آگاه
کد خبر: ۱۸۱۰۵

اصولگرایان بالکانیزه شده اند

گفت وگو با سعيد حجاريان

سعید حجاریان در گفت و گو با روزنامه اعتماد با بیان اینکه اصولگرايان يک پيکر واحد نيستند و الان مي شود گفت بالکانيزه شده اند؛ گفت: «بعضي از آنها به ما نزديک ترند و برخي هم دورترند. بعضي شعار وحدت طرح مي دهند يک عده يي هم کاملاً با آن مخالفت مي کنند و آن را توطئه امريکا و اسرائيل مي دانند.»


-جناب آقاي حجاريان، درک شما نسبت به اصلاحات و امکان تحقق آن در حال حاضر نسبت به يک دهه پيش چه تفاوت هايي کرده است؟

موضوع اصلاحات براي من مساوي است با «پروژه يي هدفمند و برنامه ريزي شده براي دموکراتيزه کردن ساختار سياسي». اين تعريف من است. در حالي که اصلاحات معناهاي زيادي دارد مثل اصلاحات ديني (رفرماسيون)، اصلاحات اقتصادي که مثلاً در زمان آقاي هاشمي مطرح بود. اما تعريف من از اصلاحات همان جمله يي است که در ابتدا گفتم. اصلاحات پروسه نيست، پروژه يي انديشيده معطوف به هدف و برنامه دار است و هدفش هم دموکراتيزه کردن ساختار سياسي است نه رفتار دولتمردان يا جابه جايي آنها. و اما سوال شما، 10 سال پيش هم معناي اصلاحات براي من همين بود.

تعريف اصلاحات براي من تغييري نکرده اما شرايط محيطي تغيير کرده است. 10 سال پيش جنبشي به اسم «دوم خرداد» وجود داشت که اين پروژه را با قدرت و شدت بيشتري پيش مي برد اما اکنون آن جنبش وجود ندارد. ثانياً آن زمان شائبه درباره تعريف اصلاحات کم بود. الان زياد شده است. در حال حاضر برخي افراد درباره اصلاحات تعاريفي ارائه مي دهند که مفهوم اصلاحات را از درون تهي کرده اند. ثالثاً در آن زمان موقعيت منطقه ما ميليتاريزه نبود اما الان ميليتاريزه شده و در اين شرايط امکان اصلاحات پايين مي آيد. منطقه الان کاملاً جنگي شده و اين براي اصلاحات مانعي جدي است. رابعاً آن موقع نهادهاي مدني تا حدودي فعال بودند اما الان نهادهاي مدني قدرتمندي وجود ندارد. حتي نهاد بازار و نهاد روحانيت در حال حاضر تضعيف شده اند. وجود اين موانع سرعت کار را پايين مي آورد.

-10 سال پيش اصلاحات با چنين موانعي روبه رو نبود و با ناکامي مواجه شد. اکنون از چه فرصت هايي برخوردار است که بتوان به پيروزي اش اميدوار بود؟

فرصت هايي که آن موقع نبود؟

-بله.

الان فرصت هاي جديدي داريم. يکي اينکه تا حدودي گفتمان اصلاحات جا افتاده است. آن موقع در ميان نخبگان بود. الان کم کم توده گير شده است. دوم اينکه اصلاحات آن موقع تجربه يي مثل دولت نهم نداشت ولي الان دارد و اين برايش مفيد است و فرصت خوبي برايش به شمار مي رود. سوم اينکه آن موقع همه نيروها در مقابل اصلاحات بودند، الان فقط عده قليلي در مقابل اصلاحات قرار دارند. خيلي از نيروهايي که قبلاً مقابل اصلاحات بودند، کم کم متوجه شدند که بايد به طرف اصلاحات بيايند يا نظرشان را درباره اصلاحات تعديل کنند. خود گفتمان ما نيز چکش خورده و صيقل پيدا کرده است. آن موقع اصلاحات براي خيلي از افراد نخبه هم گنگ بود ولي الان اين طور نيست. ضمن اينکه ما اکنون کادرهايي داريم که آن زمان نداشتيم؛ کادرهايي که دوره اصلاحات و پس از آن را ديده و کاملاً کارآزموده شده اند.

-به گفته شما اصلاحات در اين سال هاي چکش خورده. چه کارهايي انجام شده که به اين نتيجه منجر شده است. در اين سال ها چه تلاشي براي تدقيق مفهوم اصلاحات و زدودن آشفتگي هاي معنايي آن صورت گرفته است. آيا در حال حاضر منظور همه اصلاح طلبان از مفهوم اصلاحات يک معناي واحد است؟

نمي شود افراد را منع کرد که منظور خود را از اصلاحات بگويند. هرکس حق دارد تعريف خودش را بدهد اما کارهاي خيلي جدي انجام شده است. اخيراً کاري از آقاي ملکيان ديدم که در جهت تبيين مباني اصلاحات انجام داده است. يا فرض کنيد مناظره من و آقاي عبدي که با اينکه متوقف شد ولي حرف هايي جدي در آن زده شد. ادبيات زيادي هم توليد شده اما آدم هايي هم هستند که حرف هايي مي زنند روي هوا که البته آنها وزني ندارند.

-طبق نظر شما اگر نهادهاي مدني وجود نداشته باشند، زمين سياست لغزنده و زلزله خيز مي شود. آيا حتماً اصلاح طلبان بايد به قدرت برسند تا نهادهاي مدني ايجاد شوند و اگر از دولت خارج شوند، ما چيزي به اسم نهادهاي مدني نخواهيم داشت؟

الزاماً نه. اصلاح طلبان مي توانند خارج از قدرت هم به تقويت نهادهاي مدني کمک کنند. مانند اخوان المسلمين در مصر؛ يا اسلامگرايان ترکيه 20 سال پيش قدرت نداشتند اما در جامعه حضور داشتند. اما حضور در قدرت اين فرآيند را تقويت مي کند.

-طبق فرموده شما نهادهاي مدني در سال هاي اخير از بين رفتند. آيا اين به خاطر قدرت رقيب بوده يا ضعف اصلاح طلبان؟

هر دو. هم قدرت فعلي سعي کرده هر نوع صدايي از جانب روزنامه ها، نهادها، سنديکاها، جنبش هاي مختلف مثل جنبش زنان، دانشجويان و... را ساکت کند. در عوض به خودش سازمان دهد، پول نفت هم داشته، خرج هم کرده و به صورت بادکنکي نهادهايي را به وجود آورده است اما از آن طرف خود اصلاح طلبان هم کم و بيش کوتاهي کردند چراکه نتوانستند با شوق و ذوق در درون مردم کار کنند، چون قبلاً کارشان بيشتر در دولت و مجلس بوده است. يعني بعد از دوم خرداد يا به مجلس رفتند يا به دولت. کمتر کسي کار مدني کرد. لذا تجربه کار مدني ندارند.

-شما پيش از اين از طبقه حامي دولت نام برده بوديد و آنها را «لمپن پرولتاريا» خوانديد. اصلاح طلبان که تجربه کار مدني ندارند، کار مدني هم در اين سال ها نکرده اند. در مقابل با گروهي که يک طبقه حامي مشخص و ثابت دارد، با چه پشتوانه يي در انتخابات شرکت مي کنند؟

افراد به صورت تک تک ممکن است علاقه شان به اصلاح طلبان باشد به همان معنايي که در دوم خرداد بوده بدون اينکه سازماني مردم را بسيج کند، خود مردم آمدند و راي به صندوق ريختند. تصور اين است که مجدداً مي توان اين کار را تکرار کرد.

-به نظر شما درست است که به چنين راي هاي انفرادي تکيه و روي آن سرمايه گذاري کرد؟

به هر حال عده يي به آن اعتقاد دارند.

-شما چطور؟

من مي گويم حالا که کاري ديگر نمي شود کرد، بايد کارهاي حداقلي انجام شود.

-آيا رقيبي که امروز داريد، همان رقيب 10 سال پيش است؟هر چند اشاره کرديد که برخي از اصولگرايان که قبلاً مخالف اصلاحات بودند الان نظرشان تعديل شده اما در روزهاي اخير برخي از آنها صراحتاً اعلام کرده اند که خط قرمزشان رئيس جمهور شدن يک اصلاح طلب است در حالي که در گذشته چنين خط قرمزي نداشتند.

اصولگرايان يک پيکر واحد نيستند بلکه الان مي شود گفت بالکانيزه شده اند. يعني مثل بالکان که تجزيه شده به بوسني، صربستان، مونته نگرو و... اصولگرايان هم بالکانيزه شدند.
بعضي از آنها به ما نزديک ترند و برخي هم دورترند. بعضي شعار وحدت طرح مي دهند يک عده يي هم کاملاً با آن مخالفت مي کنند و آن را توطئه امريکا و اسرائيل مي دانند.

- آيا شما با اين نتيجه گيري من موافقيد که ايده اصلاحات (در همان معنايي که مد نظر شماست) در ايران ايده خوبي است اما کارگزار قدرتمندي ندارند؟

من معتقدم تنها راه رهايي براي ما راه اصلاحات است، راه ديگري هم نمي شناسم. اما اينکه کارگزار خوبي دارد يا نه، شايد بشود گفت کم و بيش همين است که بوده.

- چه اتفاقي مي افتاد شما الان به من نمي گفتيد که جز اصلاحات غدرون حکومتيف راه ديگري را نمي شناسم؟

سوال مهمي است. اصلاحات يک پروژه نسبتاً محافظه کارانه است و اصلاً راديکال نيست. لذا اول بايد ثابت کرد نظام اصلاح پذير است يا خير. اگر نظام اصلاح پذير باشد، اصلاحات معنا دارد. حالا سوال اين است که نظام جمهوري اسلامي اصلاح پذير است يا خير؟ اين را از کجا بايد فهميد؟

-از آنجا که آيا به اصلاح طلبان اجازه کسب قدرت و ورود به حوزه قدرت را مي دهد يا نه؟

موضوع کاملاً دوطرفه است. اينکه چقدر مردم طالب اصلاحاتند و چقدر براي انجام اصلاحات فشار مي آورند.مردم هم کم و بيش فعالند.تا زماني که وضع بدتر از اين نشده بايد دست به اصلاحات بزنيم.

-مردم در غياب نهادهاي مدني چگونه بايد براي اصلاحات فشار بياورند؟ آيا در اينجا هم همان راي هاي تکي و انفرادي را به بايد به معناي اهرم فشار فرض کنيم؟

الان توانايي دولت با نفت 35 دلار پايين آمده است. پول کارمندان خود را نمي تواند بدهد. قرار بود طرح تحول اقتصادي را به مجلس ببرد اما نبرد. براي اينکه کارآمدي ندارد. ثانياً دولت ما کاملاً پراگماتيست است و فقط ادعا دارد که ايدئولوژيک است. معاون رئيس جمهور يک ماه است که به امريکا رفته، چرا؟ ممکن است دولت ايدئولوژيک اصلاح را نپذيرد اما دولت ما نه ايدئولوژيک است نه کارآمد. بالکانيزه شده، 10 تا وزير عوض کرده، همه هم عليه هم صحبت مي کنند.

-اما رئيس اين دولت توانايي هاي شخصي زيادي دارد.

من از فرد صحبت نمي کنم. من از ساختار حرف مي زنم.

-اگر فرد مهم نيست چرا براي توجيه آمدن خاتمي بر ويژگي هاي فردي او تکيه مي شود؟

من چنين کاري کرده ام؟

-شما گفته ايد که اگر خاتمي لنگ لنگان هم بيايد خوب است.

من گفتم ايشان بيايد نماينده دموکراسي خواهان بشود. خاتمي يا هر کس ديگر اگر مردم بخواهند مجبور است که به عنوان رهبر اصلاحات- به رغم ويژگي شخصي خودش- تلاش کند.

-مردم دو بار ميليوني به او راي دادند اما شاهد چنين تلاشي نبودند.

راي ميليوني مردم کافي نيست.

-پس خواست شان را بايد چطور نشان بدهند؟

راه هاي زياد دارد. فقط راي دادن نيست. دموکراسي فقط راي دادن و بعد به خانه رفتن نيست. ده ها کار بايد کرد. در نهادهاي مدني، روزنامه ها، شوراها، شوراياري ها، اصناف، خيريه ها و... بايد کار کنند.

ارسال نظرات
خط داغ