سیمای یک بازنده در نزدیک
زهرا فدایی
سرانجام پس از کشمکش های درازپای انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا، تصویر خندان سناتور باراک اوباما و عبارت "رئیس جمهور برگزیده" با شادی بسیاری از آمریکاییان آمیخت و این انتخابات جنجالی به پایان خود رسید.
پس از قطعی شدن نتیجه انتخابات، جان مک کین به راحتی آن را پذیرفت و برای رئیس جمهور جدید پیام تبریک فرستاد. رفتار جان مک کین برخلاف سخنان تند تبلیغاتی چند روز اخیرش، به گونه ای بود که گویی نتیجه انتخابات را پیش از قطعیت آن باور کرده بود.
شکست سناتور مسن بارها و بارها توسط اهالی سیاست و غیر آن پیش بینی شده بود و ازین رو برای هیچ کس تازگی نداشت؛ به گونه ای که درگیری ها و اختلافات چهار سال پیش، که پس از پیروزی جورج بوش بر ال گور رخ داد، دیگر تکرار نشد.
عدم موفقیت نماینده جمهوری خواهان دلایل گوناگونی داشت که در اینجا به برخی از برجسته ترین آن ها اشاره می شود:
دردسرهای پیری
گفته شده است که مک کین برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، هشت سال دیر اقدام کرده است. موضوع سن بالای وی از مسائلی بود که فراوان به آن پرداخته شد و توجه بسیاری را به خود جلب کرد. در مقابل ستاد انتخاباتی جمهوری خواهان نیز تلاش می کرد تا اوباما را فردی خام و بی تجربه معرفی سازد که توانایی ایستادگی در برابر بحران های پیش بینی نشده و تهدیدات خارجی را ندارد و در نتیجه نمی توانست گزینه قابل قبولی برای ریاست جمهوری آمریکا باشد. که البته تمام تلاش ها پس از انتخاب هوشمندانه سناتور جو بایدن به عنوان معاون اول اوباما، بی نتیجه ماند. اوباما به شدت با القای انتخاب هیلاری کلینتون به عنوان معاون اول خود مخالفت کرد و بایدن کهنه کار و با تجربه پس از قرار گرفتن در کنار اوباما نقطه ضعف جوانی او را به خوبی پوشش داد؛ در حالی که مک کین با انتخاب خانمی جوان که بیشتر به ستاره های هالیوود شبیه بود تا سیاستمداران، به ضعف بزرگ خود دامن زد و بی تجربگی مضاعف را به کهولت سن خود افزود. به علاوه گفته می شد که او بسیار عصبی است و کنترل خود را سریع از دست می دهد. این نکته ای است که حتی « اکونومیست» لندن نیز به آن اشاره کرده
بود.
مسئله ی دیگری که در مورد مک کین به شدت مطرح شد، عدم سلامتی وی بود. در مورد وضعیت جسمانی او گفته شده که به دلیل برداشتن بافت نرم پوست و بر جای ماندن جراحات فراوان بر چهره وی، پزشکان ناگزیر به جایگزینی بافت جدید برایش شدند؛ و به همین دلیل مک کین ناچاراً هر سه یا چهار ماه یکبار با مراجعه با پزشک معالج، سلامت پوست خود را بررسی می کند.
حساسیت بیماری و تومورهای بدن مک کین به اندازه ای مهم بود که بسیاری از سیاستمداران، از اینکه آیا نامزد جمهوری خواهان قادر به پایان رساندن دوره چهارساله ریاست جمهوری خواهد بود یا نه، اظهار نگرانی کرده اند؛ و از طرفی سارا پیلین را نه تنها فردی مناسب برای جایگزینی رئیس جمهور در موقع لزوم نمی شناختند بلکه این بانوی زیبا را چالشی بزرگ برای سیاست های کاخ سفید می دانستند.
در مقابل اوباما سابقه پزشکی خود را که حاکی از سلامت کامل جسمانی وی بود، در اختیار رسانه ها قرار داد تا بار دیگر رقیب خود را در موضع ضعف قرار دهد.
دشمن تراشی
یکی از کارشناسان مهم مرکز تحقیقاتی کارنگی در آمریکا اعلام کرد که اگر سناتور مک کین بتواند در انتخابات 2008 بر رقیب خود پیروز شود بدون تردید، ایالات متحده دارای دشمنان فراوان تری در عرصه بین المللی خواهد شد.
بزرگترین نقطه ضعف جان مک کین در حقیقت همان جمهوری خواه بودن او بود. همان دلیلی که دولت بوش را بین شهروندان آمریکایی و دیگر مردمان جهان، به چهره ای منفور تبدیل کرد و عواقب دامنگیر جنگ های متعدد با عراق و افغانستان و . . . و بحران کلان اقتصادی را به ارمغان آورد. مک کین نیز که دنبال روی سیاست های بوش بود، در صورتی که موفق به پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری می شد، تحولی برای مردم خسته از جنگ و بحران و اقتصاد و چالش همراه نمی آورد. اعلام مواضعی که مک کین در برابر جمهوری اسلامی ایران اتخاذ نمود نیز، تمام تردیدها را در این زمینه از بین برد و خصلت سازش ناپذیر سناتور را بیش از پیش آشکار ساخت. او در یکی از سخنرانی های خود خطاب به مردم اعلام کرد که بدترین کابوس حماس خواهد شد.
افکار تند و افراطی جان مک کین و تلاش وی برای نشان دادن رابطه صمیمانه با رئیس جمهور وقتِ نه چندان محبوب، از جمله عواملی بودند که شانس مک کین را در پیروزی به شدت کاهش می دادند.
محبوبیت
باراک اوباما از چهره های مطرح سیاه پوستی است که در شخصیت کاریزمای وی کمتر کسی تردید دارد. صدای رسا و بم سناتور جوان در کنار زیرکی و هوشمندی وی و تدبیر انتخاب معاونی کارکشته که او نیز در مقام خود سیاستمداری پذیرفته و موجه بود، میزان محبوبیت او را روز به روز افزایش داد. کمپین اوباما در دوران مبارزات مقدماتی، مملو از جوانان و دیگر اقشار آمریکایی بود که جذب شعر تغییر اوباما شده بودند.
مک کین که هیچ یک از فاکتورهای ظاهری اوباما را نداشت و در نتیجه نمی توانست به طور ناخودآگاه بر رای دهندگان تأثیر بگذارد و آنها را مفتون قدرت و اعتماد به نفس خویش سازد دست به ابتکار جالب تری زد که نتیجه معکوس داد. این ابتکار پدیده ای بود به اسم سارا پیلین که موجب شد بسیاری از مردم به درایت سناتور سالخورده شک کنند. سارا در یک چشم به هم زدن تبدیل به سوژه ی بیشتر رسانه های دنیا شد، ولی این اتفاق به ظاهر خوشایند برای ستاد جمهوری خواهان دیری نپایید و بی تجربگی وی در عالم سیاست چهره آشکار کرد. زیبایی ظاهری و ستاره مآبانه فرماندار آلاسکا و تمام حربه های زنانه ی وی برای جلب توجه ملت آمریکا به سرعت دست مایه ای شد برای شوخی و تحقیر او و حتی جمهوری خواهان.
سارا پیلین مهره ای بود که بسیار سریع تر از تصور ستاد مک کین، سوخت ولی از آنجا که خارج شدن از بازی به سادگی امکان پذیر نبود سعی شد تا به حاشیه فرستاده شود تا توجه ها از او به سمت دیگر معطوف گردد، این تصمیم موجب ایجاد اختلاف در ستاد مک کین شد و روزهای پایانی را به روزهایی پرحاشیه برای حزب جمهوری خواه تبدیل کرد.
بحران بد موقع اقتصاد
اوضاع داخلی اقتصاد آمریکا به ویژه از جنبه های رفاهی به بدترین حالت خود در 20 ساله گذشته تبدیل شده است. در چنین شرایطی به طور معمول توجه عمومی به نمایندگان احزاب دموکرات بیشتر است. در نتیجه برای سناتور اوباما که همواره شعار تغییرات جزء اصلی ترین شعارهای تبلیغاتی وی بوده است، اوضاع فعلی اقتصاد آمریکا به برگی تبدیل شد که احتمال برد وی را قوت می بخشید. یکبار دیگر نیز، بیل کلینتون با کمک شعارها و وعده های اقتصادی فراوانی که به مردم آمریکا داده بود توانست بوش پدر را در انتخابات ریاست جمهوری شکست دهد و خود پیروز شود.
مردم آمریکا چه می گفتند؟
پیش از مناظره نامزدهای معاونت ریاست جمهوری آمریکا در دانشگاه واشنگتن در شهر سن لوئیس با برخی از افراد حاضر در این دانشگاه در رابطه با انتخابات پیشرو آمریکا صحبت شد. که به تعدادی از این نظرات اشاره می شود:
ربکا: سیاست های اقتصادی در زمان جورج بوش خیلی منطبق با تفکرات لیبرال ها بود و من کمی زده شده ام.
سارا: من با هیچ کدام از مواضع سارا پیلین درباره سقط جنین، بهداشت زنان و آموزش مسائل موافق نیستم. من طرفدار آزادی سقط جنین هستم.
تونی: من نگران مسائل مختلفی هستم. بهداشت و بیمه درمانی همگانی، بهبود وضع اقتصاد و برخورداری همگانی از حق داشتن اسلحه از خواسته های من است. اوباما این مسائل را از پایه درست خواهد کرد.
الیزابت: از حضور سارا پی لین در انتخابات ناراضی هستم. احساس می کنم نقطه ضعف های زیادی دارد. اما به عنوان یک زن نمی خواهم در مناظره امشب مورد استهزا قرار بگیرد و با شرمندگی خارج شود.
ماریان: به نظر من ورود پیلین به این رقابت او را جو زده کرده است. او درباره مسائلی صحبت می کند که خیلی بیشتر از توانایی اوست. من تجربه سناتور بایدن را می ستایم.
جیمز: نگرانی اصلی من مربوط به وضع اقتصاد و بیمه های درمانی است. هیچ کدام از دو کاندیدا صلاحیت رسیدگی به این مشکلات را ندارد.
جیل: اوباما و بایدن همگانی کردن بیمه های درمانی را در نظر دارند. به نظر من پیلین ضد زن است زیرا به دسترسی رایگان زنان به خدمات درمانی اعتقاد ندارد.
شادن: نزدیکی بعضی از مواضع مک کین و اوباما برای من جالب است؛ درحالی که به نظر می رسد خیلی باید با هم متفاوت باشند.
بسیاری از رسانه ها جان مک کین را سیاستمداری معرفی کردند که هیچ ایده ی جدیدی ندارد. او در حقیقت فاقد آن چیزی بود که آمریکای امروز به آن نیاز دارد. در تمام دوران جدال انتخاباتی و تلاش های تبلیغاتی هرگز موفق نشد توان مدیریتی برجسته ای از خود نشان دهد و هیچ گاه چهره خود را به یک رهبر اصیل نزدیک نساخت
این عوامل به همراه بسیاری دیگر سبب شد تا در نهایت، پیرمردی با صورتی چروک خورده و اندیشه های کهنه و ستیزه طلب و سبکسری های جوانان و ظاهربینی های عامه پسندش، تجربه هفتاد ساله ی خود را مدفون سازد و عرصه رقابت را به حریف سیاه و مطمئن خویش واگذار کند.