آگاه
کد خبر: ۲۰۵۳۹

فرانسه واسطه گفت وگوی ایران- آمریکا

پس از آنکه منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در اندک زمانی بعد از سفر رئیس جمهوری فرانسه به بغداد سفر کرد منابع عراقی اعلام کردند که نیکلا سارکوزی مامور پیگیری گفت وگوی تهران - واشنگتن از طرف اروپا شده است. روزنامه الحیات به نقل از منابع نزدیک به دولت «نوری المالکی» نخست وزیر عراق اعلام کرد که نیکلا سارکوزی رئیس جمهوری فرانسه در سفرش به عراق با مسوولان این کشور درباره مذاکرات تهران و واشنگتن گفت وگوهایی انجام داده است.

سفر رئیس جمهوری فرانسه به عراق و گفت وگوی وی با مقامات این کشور درباره مذاکرات تهران و واشنگتن در حالی صورت گرفت که علی اکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری در امور بین الملل، پیش و در حین این سفر در عراق به سر می برد.باراک اوباما که با شعار«تغییر» توانست در رقابت انتخاباتی آمریکا اعتماد عمومی را به خود جلب کند و گوی سبقت را از رقبا برباید و به عنوان نخستین سیاه پوست قدم به کاخ سفید بگذارد اینک در کمتر از یک ماه توانسته است نظر کشورهای غربی را هم به کارا بودن شعار «تغییر» جلب کند.

باراک اوباما در حالی در ذیل شعارها و وعده های انتخاباتی خود تغییر رویکرد واشنگتن در قبال تهران و گفت وگوی مستقیم و بدون پیش شرط را گنجانده بود که پیش از این دولت بوش به همراه هم پیمانان خود از جمله فرانسه، بریتانیا و آلمان بر فشار مضاعف و افزایش تحریم های بین المللی بر ایران به جهت متقاعد کردن آن به کنار گذاشتن برنامه هسته ای اش تاکید می کردند. آنها همچنین هرگونه گفت وگو با ایران را منوط و مشروط به تعلیق غنی سازی اورانیوم کرده بودند.

در این میان حتی گاهی اوقات فرانسه یا بریتانیا و آلمان نیز با اتخاذ مواضعی تندتر از آمریکا بر تحریم های خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل متحده تاکید کرده تا دایره فشارها بر تهران را تنگ تر کنند.

این رویکرد پس از روی کارآمدن نیکلا سارکوزی در پاریس نیز روند صعودی به خود گرفت. پیروزی سارکوزی در انتخابات ریاست جمهوری سال 2007 میلادی، نشانه مشروعیت یافتن اندیشه های اقتصادی و نگرش سیاسی راست بود.روی کارآمدن سارکوزی موجب تحولات گسترده ای در عرصه سیاست داخلی و خارجی فرانسه شد. در عرصه سیاست خارجی، فاصله گرفتن از سنت مارشال دوگل موسوم به گلیسم و همراهی بیشتر و عمیق تر با ایالات متحده در دستور کار الیزه قرار گرفت.
در آیین گلیسم، سیاست خارجی فرانسه را در نیم سده اخیر، همواره مستقل از آمریکا و در برخی موارد در مخالفت یا رقابت با آن قرار داده بود.

در راستای این خط مشی، دولت سارکوزی کوشید با باز تعریف روابط پاریس- واشنگتن که در دوره شیراک با چالش مواجه شده بود، به بهبود روابط دو سوی آتلانتیک بپردازد.در همین مقطع روی کار آمدن آنگلا مرکل نیز در انتخابات عمومی سال 2005 در آلمان و همراهی دولت جدید با نومحافظه کاران واشنگتن موجب تقویت دیدگاه های آمریکا در صحنه سیاسی اروپا شد.برآیند تقویت چنین دیدگاه هایی در محور برلین - پاریس را می توان تضعیف جایگاه تروئیکای اروپایی متشکل از سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا برای حل و فصل پرونده هسته ای ایران و شکل گیری گروه 1+5 به جای آن دانست که این امر به نوبه خود، فشار بسیار شدیدی را متوجه سیاست خارجی ایران کرد.اکنون که باراک اوباما با درک موقعیت ایران در منطقه خاورمیانه تغییر رویکرد واشنگتن در قبال تهران را راه حل برون رفت آمریکا از گرفتارهای مبتلا شده این کشور در خاورمیانه دانسته کشورهای هم پیمان آمریکا نیز این رویکرد را مورد توجه قرار داده اند. بر همین اساس با وجود آنکه تغییر چندانی در رویکرد کاخ سفید در قبال ایران ایجاد نشده است و حتی گاهی اوقات همان مواضعی که در دولت پیشین درخصوص ایران مطرح شده بود از زبان دولتمردان جدید این کشور شنیده می شود کشورهای اروپایی یک گام جلوتر با شعار «تغییر» همراه شده اند.

در همین حال رئیس جمهوری فرانسه سه شنبه گذشته در نخستین سفر خود به عراق برای انجام دیداری رسمی وارد بغداد شد تا علاوه بر گفت وگوهای مورد علاقه دوجانبه با مقامات عراقی همچون تلاش برای امضای قراردادهای پرسود اسلحه و نفت درخصوص یافتن مسیری تازه در روابط تهران و واشنگتن به مذاکره بپردازد.

منابع عراقی نیز در این باره اعلام کردند که رئیس جمهوری فرانسه در سفرش به عراق با مسوولان این کشور درباره مذاکرات تهران و واشنگتن رایزنی کرده است.

سارکوزی از این نظر عراق را برای مخاطب قرار دادن تهران انتخاب کرد که اولاً این کشور سه بار میزبان گفت وگوی ایران و آمریکا بوده است و ثانیاً قرار بر این بود که منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران پس از پایان سفر سارکوزی به بغداد سفر کند تا پیغام سارکوزی را از مقامات عراقی دریافت کند.

ایران و آمریکا در هفتم خرداد 1386 به نخستین تماس رسمی و اعلام شده از زمان قطع روابط سیاسی دو کشور در پی ماجرای گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا در تهران در13 آبان 1358 دست زدند. این دیدار به درخواست عراق و با محوریت بازگرداندن امنیت به این کشور جنگ زده بود. دور دوم و سوم این مذاکرات نیز مرداد 86 برگزار شد. دو دور از این مذاکرات در سطح سفرا و یک دور نیز در سطح کارشناسان برگزار شد.

این مذاکرات با وجود آنکه توانست تابو گفت وگوی میان دو کشور را بشکند اما نه در راستای یافتن راه حلی برای پایان ناآرامی ها در عراق مثمرثمر بود و نه کمکی به آب کردن یخ روابط میان ایران و آمریکا کرد.

با این حال به جهت وجود تجربه مذاکرات ایران و آمریکا با حضور مقامات عراقی و در خاک این کشور، بغداد می تواند به همراه فرانسه حلقه واسط مناسبی میان ایران و آمریکا باشد. پیش از این نیز پس از پیروزی باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا مقامات عراقی برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن اعلام آمادگی کرده بودند.

در همین حال محمدالحاج حمود معاون وزیر امور خارجه عراق، چندی پیش با اعلام خبر آمادگی عراق برای میانجگیری بین ایران و آمریکا به روزنامه الحیات چاپ لندن گفته بود: «مشغله توافق امنیتی با آمریکا و دیگر مسائل داخلی مربوط به قانون انتخابات و نیز مساله کرکوک مانع از آن شده است که دولت عراق به عنوان واسطه برگزاری دور جدیدی از گفت وگوها میان ایران و آمریکا اقدام کند.»

وی افزوده بود:« دولت عراق با پادرمیانی به عنوان یک میانجی برای برگزاری دور جدید گفت وگوهای تهران و واشنگتن در صورتی که دو طرف احساس کنند، می خواهند مذاکرات جدیدی داشته باشند، هیچ مخالفتی ندارد.»

همچنین محمدتقی علی المولا یک عضو اتحاد عراق یکپارچه نیز به الحیات گفته بود:« دولت عراق حاضر است میان تهران و واشنگتن میانجیگری کند.»

برهمین اساس به نظر می رسد به دلیل تجربه مذاکرات و بستر مناسب در عراق، این کشور بهترین مقصد برای سفر سارکوزی جهت انجام ماموریت محوله از سوی اروپا در راستای ایجاد مسیری تازه در روابط تهران - واشنگتن باشد چرا که با کمترین تشریفاتی نیز پس از سفر سارکوزی، منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران توانست خود را به بغداد برساند تا در جریان گفت وگوهای سارکوزی با مقامات عراقی پیرامون مذاکرات احتمالی آینده ایران و آمریکا قرار گیرد. از پیش برنامه ریزی شدن سفر منوچهر متکی به عراق از این جهت زیر سوال می رود که او قرار بود در اصل همان روزی وارد بغداد شود که سارکوزی در بغداد بود. این اتفاق یعنی حضور توامان دو هیات بلند پایه در یک کشور- جدا از مناسبت های خاص همچون سمینارها و کنفرانس ها- اساساً درعرف دیپلماتیک کمتر به چشم می خورد مگر آنکه به واقع هدف خاصی پشت آن باشد.با این حال متکی با یک روز تاخیر یعنی دیروز به بغداد رفت که وزیر خارجه عراق دلیل آن را اینگونه بیان می کند:« هواپیمای حامل او(منوچهر متکی) به علت وزش شدید باد و وجود غبار مجبور به بازگشت به تهران شد.»

وزیر امور خارجه نیز در بغداد در خصوص روابط آینده تهران و واشنگتن با بیان اینکه ایران شعار انتخاباتی اوباما را مثبت ارزیابی می کند، تاکید کرد که اگر رئیس جمهور جدید آمریکا وعده هایی را که در دوران انتخابات در حوزه های داخلی و خارجی داده، محقق کند، کمک بسیاری به کشورش خواهد کرد.

نیکلا سارکوزی نیز پس از ترک عراق و سفر به کویت در گفت وگو با روزنامه القبس چاپ کویت با استقبال از پیشنهاد دولت آمریکا برای گفت وگو با ایران از تهران خواست تا بین انزوا و همکاری یکی را انتخاب کنند.

رئیس جمهور فرانسه در خصوص سیاست دولت فرانسه در قبال برنامه هسته ای ایران بیان کرد:« خوشحالم از اینکه دولت جدید آمریکا راه گفت وگو با تهران را ترجیح داد و در این باره تعارف نمی کنم. در حال حاضر مساله به ایران بر می گردد اینکه بین انزوا یا همکاری با جامعه جهانی یکی را برگزیند.» وی افزود: «موضع ما که همان موضع جامعه جهانی است تغییر نکرده، ما معتقدیم که در اختیار داشتن توان هسته ای از سوی ایران امری غیرقابل قبول است و ما امیدواریم که مقامات ایرانی نهایتاً به تعهدات بین المللی احترام بگذارند. از زمان شروع این بحران در سال 2003 اروپا همواره حمایت کرده و تمایلش را به مساله گفت وگو و جدیت نشان داده است.»

سارکوزی گفت: «گفت وگو مساله ای اصلی است. اگر بتوانیم ایرانی ها را قانع کنیم از برنامه هسته ای شان دست بردارند به ویژه اینکه غنی سازی را تعلیق کنند تا زمانی که ایران درخواست های جامعه جهانی را رد می کند ما باید موضع جدی را از خود نشان دهیم.»

وی در ادامه با اشاره به پرتاب ماهواره سفیر امید گفت:« مقامات ایرانی بر موضع خود در خصوص پرونده هسته ای اصرار و پافشاری می کنند که این امر تحریک پذیری ما را بیشتر می کند.»

ارسال نظرات
خط داغ