نفت در سراشیبی سقوط
امروز، چهارشنبه، قیمت نفت در آسیا به بشکه ای هفتاد دلار کاهش یافت زیرا سرمایه گذاران از پیشنهاد اوپک در راستای کاهش تولید نفت استقبال نکردند.
به گزارش سرویس بین الملل فرارو، آسوشییتدپرس گزارش داد که نفت خام سبک و شیرین برای تحویل در ماه دسامبر به میزان 2.73 دلار کاهش یافت و به 69.45 دلار در هر بشکه رسید.
سرمایه گذاران نفت خام این هفته به دنبال نشانه ای بودند از اینکه آیا آمریکا می تواند بحران مالی اقتصادی در جهان را تحمل و برطرف کند یا خیر و اگر می تواند چگونه.
قیمت نفت خام که در اواسط جولای در اوج به سر می برد و صد و چهل و هفت دلار بود به میزان پنجاه و دو درصد کاهش یافته است.
دلار هم که در این هفته جان بیشتری گرفت، باعث شد تا قیمت های نفت را باز هم پایین بکشد. وقتی دلار ضعیف می شود سرمایه داران برای مانع شدن از تورم اغلب کالاهایی مثل نفت خام می خرند و وقتی دلار قوی تر می شود کالای خود را می فروشند.
نفتی که گران بود، ارزان می شود
با ادامه روند کاهش قيمت نفت خام در بازارهاي جهاني، کشورهاي مصرف کننده و صادر کننده نفت ناگزير از تجديد نظر در سياستهايي خواهند شد که پيش از اين با توجه به روند رو به افزايش قيمت نفت اتخاذ شده بود. چندی پیش پيش، بازارهاي جهاني با نگراني آماده تحمل خريد نفت به بهاي 150 دلار در بشکه مي شد. امروز همان بازارها آماده استقبال از نفت زیر هفتاد دلار در هر بشکه مي شوند.
تغيير مسير رو به افزايش قيمتهاي نفت خام و قرار گرفتن درجهت کاهش، در دوسوي بازار صادرات و واردات اين کالاي استراتژيکي، آثار و نتايج اقتصادي و سياسي فوق العاده چشمگيرو متفاوتي باقي خواهد گذاشت.
بعنوان مثال امريکا که بزرگترين وارد کننده نفت خام دنيا است، از بابت خريد نفت ارزانتر- در حد بشکه اي 80 دلار- بيش از 150 ميليارد دلارطي يکسال آينده صرفه جويي خواهد کرد. متقابلا کشوري مانند ايران که 90 در صد در آمد صادراتي و نزديک به 50 در صد هزينه هاي عمومي دولت آن از محل فروش نفت خام تامين ميشود، در قبال فروش نفت خام به قيمت هربشکه زیر 70 دلار چیزی معادل 30 ميليارد دلار طي يک سال درآمد کمتري خواهد داشت.
روند نزولي و يا صعودي بهاي نفت در بازارهاي جهاني همواره از الگوهاي قراردادي مشابه اي پيروي ميکنند. نتيجه بررسي اين الگوها حاکي از تداوم افزايش قيمتهاي نفت تا پيش از رسيدن به نقطه اوج است، که تعيين دقيق آن از پيش ممکن نيست. از آن پس روند نزولي قيمتها آغاز خواهد شد و دقيقا به همان دليل، تعيين نقطه نهايي کاهش قيمت نيز ممکن نخواهد بود مگر بعد از آغاز دوران قيمتهاي تثبيت شده وبازگشت تعادل به بازار مصرف و توازن يافتن عرضه و تقاضا.
تجربه سالهاي 1973 و 1985 و همچنين تحول قيمتهاي نفت در فاصله سال 1998 تا سال 2000 نشان دهنده پيروي بازارهاي نفت خام از همين الگواست. با اين تفاوت که طي بيست سال گذشته، به تدريج قدرت اوپک و ميزان تاثير گذاري آن در تعديل قيمتها ي نفت خام کاهش يافته و بجاي آن نقش واسطه هايي که در کار خريد و فروش مجازي نفت فعال اند، در نوسان قيمتها تاثير گذارتر شده است. تغييرات يک هفته گذشته در بازار نفت که بيشترين ميزان کاهش قيمتها طي دهسال اخيررا شاهد بود در شرايطي صورت گرفت که اوپک اعلام داشته بود از توليد روزانه خوددر حدود 500 بشکه خواهد کاست.
بخشي از روند افزايش قيمت نفت، بجز دليل افزايش تقاضاي مصرف آن از سوي کشورهاي مصرف کنندهاي نظير چين، ناشي از خريد واسطه ها در بازار مجازي نفت است. افزايش قيمتهاي نفت در آغاز سيرصعودي آن، معمولا بورس بازان را به خريد براي تحويل در ماه بعد تشويق ميکند.
اين روندخريد و فروش مجازي، بدون دست بدست شدن نفت تا در شرايط خاص به افزايش کاذب قيمتهاي نفت ميانجامد. روند افزايش قيمتها ي نفت نيز تا زماني ادامه مييابد که بازارهاي مصرف قدرت جذب آنرا در خود ببيند.
در ميان مدت و با گرانتر شدن تدريجي قيمتها از يکسو و از سويي در نتيجه اعمال سياستهاي صرفه جويي در مصرف نفت از سوي وارد کنندگان و همچنين کاهش قدرت خريد ناشي از کاهش قدرت اقتصادي کشورهاي مصرف کننده، ميزان تقاضا براي خريد نفت کاهش مييابد. همزمان، منابع تازه توليدنفت که در نتيجه افزايش سرمايه گذاري هاي تازه و به اميد برخوردار شدن ازبازار پر رونق فروش صورت گرفته، به نتيجه رسيده و بنوبه خود ميزان عرضه نفت را در بازارافزايش ميدهند.
دو عامل ديگري که در شرايط جاري به ايجاد زمينه کاهش قيمت نفت ياري ميدهند، يکي افزايش نرخ برابري دلار و ديگري افزايش ظرفيت توليد مازاد است.
ايجاد افزايش بالقوه ظرفيت توليد مازاد نفت خام ( نمونه عربستان که هم اکنون قادر است سطح توليد جاري خود را در صورت لزوم تا ميزان 2.5 ميليون بشکه در روز افزايش دهد) بازار نفت را که معمولا در قبال تشنج و نگراني ها اسيب پذيربنظر ميرسد، از اطمينان بيش از پيش بر خوردار مي سازد. در اين ميان، افزايش قيمت برابري دلار که محاسبه قيمت نفت خام در تمام بازارهاي جهاني بر اساس آن صورت ميگيرد، به ادامه روند نزولي قيمتهاي نفت ياري خوتخد داد.
حضور اين مجموعه در کنار هم ( رکود اقتصادي، کاهش قدرت خريد، کاهش تقاضا براي نفت، افزايش توليد و عرضه نفت، افزايش ظرفيت اضافي توليد نفت، بالا بودن نرخ بهره در نظام بانکي حهان و همچنين افزايش نرخ برابري دلار) به تدريج بازار مجازي نفت را متزلزل کرده و تعادل قيمتها را تدريجا به بازار واقعي مصرف باز مي گرداند.
در عمل و با آغاز روند نزولي مصرف و خريد نفت، بورس بازان نفت از خريد بيشتر براي تحويل در آينده خود داري کرده و بجاي آن مبادرت به فروش مي کنند به اين اميد که در ماه بعد قادر به خريد ارزانتر خواهند بود، که اين خود عامل ديگري خواهد شد براي افزايش عرضه مجازي نفت (مشابه تاثيري که اوپک در گذشته از راه کاهش و يا افزايش توليد واقعي بر بازارميگذاشت).
افزايش عرضه واقعي و مجازي در شرايط افزايش قدرت دلار، به کاهش تدريجي قيمت نفت در بازار ياري مي دهد.