ترديد در ۲۰ميليارد صادرات غير نفتي؟!
اعتماد: کمتر از 24 ساعت که يکي از روساي کميسيون مجلس از ترکيب صادرات غيرنفتي انتقاد مي کرد احمدي نژاد رئيس جمهوري در همايش صادرات غيرنفتي از آمار 20 ميليارد دلاري صادرات غيرنفتي به شدت دفاع کرد.
در همايش يکشنبه شب که در اتاق ايران برگزار شد مصباحي مقدم رئيس کميسيون اقتصادي مجلس هشتم از ترکيب صادرات غيرنفتي با محوريت فرآورده هاي نفتي انتقاد کرد. او با اشاره به سخنان مقام معظم رهبري مبني بر گزارش سه قوه از روند اجرايي سياست هاي اصل 44، حمايت هاي دولت از بخش خصوصي را با حرکتي لاک پشتي مطرح کرد.
البته علاوه بر گلايه هاي مصباحي مقدم نماينده اصولگراي مجلس، رئيس اتاق ايران نيز نسبت به سياست هاي مصنوعي گلايه کرد. در اين ميان معاون وزير بازرگاني نيز تشکل ها را به نداشتن برنامه مدون متهم کرد و عسگراولادي رئيس کنفدراسيون صادرات نيز پاسخ هاي کنايه داري به او و ساير سخنرانان ارائه داد.
همايش يک روزه اتاق ايران به محلي براي به چالش کشيدن صادرات غيرنفتي تبديل شد.
مصباحي مقدم؛ صادرات غيرنفتي چشمگير نيست
غلامرضا مصباحي مقدم رئيس کميسيون اقتصادي مجلس با نگاهي به دوران گذار از اقتصاد دولتي به اقتصاد غيرنفتي و تشريح برخي از چالش هاي اين دوران، دولت را مکلف به توانمندسازي بخش خصوصي براي پذيرش توليد و تجارت دانست. او يکي از چالش هاي دوران گذار را دشواري واگذاري نهادهاي دولتي به بخش خصوصي برشمرد و گفت؛ دستگاه هاي دولتي به سختي حاضر به رهاسازي تعلقات دولتي هستند و اين موضوع در سطوح پايين تر نيز با دشواري روبه رو است. نماينده اصولگراي مجلس هشتم با انتقاد از روند کند حرکت دستگاه هاي دولتي در حمايت از بخش خصوصي آمار صادرات غيرنفتي را نيز قابل تامل دانست.
او با اشاره به صادرات غيرنفتي در طول 30 سال گذشته تصريح کرد؛ صادرات غيرنفتي به استثناي دوران جنگ از حدود سه ميليارد دلار به حدود 21 ميليارد دلار افزايش يافته است. مصباحي مقدم با انتقاد از ترکيب کالاهاي صادراتي تاکيد کرد؛ با نگاهي به ترکيب کالاهاي صادراتي مشاهده مي شود ترکيب اقلام صادرات غيرنفتي به نفع بخش خصوصي نيست. با کسر فرآورده هاي برگرفته از نفت و گاز و محصولات دولتي مانند مس و آلومينيوم، کالاي قابل توجهي در صادرات غيرنفتي باقي نمي ماند. از اين رو افزايش صادرات غيرنفتي چشمگير نيست. به اعتقاد اين نماينده اصولگرا بايد سهم کالاهاي توليدشده توسط بخش خصوصي در صادرات غيرنفتي رشد کند.
او افزود؛ «ما مخالف افزايش صادرات فرآورده هاي پتروشيمي نيستيم اما صادرات غيرنفتي که سهم عمده يي از آن وابسته به نفت است را نبايد موفقيت بزرگي تلقي کرد.» البته وزير بازرگاني دولت نهم با برپايي جشن روز ملي صادرات به صادرات غيرنفتي 20 ميليارد دلاري مباهات مي کند، در حالي که واردات 30 ميليارد دلاري و صادرات هشت ميليارد دلاري نيز از نگاه مجلس نشينان موفقيت بزرگي تلقي نمي شود. در همين حال رئيس کميسيون اقتصادي مجلس که در همايش بررسي نقش تشکل ها و نهادها در توسعه صادرات غيرنفتي سخنراني مي کرد با عبور از ترکيب کالاهاي صادراتي به قانون سياست هاي اصل 44 مصوب مجلس هفتم پرداخت و افزود؛ اجراي سياست هاي اصل 44 قانون اساسي با اراده قوي از سوي مقام معظم رهبري پيگيري مي شود. مقام معظم رهبري به تازگي از سران سه قوه خواستند ميزان پيشرفت دستگاه ها در اجراي قانون را به ايشان گزارش دهند. در همين راستا رئيس مجلس هشتم نيز از نمايندگان خواستار بررسي اين موضوع شد. او همچنين با اشاره به اينکه نمي توان به مديريت بنگاه هاي دولتي دل خوش کرد، خاطرنشان کرد؛ در سال هاي اخير بخش خصوصي نه تنها حمايت نشده بلکه مورد آسيب قرار گرفته است.
متاسفانه در برخي اوقات برخورد با تاجران و توليدکننده ها دلسردکننده است که اين رفتارها به خروج سرمايه ها از کشور منجر مي شود. او با تاکيد بر اينکه زيرساختارهاي مناسب براي حضور بخش خصوصي فراهم نيست، گفت؛ فعالان خصوصي پيش از آنکه به منافع خصوصي خود توجه کنند به منافع عمومي توجه مي کنند.
نماينده مردم تهران همچنين به نقش تشکل ها در افزايش قدرت چانه زني اشاره کرد. او با تاکيد بر تاثير تشکل ها در جهش صادرات غيرنفتي توضيح داد؛ تشکل ها اگر قدرت بگيرند مي توانند قدرت چانه زني را در بازارهاي هدف توسعه دهند. او با اشاره به اينکه در تشکل ها بايد منافع به هم گره بخورد، تصريح کرد؛ هزينه شناخت بازار، اصلاح توليد و... با گردهم آمدن فعالان زير سايه تشکل ها محقق مي شود و قدرت پيگيري حل مشکلات در نظام اداري بالا مي رود. وي سپس با نگاهي به وزارت بازرگاني افزود؛ اگر وزارت بازرگاني سياست حمايتي را در پيش بگيرد تشکل ها بهتر مي توانند فعاليت کنند.
نهاونديان؛ صادرکنندگان گرفتار بازي ناعادلانه
رئيس اتاق بازرگاني ايران که ميزبان ميهمانان دولتي و خصوصي بود با نگاهي به اخلاق کسب و کار و وضعيت اقتصادي کشور از افزايش نرخ تورم انتقاد کرد. معاون سابق اقتصادي شوراي عالي امنيت ملي با لفظ بازي، سخنراني خود را آغاز کرد؛ «در يک بازي بايد محيط و قواعد را بررسي کرد و به استراتژي طرفين توجه کرد. البته بازيگران و نقشي که در اين مجموع مي توانند داشته باشند مهم است. بهترين بازيگران در محيط نامناسب با اتخاذ تصميم درست مي توانند تاثيرگذار باشند. با قواعد غيرمنصفانه يا ناآگاهي از قواعد نمي توان موفق شد.» او با ارائه اين مقدمه به چالش اصلي اقتصاد يعني صادرات اشاره کرد؛ «ما هنوز به بعضي از اصلي ترين پرسش ها براي تحقق جهش صادرات پاسخ نداده ايم.
ما هنوز سياست هاي ارزي، صنعتي و پولي را با شاقول جهش صادراتي تنظيم نکرده ايم.» او ادامه داد؛ سياست ارزي و تورم صادرکنندگان را تحت فشار قرار داده و شرايط غيررقابتي را براي آنان ترسيم کرده است. او با بيان اينکه با سياست هاي اينچنيني صادرکننده گرفتار يک بازي ناعادلانه شده است، افزود؛ سياست هاي پولي و تورم موجب شده سياست توليدي کشور صادرات گرا نباشد. نهاونديان سياست توليدي صادرات گرا را اولين گام استراتژي توسعه صادرات دانست و تاکيد کرد؛ سخن گفتن از نقش تشکل ها به اين معنا نيست که اقدام هاي کافي صورت گرفته اما چون موضوع همايش بحث تشکل ها است به اين موضوع مي پردازيم.
او با تاکيد بر اينکه اگر کوچک باشيم از قدرت چانه زني کمتري برخورداريم، خاطرنشان کرد؛ اگر واحدهاي کوچک با هم هماهنگ شوند قدرت چانه زني بالا مي رود، البته هماهنگي به اين معنا نيست که در يکديگر ادغام شوند بلکه با ايجاد تشکل مي توانند تاثير بيشتري داشته باشند. رئيس اتاق ايران در ادامه اخلاق کسب و کار را به هوايي که استنشاق مي کنيم تعبير کرد و گفت؛ اگر اخلاق کسب و کار در جامعه يي آسيب ببينند آن جامعه هيچ گاه به توفيق اقتصادي دست پيدا نمي کند، هزينه اجحاف و حقه بازي آنقدر زياد است که بر همه واحدها استيلا پيدا مي کند.
محمد نهاونديان تاکيد کرد؛ کافي است يک صادرکننده، يک خريدار خارجي را فريب دهد، نه تنها بي اعتمادي نسبت به آن صنف ايجاد مي شود بلکه به کليه صادرکنندگان آسيب مي زند. او در ادامه به قدرت تشکل ها نيز اشاره کرد؛ «تشکل ها براي اينکه بتوانند اخلاق کسب و کار را توسعه دهند بايد از قدرت برخوردار باشند اما در کشور ما به تشکل ها به صورت چند واحد مستحبي نگاه مي شود. در برخي اوقات حتي حاضر نيستيم براي افزايش قدرت تشکل، هزينه کنيم.» او افزود؛ متاسفانه در قانون جديد مي شود کسي فعال اقتصادي باشد و عضو اتاق ايران نباشد در حالي که هر دکتري با کسب مجوز عضو سازمان نظام پزشکي است. نهاونديان تصريح کرد؛ در پيش نويس قانون جديد بايد فکر اساسي براي انتظام بخش خصوصي و تشکل ها بکنيم. رئيس اتاق ايران در پايان با تاکيد بر عدالت و انصاف اظهار کرد؛ کساني که در حاکميت هستند اگر عدالت و انصاف را رعايت کنند وقتي در اقليت قرار گيرند نفع اش را مي برند. در همين حال وزير بازرگاني نيز بدون پرداختن به کاستي ها با ارائه گزارشي از توليد ناخالص داخلي همانند ساير نشست ها به خواب سرمايه بنگاه ها و نقش دوباره کاري و ضايعات در هزينه توليد پرداخت.
مسعود ميرکاظمي توليد ناخالص ملي کشور را 500 ميليارد دلار و حجم تجارت با جهان را 140 ميليارد دلار اعلام کرد و گفت؛ در شش ماهه امسال حجم تجارت به 90ميليارد دلار رسيده است. وزير بازرگاني با بيان اينکه رشد صادرات کشورمان به بيش از 40 درصد رسيده و اين رشد در سه سال گذشته مطلوب بوده است، افزود؛ صادرات غيرنفتي کشورمان با 170 کشور جهان انجام مي گيرد.
او در مورد توجه به بنگاه هاي توليدي و تشکل ها براي ارائه برنامه هاي دقيق براي کاهش قيمت و ارتقاي کيفيت توليدات تاکيد کرد و افزود؛ اينکه چرا ماندگاري کالاها در بازارهاي هدف به طور متوسط سه سال است بايد مورد بررسي قرار گيرد. وي خواستار شد بخش خصوصي به سمت دغدغه داشتن براي ماندگاري کالاي خود در بازارها گام بردارد. وزير بازرگاني در بخش ديگري از سخنانش با اشاره به سياست هاي تعرفه يي کشور اظهار کرد؛ بر اساس آمار متوسط تعرفه ها در سال 80 ، 27 درصد بوده که در سال گذشته به 23 درصد رسيده بود اما اين کاهش مجدداً به 27 درصد افزايش يافته است. حال سوال اينجاست که فشار تعرفه يي تا چه زماني ادامه مي يابد و تا کي مي توان به اين وضعيت ادامه داد؟
انتقاد غضنفري از تشکل ها
مهدي غضنفري معاون وزير بازرگاني در حالي پشت تريبون قرار گرفت که مافوق او وزير بازرگاني براي شنيدن اظهارنظرها منتظر نماند و جلسه را ترک کرد. غضنفري تشکل ها را فاقد برنامه ريزي مدون با استراتژي توسعه صادرات قلمداد کرد. او با انتقاد از وجود اختلاف نظر و پررنگي قوم و خويشي در برخي تشکل ها افزود؛ ساختار تشکل ها تا کامل شدن فاصله دارد زماني که صحبت از سيمرغ مي شود منظور 30 مرغ نيست اما تشکل هاي داخل کشور اين گونه هستند. در برخي از تشکل ها، افراد با نظرات متفاوت حضور دارند و در زمان ارائه اظهارنظر، تشکل از سياست واحدي برخوردار نيست و به جاي تشکلي با ماهيت سيمرغ ها، با 30 مرغ (اظهارنظر کننده) روبه رو هستيم. غضنفري تاکيد کرد؛ تشکل ها از دولت مي خواهند برنامه ريزي کنند اما ما به دليل گرفتاري وقت نمي کنيم، پس همچنان منتظر ارائه برنامه هاي شما هستيم. پس از سخنراني غضنفري و مصباحي مقدم نوبت به عسگراولادي رسيد.تا پاسخ انتقادها را داده باشد.همايش يک روزه اتاق پس از ردو بدل شدن کنايه ها به کار خود پايان داد.