطانه خود ادامه داده اند تا با چانه زنی درون اردویی امکان اجماع بر احمدی نژاد را سبک سنگین کنند.

جنبه دوم به تاثیر نامزدهای اصلاح طلب بر اردوی اصولگرایان دارد. این مهم از آنجا رخ می نماید که اعلام ورود خاتمی به صورت مستقیم بر اردوی اصولگرایان سایه انداخته است. برای مثال، علیرضا زاکانی گفت «حضور خاتمی در انتخابات به وحدت اصولگرایان کمک کرده است و در حال حاضر جریان اصولگرا به دنبال اجماع در حمایت از کاندیداتوری آقای احمدی نژاد است».

روح الله حسینیان با وجود عدم موافقت با زاکانی در چنین تاثیری، باز قائل به «نقش کوچکی» برای حضور خاتمی در «محکمتر شدن اجماع اصولگرایان» بر احمدی نژاد شده است. در واقع، حضور خاتمی همانقدر که موجب خشنودی حامیان و مشوقان وی شد، خشنودی حامیان جدی احمدی نژاد را نیز برانگیخت و بر خلاف تظاهر برخی از اصولگرایان به کم اثر بودن نامزدی خاتمی بر اردوی آنان، واقعیت امر خلاف آن است چنان که پرویز سروری گفت «اگر موضوع حضور خاتمی در انتخابات جدی شود اجماع اصولگرایان نیز بر روی احمدی نژاد قویتر خواهد بود».

با توجه به تاثیر حضور خاتمی بر اصولگرایان، می توان گفت که حضور خاتمی در دو اردوی اصلاح طلب و اصولگرا نتایج معکوسی را در برداشته است. ورود خاتمی به عرصه انتخابات نه تنها نتوانسته میان اصلاح طلبان اجماعی را به وجود آورد، بلکه آنان را به سوی تشتت و اختلاف سوق داده، اما در اردوی اصولگرایان موجب شده تا آنان آرام آرام به سوی اجماع بر احمدی نژاد حرکت کنند. این حرکت آرام به گونه ای پیش رفته که برخی از رقبای اصولگرای احمدی نژاد با حضور خاتمی پا پس کشند و عرصه را برای احمدی نژاد و حامیانش خالی گذارند تا در این اردوگاه جولان داده و تک تازی کنند.

این جولان و تک تازی تا وقتی می توانست ادامه یابد که خاتمی همچنان در عرصه انتخاباتی می ماند، اما اکنون که خاتمی عرصه را ترک کرده است وضع به چه صورت خواهد بود؟

مسلم است که کناره گیری خاتمی نخستین تاثیر را بر حامیان احمدی نژاد خواهد گذاشت. آنان دیگر نخواهند توانست با خیالی آسوده برنامه های خود را پیش برند، و به قول امیر محبیان، «احمدی نژاد تنها زمانی از امکان موفقیت در انتخابات برخوردار است که خاتمی بر سر کاندیداتوری اش بماند». با کناره گیری خاتمی این کارت برنده از دست احمدی نژاد بیرون می افتد، اما این امر به معنای باز شدن جا برای دیگر رقبای اصولگرای او است؟

علی مطهری به این پرسش پاسخی روشن می دهد؛ با « انصراف خاتمی از رقابت های انتخاباتی اصولگرایان برکاندیدای دیگری به غیر از احمدی نژاد اجماع می کنند».

حسین کنعانی مقدم، دبیر شورای راهبردی ائتلاف حزب الله ایران، کسانی چون؛ لاریجانی، قالیباف، رضایی و ولایتی را مطرح می کند که به نظر وی با کناره گیری خاتمی امکان حضور در رقابتها را می یابند و حتی در این میان، شانس قالیباف را برای موفقیت بیشتر از مابقی می داند. البته، محبیان نیز با کناره گیری خاتمی حضور قالیباف را محتمل دانسته، اما آیا کناره گیری خاتمی توانسته بر اجماع بر احمدی نژاد چنان تاثیری گذارد که جایی برای رقبای هم اردویی وی فراهم شود؟

پرواضح است که کناره گیری خاتمی به صورت مستقیم باعث تضعیف اجماع اصولگرایان بر احمدی نژاد شده، اما به نظر می رسد که باز شدن جایی برای رقبای وی بستگی به دو عامل دارد. عامل نخست به توان این رقبا برای برد در انتخابات بستگی دارد. برخی از اسامی که کنعانی ذکر کرده در انتخابات نهم محک خورده اند و از اکنون می توان آنان را ارزیابی کرد.

رضایی چند روز قبل از انتخابات انصراف داد و لاریجانی نیز از رتبه ششم بیشتر صعود نکرد. در این میان، ولایتی چهره ای است که تا کنون محک انتخاباتی نخورده و علاوه بر این چندان برای مردم چهره ای آشنا نیست و از این جهت نمی توان توانی چندان قابل ذکر برای وی تصور کرد.

قالیباف در اسامی فوق ماجرایی دیگر دارد. از یک سو، او توانست در انتخابات نهم به مقام چهارم برسد و از سوی دیگر، به قول کنعانی ستادهای فعالی دارد که می تواند در شانس او تاثیرگذار باشند. با این همه، قالیباف در صورت همراهی دیگر اصولگرایان و برخی از اصلاح طلبان قادر خواهد بود شانسی برای برد داشته باشد، احتمالی که معلوم نیست تا چند ماه مانده به انتخابات تا چه میزان محقق خواهد شد.

عامل دوم به چهره قدیمی اما تازه وارد به عرصه انتخابات مربوط می شود؛ میرحسین موسوی. علی رغم هیاهوی برخی از اصلاح طلبان بر مصادره میرحسین، سخنان وی و حامیانش و تحلیلهای اصحاب نظر نشان داده که نمی توان میرحسین را نماینده اردوگاه اصلاح طلبی دانست و حتی در صورت چنین فرضی، به همین مقدار نیز نسبتی به اردوی مقابل دارد. از هم اکنون گفته های برخی از صاحب نظران اصولگرا چون عماد افروغ، مرتضی نبوی، ناصر ایمانی، رضا طلایی نیک و ... نشان می دهد که برخی از اصولگرایان به میرحسین حسن نظر دارند و او می تواند آرای آنان را به خود اختصاص دهد. این امر خود به خود نه تنها فضا را برای حضور رقبای درون اردویی احمدی نژاد تنگ تر می کند، بلکه دشواریهایی برای خود احمدی نژاد نیز به وجود می آورد به صورتی که وی اندک اندک متوجه حضور رقیبی قدرتمند در اردوی اصولگرایان خواهد شد.

با توجه به این دو عامل، گویا کناره گیری خاتمی با وجود برانگیختن امیدهایی برای رقبای اصولگرای احمدی نژاد، به اما و اگرهای بسیاری در این اردوگاه دامن زده است. این اما و اگرها به آن حد است که به نظر می رسد این رقبا احتیاط بیشتری به خرج دهند و تا قبل از معلوم شدن وضعیت اصولگرایان نسبت به میرحسین موسوی کماکان به گمانه زنی های خود ادامه دهند، چرا که اگر میرحسین بتواند نظر برخی از طیفهای اصولگرا را به سوی خود جلب کند بهتر آن است که با رفتن به سوی وی، شانس موفقیت رقیب جدی خود را کمتر کنند و برای آینده ای نه چندان دور برنامه ریزیهای جدی تری داشته باشند.

ارسال نظرات
خط داغ