روزنامه ی الرای چاپ اردن بررسی می کند
اقتصاد ایران بین تحریم و جنگ
سرویس بین الملل فرارو؛
روزنامه اردنی " الرای " در مقاله ای به بررسی فشارهای اقتصادی و تهدید به شروع جنگ علیه ایران بر سر پرونده ی هسته ای ، پرداخته است.
مقاله را در زیر بخوانید:
دلیل اینکه بحران هسته ای ایران تا این لحظه تداوم یافته این است که از یک سو ، طرف های آمریکایی-اروپایی-اسرائیلی بر جلوگیری از دستیابی ایران به تسلیحات هسته ای پای می فشارند، و از سوی دیگر طرف ایرانی مصر است به این که قطار پس از حرکت و آن هم بدون کوچکترین ترمزی به ایستگاه هسته ای برسد. در این مرحله پرسش هایی راجع به وضعیت اقتصادی ایرانی که اکنون مورد تحریم قرار گرفته و فردا ممکن است زیرآتش توپ ها و هواپیما ها و موشک ها قرار گیرد مطرح می شود، و مهم ترین پرسش ها این است که آیا اقتصاد ایران می تواند تحریم های اقتصادی را تحمل نماید، و آیا ایران از چنان امکانات اقتصادی قدرتمندی برخوردار است که می تواند در کم رنگ شدن تاثیر تحریم های اقتصادی و تسریع درتوسل به گزینه نظامی یا منتفی شدن آن در صورت بهره برداری از حربه نفت نقشی داشته باشد، و سناریوهای احتمالی از منظر اقتصادی کدامند؟ من در این مقاله راجع به آن سخن خواهم گفت.
برخورداری ایران از یک موقعیت اقتصادی بین المللی وداشتن ارتباط های متعدد با اقتصاد جهانی موجب شده است که تحریم های اقتصادی اعمال شده چندان تاثیری بر آن نداشته باشند.
گفتنی است که سرمایه گذاری ها در اقتصاد ایرانی از تولید ناخالص ملی حدود 36 درصد در مقایسه با 21 درصد در سطح جهانی است ، و این بدان معنی است که میانگین تراکم سرمایه و ثروت درمقایسه با میانگین های بین المللی بسیار بالاست ، و نشانگر آن است که انزوا و تحریم اقتصادی ایران بنا به علل و داده های زیر ممکن است ضرر و زیان هایی بر اقتصاد جهانی وارد سازد:
• ایران به عنوان چهارمین کشور تولید کننده نفت در جهان، روزانه 3/5 میلیون بشکه ازمجموع 50 میلیون بشکه کل ناخالص ملی خود را به بازار جهانی تزریق می کند، یعنی این که صادرات نفت ایران 9 درصد کل صادرات تفتی جهان را تشکیل می دهد، و این بدان معنی است که تحریم هایی که صدرو نفت ایران را متوقف می سازد بر توازن های بازار نفتی تاثیر خواهد گذاشت.
• ایران سالیان 85 میلیارد متر مکعب گاز یعنی حدود 3 درصد کل صادرات گاز جهان را به بازار جهانی تزریق می کند ، و ششمین کشور صادر کننده گاز در جهان بشمار می رود و این بدان معنی است که تحریم هایی که صادرات گاز ایران را متوقف می سازد قطعا بر بازار جهانی گزا تاثیر خواهد گداشت.
• منافع تجاری چندین کشور جهان با ایران در سطح تجارت خارجی و سرمایه گذاری ها ، به نحوی است که میزان واردات ایران از کشورهای عضو اتحادیه اروپا حدود 50 میلیارد دلار، و میزان واردات از چین حدود 4 میلیارد دلار، و میزان واردات و صادرات به روسیه نیز میلیاردها دلار است. این ، علت مخالفت چین و روسیه و تردید اروپایی ها در مورد اعمال تحریم های اقتصادی علیه ایران است.
• وجود ایران در خلیج فارس و اشراف آن کشور بر تنگه هرمز که روزانه بیش از 20 میلیون بشکه نفت از آن به سمت اروپا و آسیا و چین و هند عبور می کند، بعنی نزدیک به 30 درصد صادرات نفت جهان از طریق این تنگه عبور می کند، و این بزرگترین تهدید برای کشورهای صنعتی است به طوری که ایران بارها اعلام کرده است که در صورت مواجه شدن با حمله نظامی امریکایی اسرائیل، تنگه هرمز را به روی کشتیرانی جهانی خواهد بست.
• اقتصاد ایران از درصد بالایی از ذخایر ارزی برخوردار می باشد. این ذخایر طی سال های اخیر به علت افزایش درآمدهای نفتی جمع شده است و پیش بینی می شود طی سال های 2008و2009 میلادی به 95 میلیارد دلار برسد .
در مقابل، اقتصاد ایرانی با برخی مشکلات دست به گریبان می باشد و ضعف هایی نیز دارد که موجب می شود تحریم های اقتصادی تاثیر گذار باشند و از مهم ترین این شکاف ها :
• ارتباط اقتصادی ایران با صادرات و بهای نفت است به طوری که درآمدهای نفت 80 درصد کل درآمدهای اصلی ایران و 50 درصد درآمدهای بودجه کل کشور راتشکیل می دهد.
• افزایش میانگین های تورم و بیکاری دراقتصاد ایران، به طوری که میانگین تورم به 20 درصد رسیده است و تفاوت آشکاری در توزیع درآمد بین ساکنان ایرانوجود دارد.
• اتکاری ایران به واردات 40 درصد از بنزین مورد نیاز از خارج به دلیل نبودن امکانات پالایش کافی.
• افزایش احتمال تشدید نیاز ایران به سرمایه گذاری های خارجی در زمینه نفت در پی افزایش فشارهای امریکا. و اما در ارتباط با سناریوهای احتمالی و آینده باید گفت که ایران از جنبه های جغرافیایی و اقتصادی و نظامی و ضعیتی متفاوت با عراق دارد. همچنین پس از تجاوز امریکا به افغانستان و عراق شرایط بین المللی کاملا دگرگون شده است . من اوضاع آینده را در چهار سناریو خلاصه می کنم:
• سناریوی اول ( تحریم های اقتصادی همراه با تداوم فشارهای بین المللی برای منزوی کردن ایران با هدف تغییر نظام). این سناریو با گذشت زمان ممکن است ضعیف شود،اما تشدید تحریم ها ممکن است به بسته شدن تنگه هرمز و در نهایت تحول سریع در اقدام نظامی بیانجامد.
• سناریوی دوم(تحریم های اقتصادی زمینه ساز اقدام نظامی). ممکن است ایالات متحده فرصت کوتاهی به تحریم های اقتصادی و فشارهای بین المللی بدهد وطی این مدت ترتیبات نظامی برای وارد اوردن ضربه تکمیل شود.
• سناریوی سوم ( بازوی طولانی اسرائیل).این سناریو بر عدم دخالت مستقیم امریکادر حمله نظامی علیه ایران، و حتی دادن چراغ سیز به اسرائیل ، همراه با پشتیبانی سیاسی و راهبردی امریکا استوار است، و رادارها و هواپیماهایی که به تازگی وارد اسرائیل شده اند اشاره خطرناکی است که باید لحاظ شود.
• سناریوی چهارم(گزینه عاقلانه) . انجام معامله با ایران و وضعیت عراق بخشی از این معامله و مهارسازی به عنوان یک قدرت هسته ای، به ویژه پس از این که ایالات متحده امریکا به ناکار آمد بودن تحریم های اقتصادی و دشواری دستیابی آن کشور به یک مجوز بین المللی برای تحمیل جنگ علیه ایران پی برده است.