آگاه
کد خبر: ۱۷۸۳۰

انشقاق اصولگرایان به نفع چه کسی است؟

میکائیل جلالی


انشقاق درمیان اصوگرایان در مسیر طبیعی میان طرفدران احمدی نژاد(احساس گرایان) و منتقدین او( عقلگرایان) پیش رفته و شکل گرفته است و طیف عقلگرا در دو شکل سنتی و عملگرا( از گفتن واژه متجدد ابا کردم چرا که به لحاظ فلسفی در تقابل با واژه سنتی بار معنایی خاصی را بر می گیرد که ممکن بود ذهن خواننده را منحرف کند) راه خود از احمدی نژاد جدا کرده است.

اگرچه سیاست های اعلانی اصولگرایان به انگیزه ترس از کامیابی اصلاح طلبان عموما معرّف وحدت و همبستگی کلامی بوده است اما سیاست های اعمالی آنان چیز دیگری نشان داده است. با این اوصاف نباید فراموش کرد که طیفی از اصولگریان با درک موقعیت خود و رقیب دست به ارسال پیام های غلط انداز می زنند تا رقیب را گمراه سازند: صحبت از انشقاق برای این که به حریف نشان دهند که در آستانه بحرانی درونی به سر می برند تا قدرت واقعی خود را پنهان ساخته و در زمان کافی با حرکتی وحدت آمیز حریف اصلاح طلب را غافلگیر سازند.

خاصیت وحدت گرایانه اصولگرایان علاوه بر اعتقاد کلامی از وجود چهره های ریش سفید مورد قبول عامه آنها بر می خیزد. این خاصیتی است که به آنها اجازه می دهد درمواقع احساس خطر- با سرعتی که ناظر بیرونی را متعجب می کند- در کوتاه زمان گرد هم آیند.

با این وجود مجموعه اصولگرایان در دور نهم انتخابات ریاست جمهوری انشقاقی تاکتیکی را تجربه کردند که هدف عمده آن خروج از گفتمان دو قطبی حاکم و شکستن رای هاشمی رفسنجانی بود.

گذر بدون بحران از بحران
در واقع تا پیش از ظهور تمام کمال احمدی نژادیسم و عواقب سیاسی- اقتصادی اصولگرایان با همین استراتژی حرکت در مسیر وحدت اعلانی و کثرت اعمالی خواب را از چشمان رقبای خود ربوده بودند.

اما احمدی نژادیسم نقایص این روند دوگانه نسبتا کارآمد را آشکار ساخته است. احمدی نژاد پا را فراتر گذاشته و با بعضی ازسخنان خود وحدت اعلانی اصولگرایان را دچار خدشه ساخت و عملکرد او در جراحی کابینه زمینه ها و انگیزه های این وحدت اعلانی را به شدت فرو کاست. این فرآیند عقلای اصولگرا را به سوی تصحیح استراتژی قدیم خود سوق داد. در واقع تقسیم کاری میان دو جریان اصولگرای عقلگرا یعنی سنتی و عملگرا صورت گرفت تا نقاط ضعفی که از طریق ظهور احمدی نژاد(اصولگرایان احساس گرا)در بدنه و اصل تفکر اصولگرایی ایجاد شده بود، خنثی شوند.

بدین ترتیب، اولا طیفی از اصولگرایان عقلگرا با تشکیل طیف وسیع منتقد دولت در میان خود ابتکار نقد را از اصلاح طبان گرفتند و اجازه ندادند اصلاح طلبان به عنوان تنها منتقد صحنه سیاسی کشور دوباره دور هم جمع شوند. جریان سنتی با اتخاذ مواضع انتقادی در حوزه سیاست های اقتصادی دولت به خصوص در مجلس و از طریق رسانه ها وابسته به خود سعی کرد از ذخایر انتخاباتی جریان احساس گرای اصولگرا استفاده کند و چیزی برای اصلاح طلبان باقی نگذارد. در واقع اصولگرایان حتی پیش از کردان دریافتند که بسیاری از چهره های کابینه احمدی نژاد ذخیره شب انتخابات اصلاح طلبان شده است.

روزنامه کیهان در نامه به وزیر کشور استیضاح شده دولت نهم،کردان، در باب تشریح دلایل خود با ادامه فعالیت وی در وزارت کشور ادعا کرد که اصلاح طلبان آقای کردان را به سبب خبطی در ارائه مدرک جعلی به مجلس مرتکب شده ذخیره شب انتخاباتی خود می دانند و به همین منظور بسته های تبلیغاتی خود را برضد وی پس از برگزاری انتخاباتی که برنده آن اصولگرایان باشند آماده کرده اند.

ثانیا طیف عملگرای اصولگرایان با تقویت هرچه بیشتر در تلاش است با بهره گیری از روشهای علمی مدیریتی و نه لزوما با نقد زبانی و یا به واسطه حربه های سیاسی چون اختیارات نمایندگان در مجلس بلکه با عملکرد خود نشان دهد که می توان اصولگرا بود، کمتر دم از عدالت زد و عملا کارآمد بود.جریان عملگرا در حوزه عملی با تلاشی کم سابقه سعی کرد چهره ای کار آمد از اصولگرایی نشان دهد تا بهانه لازم از اصلاح طلبان برای پیش بردن این نظریه که تفکر اصولگرایی اساسا با کارآمدی میانه ندارد گرفته باشد.

این جریان حتی به این فکر است که بخشی از آراء کسانی که به علت نا کارآمدی های دولتهای سابق در محاق سکوت و تحریم اعلام نشده فرورفته اند و هنوز به ورطه معاندت با نظام نیفتاده اند( بخش خاکستری) را کسب کند. این جریان چنین تصور می کند که از چهره هایی بهره می برد که به اصطلاح کمتر در انظار عمومی حاضر شده و در نتیجه تخریب نشده هستند و چنین چهره هایی با یک ارائه یک عملکرد با شاخص های عینی امید رو به خاموشی این دسته به نا کارآمدی نیروهای نظام را برطرف کند.

در واقع روند انتقادی تصحیحی پیش گرفته شده نوعی عمل محتاطانه به سیاست وحدت اعلانی-کثرت اعمالی است. اصولگرایان عقعلگرا در پی آنند تا فضای متشنج و متکثر درون جناحی خود را به دو جریان عمده(احساس گرا-عقلگرا) تعریف و تبدیل کند، به گونه ای که به یک تفکیک مشخص بر مبنای طرفداران احمدی نژاد و مخالفان او دست یابند و به اصطلاح همه عناصری را که در دایره اصولگرایی قرار می گیرند تعیین تکلیف کنند. به تسامح می توان چنین کاری را یک انشقاق بی سر و صدا و البته بطئی و کند دانست.

بخشی از این پروژه ساماندهی ( باز آرایی نیروها) با معرفی غیر رسمی نامزدهای اصولگرای آلترناتیو احمدی نژاد در حال انجام است. در واقع عاملان این انشعاب به بی سر و صدا بودن آن هم راضی نیستند و برای گمره سازی رقیب دست به خبر سازی به جای اعلام موضع رسمی در مسیر شایعه افکنی و تاخیر در اعلام مواضع و سرانجام تکذیب یا تایید به نحو دلخواه پیش می روند.

عقلای اصولگرا برای این باز آرایی نیروها دست کم دو فایده اساسی متصور هستند:
1) با مشخص سازی نیروهای دایره احمدی نژادی توانها، ضعفها و نقاط احتمالا قابل ترمیم این مجموعه مشخص کرده و با دقت و تامل بیشتری قابلیت کنترل این جریان را به دست می آورند.
2) جدا سازی درونی این جریان به عقلای اصولگرا این امکان را می دهد در مواقع بحرانی و جایی که لازم باشد حساب خود را از تندروی های به شدت دردسر ساز احساس گرایان جدا کنند و خود را نماینده واقعی اصولگرایان معرفی کنند.

اما باز آرایی نیروهای اصولگرا برای بسیاری از اصولگرایان عقلگرا از آنجایی اهمیت دوچندان می گیرد که با توجه به حجم اعمال غیر قابل پیش بینی طیف احساس گرا دریافته اند که باید چاره ای اساسی بیاندیشند تا مبادا در اثر یک حرکت بزرگ غیر قابل پیش بینی از سوی احساس گرایان غافلگیر شوند: دولت نهم نشان داده است که می تواند یک شبه خود برای خود (و چون دولت برای همه) بحران سازی کند؛ بحرانی که اگرچه ممکن است صرفا در کارنامه تاریخی جریان احساس گرا ثبت شود اما آثار دهشتناک عملی آن از آنجا که فعلا بر سر قدرت است کل کشور را دچار بحران می سازد و خشک و تر را می سوزاند.

اگر بحرانهایی ( با منشا بیرونی)که برای دولت خاتمی ایجاد می شد، به واسطه محبوبیت خاتمی و شرایط نسبتا با ثبات جهانی صرفا بحرانی برای دولتمردان دولت هشتم بود، اما بحران دولت نهم به سبب شرایط جهانی و مجموعه مواضع تندروانه این دولت در بین الملل هر آن ممکن است به بحران جدی داخلی و خارجی منجر شود. بحران(ها)یی که اصولگرا و اصلاح و طلب و خشک و تر را متضرر می کند.

از این نظر چاره اندیشی برای گذر بدون بحران از دولت بحران ساز نهم برای مجموعه اصولگرایان معمای بزرگی است که عقلای اصولگرا سخت مشغول حل آنند. سختی کار اینجاست که این چاره از نظر اصولگرایان باید به گونه ای اندیشیده شود که اصلاح طلبان در این میانه منتفع نشوند. بنابراین فعلا باید محتاطانه و البته با فراز و نشیب هایی همچنان سیاست وحدت اعلانی- کثرت اعمالی خود را دنبال شود تا راه کار مناسبی برای جراحی خود بیابند که به اصطلاح دشمن شاد(بخوانیم رقیب شاد) نشد.

انشقاق اصولگرایان به نفع اصلاح طالبان؟!
بعضی و شاید بتوان گفت عمده اصلاح طلبان خوش خیالانه انشعاب در میان اصولگرایان را غایت آمال خود می دانند. آنها امیدوارند در این صورت، انشعابات اخیری که در میان اصلاح طلبان رخ داده است قرینه ای در جناح مقابل بیابد و به اصطلاح از فاصله دو جناح کاسته شود. با توجه به آنچه در بالا در تشریح سیاست گمراه سازی رقیب( اصلاح طلبان) ذکر شد گاهی به این خوش خیالی دامن زده می شود.

اما بعضی از عناصر اصلی جریان موسوم به اصلاح طلبی که هنوز جریان اصلی عملیات روانی در مقابل رقیب را به عهده دارند به خوبی می دانند که انشقاق در میان اصولگرایان به نفع آنها نیست و از این جهت با توجه به حساسیت اصولگرایان سعی دارند با القاء خبر احتمال انشقاق این حساسیت را تشدید کرده و انگیزه احتمالی این انشقاق را بخشکانند.

در واقع آنها با ابراز خوشحالی از این انشعاب سعی دارند واکنش منفی اصولگرایان بیانگیزانند تا مبادا این جمع متکثر که سوژه های فراوانی برای نقد دارد، تبدیل به حداقل دو طیف عقلگرا و احساس گرا شود؛ چرا که در آن صورت مغلوب ساختن طیف عقلگرا در رقابت های انتخاباتی بسیار سخت خواهد بود. اگر امروز حمله به احمدی نژاد می تواند موقعیت کل اصولگرایان را به چالش بکشد پس ازانشعاب حمله به احمدی نژاد به نفع اصولگرایان عقلگرا خواهد بود.

احمدی نژاد به همان میزانی که از نظر عده ای می تواند پاشنه آشیل جریان اصولگرایی باشد، به همان نسبت می تواند برگ برنده جریان عقگرا جناح اصولگرا نیز باشد.

ارسال نظرات
خط داغ