کاهش قيمت جهاني و ضرر فولادسازان ايراني
بحران اقتصادي غرب به ايران هم رسيد تا در اولين گام ورودش بزرگ ترين صنعت کشور را به ورطه خود بکشاند. صنعت فولاد ايران که تا چندي پيش منجي بازار سرمايه کشور نامگذاري شده بود اينک به روزي افتاده که نه توليدکنندگان و نه سهامداران آينده روشني را حداقل تا شش ماه آينده براي اين صنعت متصور نيستند.
انبارهاي شرکت بزرگ فولاد مبارکه، ذوب آهن اصفهان و فولاد خوزستان رو به پر شدن است تا کالاهاي انباشته شده در اين کارخانه ها سودآوري مطمئن ماه هاي گذشته را اينک به ضرر تبديل کنند. قيمت هر تن فولاد از يک هزار و 200 دلار در ماه گذشته به حدود 600 دلار در حال حاضر رسيده تا داشته سهامداران فولاد نيز به تبع همين کاهش قيمت به نصف تبديل شود.
اين موضوع تا بدانجا پيش رفته که قرار است امروز در کميسيون صنايع و معادن مجلس با حضور وزير صنايع و معادن بررسي شود.
توليدکنندگان بزرگ فولاد محصولات توليدي خود را به دو دليل انبار کرده اند؛ اول اينکه مشترياني که تا يک ماه پيش قرارداد بسته بودند امروز با توجه به کاهش قيمت فولاد ديگر حاضر نيستند فولاد خام را با آن نرخ خريداري کنند چرا که براي آن واحد توليد صرفه اقتصادي ندارد به ازاي هر تن فولاد يک هزار و 200 دلار پول بدهد و محصولش را حدود 600 دلار بفروشد.
دليل دوم هم اينکه توليدکنندگان فولاد چون سنگ آهن و ساير مواد اوليه را با قيمت بالا خريداري کرده اند اگر قصد فروش محصول را داشته باشند بايد آن را به بهاي بسيار پايين به فروش برسانند تا به يکباره سود چند ده هزار دلاري آن توليدکننده به ضرر چند ده هزار دلاري تبديل شود. از سوي ديگر در بورس تهران صف هاي چند ميليوني براي فروش سهام دو شرکت فولاد مبارکه و خوزستان و همچنين شرکت هاي سنگ آهن به وجود آمده چرا که سهامداران به اين نتيجه رسيده اند شرکت هاي معدني و فولادي در پرداخت سود پيش بيني شده ناکام خواهند ماند.
در ميان شرکت هاي فولادي وضعيت فولاد مبارکه بسيار بد گزارش داده مي شود زيرا بخشي از سهام اين شرکت به عنوان جايزه صادراتي به صادرکنندگان هديه داده شد که اين اقدام بر فروشندگان سهام فولاد مبارکه افزوده تا درخواست فروش سهم و البته عدم تمايل براي خريد سهام اين شرکت به چالشي براي سهامداران تبديل شود. در اين بين اوضاع شرکت ملي مس به مراتب وخيم تر از فولادي ها گزارش مي شود.
مس که تا چند ماه پيش گل سرسبد بورس ايران شناخته مي شد امروز به وضعيتي گرفتار شده تا در زمره بدترين شرکت هاي بورسي قرار گيرد. قيمت مس از تنها هشت هزار دلار در ماه پيش به چهار هزار دلار در ماه جاري رسيده تا هم توليدکنندگان مس در ايران و هم سهامداران آن را دچار بحران کند.
اما شعار مسوولان کشور مبني بر اينکه بحران به ما گزندي نمي رساند هنوز ادامه دارد. اين در حالي است که کارشناسان غيردولتي از ورود صنايع بزرگ کشور به بحران بر جا مانده از غرب خبر مي دهند. نماد منفي بورس ايران کاهش توليد محصولات صنعتي و معدني رکود خريد و فروش اين محصولات از يک طرف و کاهش ساخت و ساز از سوي ديگر را همگي نشان از بحراني شدن توليد کشور مي دانند.
تعرفه را افزايش دهيد
رضا اشرف سمناني قائم مقام سابق معاونت برنامه ريزي و توسعه وزارت صنايع و معادن که در دولت سازندگي و اصلاحات از تئوريسين هاي صنعت فولاد کشور به شمار مي آمد، معتقد است دولت براي صنايع بزرگ کشور که روانه بورس شده اند بايد تصميم اضطراري بگيرد تا تاثير شوک حاصل از نوسان هاي اقتصادي به وجود آمده را کم کند.
به اعتقاد وي بايد تعرفه واردات فولاد در کشور به صورت ويژه بالا رود تا واردکنندگان با نگاه به قيمت داخلي اقدام به واردات فولاد کنند. در اين صورت است که کارخانه هاي فولاد مي توانند در برابر کاهش قيمت فولاد، مقاومت خود را بالا برده و کالاهاي توليد ي شان را با حداقل سود ممکنه به فروش برسانند.
به گفته اشرف سمناني هزينه توليد فولاد در کشور هم اکنون نسبت به قيمت جهاني آن بالاتر است و اگر قرار باشد روند کاهش قيمت ثابت بماند يا ادامه يابد، فولادسازان مجبورند محصولات خود را با ضرر به فروش برسانند. وي مي گويد اگر دولت قصد افزايش تعرفه واردات فولاد را ندارد پس بهتر است موقتاً از واردات فولاد به کشور جلوگيري کند تا فولادسازان داخلي براي فروش محصولات شان رقيبي در بازار نداشته باشند و محصول توليدي را با قيمت متعادل تري به فروش برسانند.
وي در پاسخ به اين پرسش که چرا با وجود اينکه به طور همزمان قيمت سنگ آهن، انرژي و فولاد کاهش يافته اما فولادسازان از کاهش قيمت ها همچنان سهم دارند، مي گويد؛ به اعتقاد من قيمت سنگ آهن همپاي فولاد به اين سرعت کاهش نخواهد يافت چرا که سنگ آهن از معدن تامين مي شود و توليدکنندگان اين محصول مي توانند ميزان استخراج از معادن را کاهش دهند تا به راحتي قيمت را تعديل کنند اما براي کالايي ساخته شده چون فولاد انبار کردن يعني انباشت سرمايه که در اين رابطه دولت بايد زمينه هاي لازم را براي فروش محصولات فولادي ايجاد کند.
او از ورشکستگي قريب الوقوع واحدهاي کوچک توليدکننده فولاد که طي سال هاي گذشته در کشور متولد شده اند، خبر مي دهد و مي افزايد؛ شايد غول هاي بزرگ توليدکننده فولاد در کشور در برابر اين بحران بتوانند با کمک دولت، افزايش تعرفه ها و افزايش قيمت ها مقاومت داشته باشند اما فکر نمي کنم توفان اين بحران اجازه ماندن به توليدکنندگان فولاد بخش خصوصي را بدهد مگر اينکه دولت تصميمي سريع و قاطعانه براي کل توليدکنندگان در کشور بگيرد.
موافقت وزارت صنايع و معادن با افزايش تعرفه واردات فولاد
همچنين مسعود سميعي نژاد معاون معدني وزارت صنايع و معادن از تشکيل جلسه ويژه بحران در ستاد فولاد کشور خبر داد و افزود؛ در اين ستاد موافقت شد تعرفه واردات صنايع معدني علاوه بر اينکه به حالت قبل از صفر شدن برمي گردد 10 درصد نيز به آن اضافه شود اما مجموع ميزان تعرفه ها نبايد از 20 درصد بيشتر شود.
وي گفت؛ تحليل شخصي بنده اين است که قيمت فولاد و مس از اين بيشتر کاهش نخواهد يافت چراکه کاهش قيمت انرژي و مواد اوليه تنها دو مولفه از توليد صنايع معدني هستند که سهم خود را در کاهش قيمت ها گرفته اند اما مولفه هاي ديگر توليد اجازه کاهش بيشتري را نخواهند داد.
معاون وزير صنايع و معادن درباره انبار شدن برخي از توليدات واحدهاي فولادسازي گفت؛ با توجه به کاهش قيمت فولاد، مصرف کنندگان نياز خود را به صورت روزانه تامين مي کنند به همين خاطر نقش واسطه ها در فولاد مورد نياز مردم کمتر شده است که البته اين اتفاق موقتي خواهد بود.
از سوي ديگر محمدرضا بهرامن نايب رئيس هيات مديره خانه معدن ايران پرداخت سود بالا از سوي شرکت ملي مس ايران و برخي شرکت هاي فولادي به سهامداران را يک اشتباه بزرگ مي داند که باعث شده توقع آنها بالا رفته و اکنون که قيمت جهاني مس از هشت هزار دلار به حدود چهار هزار دلار کاهش يافته سهامداران نگران آينده وضعيت صنعت مس شوند.
بهرامن کاهش قيمت مس و فولاد را دليل قانع کننده يي براي توجيه برخي مديران در عقب ماندگي طرح هاي توسعه يي نمي داند و مي گويد؛ قيمت فولاد که کاهش مي يابد به تبع آن سنگ آهن نيز ارزان مي شود بنابراين آنچه از آن به عنوان کاهش قيمت جهاني ياد مي شود هيچ تاثيري در «دخل و خرج» يک شرکت بزرگ معدني همچون شرکت ملي مس يا فولادسازان نخواهد داشت.