کاهش عمر زنان، پشت فرمان زندگی
زهرا فدایی
«متوسط مرگ مردان در ایران، دو سال و نیم زودتر از زنان است.» نظیر این جمله و عبارت های مشابه، در مباحث علمی و غیر علمی بارها اعلام شده است؛ به طوری که امروزه در قالب مثلثی توام با طنز کاربرد فراوانی یافته و به باوری کلی در تمام سطوح جامعه بدل گردیده است. در این بین، آنچه از چشم آمارها و اعلام ها پوشیده مانده، مداخله گسترده زنان در همان اموری است که تا چندی پیش اسباب اصلی کاهش طول عمر مردان محسوب می شده اند.
به دوش کشیدن بار زندگی به تنهایی یا پا به پای همسران خود و شراکت در حوزه هایی که کاملاً مردانه به حساب می آمد، رفته رفته مرز سنین زندگی را چنان نزدیک خواهد ساخت که دیگر نه تنها حق دو سال و نیم زندگی بیشتر از زنان سلب خواهد شد بلکه با در نظر گرفتن شرایط جسمی و روحی آنان به زودی زود عمری بسیار کوتاه تر را سپری خواهند کرد.
انجمن جمعیت شناسی ایران، طی تحقیقاتی دامنه دار، وضعیت سلامت افراد جامعه را در گستره ای وسیع مورد بررسی قرار داده است. در این تحقیق دلایل گوناگون فوت زنان و مردان ایرانی، بر اساس اولویت های شناخته شده، طبقه بندی گردیده است به نحوی که از حوادث ناشی از ترافیک به عنوان اولین دلیل مرگ مردان نام برده شده است: «در هر سال يك ميليون و 100 هزار سال عمر مردان ايراني به دليل حوادث ترافيكي از دست ميرود كه 700 هزار سال اين عمر در مردان مرگ زودرس است و 300 هزار سالش ناشي از ناتواني.»
روند صعودی مشارکت های اجتماعی زنان خاصه در چند دهه اخیر، تمایل آنان به رانندگی حتی با خودروهای سنگین را افزایشی چشمگیر بخشیده است؛ قرار گرفتن نیازها و علایق در کنار یکدیگر در نهایت سبب تقویت مهارت های رانندگی این قشر شده است. اما اینکه چه موانعی بر سر راه این توان بالفعل درآمده، وجود دارد مبحثی است که باید با وسواسی خاص مورد بررسی قرار گیرد.
هوای آلوده با زنان چه می کند؟
به طور کلی درصد ابتلا به بیماری زنان نسبت به مردان بسیار بیشتر است، از این رو اگر هر دو در شرایط برابر آلودگی هوایی و دیگر مشکلات ترافیکی قرار گیرند، عوارضی که دامنگیر زنان خواهد شد بسیار وسیع تر از مردان می باشد.
تحقيقات نشان داده است طيف وسيعي از اختلالات و عوارض آلودگي هوا بر دستگاه توليد مثل، بارداري، جنين و نوزاد اثر ميگذارد. اين اتفاق بيشتر در شهرهاي بزرگ مخصوصاً در زمستان رخ ميدهد. مطالعات انجام شده در این خصوص بیانگر این مطلب بوده است که زنانی که در معرض آلودگی هوا می باشند، به شدت مورد تهدید خطر ابتلا به بیماری سرطان قرار دارند.
تحقيقات اثبات كرده اند كه آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ، مردم به ویژه زنان را از جنبه هاي مختلف رواني و رفتاري، خلقي و عاطفي تحت تاثير قرار مي دهد. وجود گازهاي آلاينده مي تواند موجب بروز انواع بيماري هاي عصبي و خصوصاً اضطراب و افسردگي و سردردهاي ميگرني شود. آلودگي هوا نیز از مهمترین علل تشدید استرس ها و فشارهاي روحي می باشد.
در این بین دستگاه گوارش زنان نیز از اثرات آلودگي هوا به دور نيست. سرب به عنوان يكي از آلاينده هاي موجود ممكن است سبب ایجاد مسمویت شود. ابتلابه سرطان معده هم از ديگر عوارض مواجهه طولاني مدت با آلاينده هاي هوا می باشد.
دكتر سيد مسعود داوودي عقیده دارد که: «تماس طولاني مدت و وسيع پوست با عوامل آلودهساز محيطي باعث بيماريهاي مهم پوستي ميشود كه اگزما، تحريكات پوستي، سرطان هاي پوستي، پيري زودرس و از بين رفتن نشاط و طراوت پوست از اهم بيماري- هاي پوستي است.» اين كارشناس تاكيد كرد كه اثرات آلودگي هوا به شرطي به صورت شديد و ماندگار بروز ميكند كه پوست به طور مكرر و طولاني مدت با عوامل آسيب رسان در تماس باشد. بدیهی است زنان در اثر مواجه با این قبیل مشکلات، متحمل سختی هایی دوچندان خواهند شد.
آسيبهاي اصلي ناشي ازآلودگيها در زنان بيشتر متوجه ساختمانها و بافتهاي حساس بدن است كه در اين ميان ريهها، سيستم عصبي، گردش خون، قلب و عروق داراي بافتهاي حساسي هستند كه بيشترين نگرانيها متوجه آنهاست.
رانندگان مرد، همکار یا رقیب!
بسیاری از رانندگان تاکسی های شهری هنوز بر این عقیده اند که كلاف به هم پيچيده ترافيك تهران، به طور روزانه به خاطر احتیاط های زنان راننده، ترافیکی مضاعف را تجربه می کند. گاهى يك راننده زن به خاطر احتیاط فراوان که از آن با نام ترس یاد می کنند باعث مسدود کردن راه مى شود و گاهى يك خيابان بزرگ را هم مى بندد.
طبیعی است با برداشتی چنین از رانندگی زنان در سطح شهر، آنان که نیاز دارند برای امرار معاش خانواده و انواع نیازهای دیگر با همکاران مرد خود رقابت کنند، می بایست جوانب احتیاط را کنار گذاشته و شیوه های رانندگی یا به قولی دست فرمان خود را شبیه بسیاری دیگر از مسافرکشان کنند تا از بوق های ممتد و چراغ های نور بالا و تمسخر و هزارگونه حرف دیگر، امانی یابند برای پیدا کردن لقمه ای نان.
بنابراین به سادگی می توان پیش بینی کرد که در اثر ادامه چنین روندی، آماری که از میزان بسیار کم تخلفات رانندگی توسط زنان حکایت دارند به مرور کمرنگ تر خواهند شد. و در آینده ای نه چندان دور، فاصله جرایم، تخلفات و در نتیجه حوادث ترافیکی زنان و مردان برابر یا بسیار نزدیک خواهد شد.
هزینه ای برای شرایط برابر
بر اساس تحقیقات انجام شده توسط انجمن جمعیت شناسی ایران، بيماريهايي كه زنان در كشور با ابتلا به آن ميميرند متفاوت از مردان است. به طوري كه ايست قلبي اولين عامل مرگ و مير و بعد از آن بيماري افسردگي مهمترين عاملي است كه زنان به آن مبتلا ميشوند. به اعتقاد یکی از محققان این انجمن، باري كه بيماري افسردگي به زنان جامعه وارد ميكند بسيار سنگينتر از فاجعه بم است. همچنين ناتوانيهایي كه اختلالات پوستی و جوشهاي صورت در زنان ايجاد ميكند، باري سنگينتر از ايدز در كشور ما دارد.
با در نظر گرفتن این مطلب و عطف به تأثیرات مسقتیم آلودگی هوا در پیدایش و تشدید ناراحتی افسردگی و مشکلات پوستی میان زنان، و همچنین دیگر اثرات زیانبار این معضل اجتماعی، سوق دهی زنان به رانندگی در شهرهای آلوده ای همچون تهران را می توان پرتاب شتاب زده آنان به کام مرگ دانست که نتایجی گران برای تمام اجتماع به همراه خواهد آورد.
مرگ زودهنگام زنانی که بار مسؤولیت زندگی را بر شانه دارند، ضربه های عاطفی و اقتصادی را همزمان به خانواده وارد می سازد و نه تنها کانون آرامش خانواده را دستخوش تغییر کرده بلکه سایه نان آور خانه را نیز کوتاه می سازد.
هرچند ایجاد فرهنگ رانندگی زنان به عنوان رانندگان تاکسی خوشحالی بسیاری را در پی داشته و هستند کسانی که این مسئله را فالی نیک پنداشته اند اما آنچه نباید فراموش کرد این است که رانندگی در شهرهای آلوده با رانندگی در شهرهای مدرن که علی رغم صنعتی بودنشان آلاینده های کمتری در هوا دارند، تفاوتی آشکار دارد. تفاوتی که اگر امروز فکری برای آن نشود، آیندگان تاوان سنگینش را پرداخت خواهند کرد.