آگاه
کد خبر: ۱۵۸۵۲

وداع با حمله

شبکه راداري اسرائيل و فرضيه هاي موجود

سيد حسين موسوي رئيس مرکز پژوهش هاي علمي و مطالعات استراتژيک خاورميانه در روزنامه اعتماد چنین نوشته است:

موضوع واگذاري سيستم راداري پيشرفته از سوي ايالات متحده امريکا به اسرائيل و استقرار آن در صحراي نقب يک بار ديگر رابطه بحراني تل آويو و تهران را طي هفته هاي اخير در صدر گزارش هاي جهاني قرار داد. ارتش اسرائيل اعلام کرد، اين رادار با هدف رديابي موشک هاي دوربرد ايران بلافاصله پس از پرتاب در مبدأ به منظور واکنش به موقع شبکه ضد موشکي اسرائيل در صحراي نقب استقرار يافته است. درباره انگيزه هاي اصلي واشنگتن از واگذاري اين سيستم پدافندي به اسرائيل و هدف هاي تل آويو از استقرار اين شبکه راداري پيشرفته احتمالات و سناريوهاي گوناگوني مطرح مي شود که نگارنده مي کوشد طيفي از فرضيه هاي موجود را مورد ارزيابي قرار دهد.

بي ترديد واحدهاي نظامي ايران اين تحولات و جنبه هاي مخاطره آميز آن را با دقت زير نظر داشته و تدابير لازم را به منظور واکنش به موقع به هرگونه ماجراجويي احتمالي اسرائيل اتخاذ مي کنند. پيش از طرح و ارزيابي فرضيه هاي موجود در اين زمينه ها، اشاره به سه نکته محوري ضروري به نظر مي رسد. نخست آنکه اسرائيل از بدو اعلام موجوديت خود در سال 1948 تا جنگ ژوئيه 2006 از استراتژي برتري بي چون و چرا در برابر ارتش هاي خاورميانه به ويژه در بخش نيروي هوايي پيروي کرده است.

چرا مي گوييم تا جنگ ژوئيه 2006 يعني جنگ عليه لبنان و نيروي حزب الله؟ پاسخ اين است که به گفته کارشناسان امور نظامي، استراتژي مزبور اسرائيل براي نخستين بار در جنگ 2006 به شدت در معرض ابهام و ترديد قرار گرفت و اسطوره شکست ناپذيري ارتش اسرائيل در جنگ عليه لبنان درهم کوبيده شد، زيرا ارتش اسرائيل روي استراتژي جنگ هاي کوتاه مدت، کوبنده و تعيين کننده آموزش ديده است. به همين دليل جنگ هاي اسرائيل با کشورهاي عربي، روي فرمول روزشمار تنظيم مي شود. جنگ ژوئيه تنها جنگي است که بيش از يک ماه به طول انجاميد و با عقب نشيني اسرائيل از شرايط اعلام شده اش بي آنکه به هدف هاي خود دست يابد خاتمه يافت.

در تاريخ جنگ هاي منطقه يي، اين واقعيت ثبت خواهد شد که اسرائيل در حالي که در همه جنگ هاي خود در برابر مجموعه يي از ارتش هاي قدرتمند عرب به پيروزي دست يافته، در جنگ عليه يک سازمان شبه نظامي به نام حزب الله لبنان با خواري شکست خورد و به سازمان ملل و شوراي امنيت به منظور برقراري آتش بس متوسل شد. مساله دوم که به نظر مي رسد از پيامدهاي جنگ ژوئيه 2006 محسوب مي شود آن است که اسرائيل براي نخستين بار خطوط دفاعي خود را از حوزه سرزميني حريف به حوزه سرزميني خود منتقل کرده است. يادمان نرود که اسرائيل در تمامي جنگ ها از استراتژي اشغال سرزمين حريف و بقاي خطوط دفاعي اش در خارج از قلمروهاي حياتي خود پيروي کرده است. تقريباً در همه جنگ هاي اسرائيل عليه ارتش هاي عرب، آتش بس در حوزه سرزميني عرب ها برقرار شده است. جنگ شش روزه اعراب و اسرائيل در سال 1967، جنگ اکتبر 1973 و جنگ 1982 عليه لبنان همه و همه در سرزمين کشورهاي عربي متوقف شده است.

در جنگ شش روزه خط آتش بس در صحراي سيناي مصر و در کرانه باختري رود اردن و در شهر قنيطره سوريه تعيين شد. در جنگ 1973 فرمول جداسازي نيروها و خط آتش بس همچنان در صحراي سيناي مصر و در بلندي هاي جولان سوريه برقرار شد. در جنگ 1982 اسرائيل عليه لبنان نيز کمربند امنيتي به عمق 10 کيلومتر و عرض 40 کيلومتر در جنوب اين کشور با گماردن ارتش مزدور جنوب لبنان به فرماندهي سعد حداد ايجاد شد، اما جنگ ژوئيه اسرائيل عليه لبنان نخستين جنگي است که اسرائيل ناچار شد خط دفاعي خود را به درون حوزه سرزميني فلسطين تاريخي منتقل کند. ظاهراً اين استراتژي در مورد استقرار شبکه راداري اسرائيل در صحراي نقب نيز البته با تفاوت هاي موجود ميان ماهيت خطوط دفاعي (فرضي و واقعي) به اجرا گذاشته شده است. آگاهان امور نظامي مي دانند که اين يک تغيير راهبردي به شمار مي رود. مفهوم ضمني اين تحول راهبردي اين است که اسرائيل با انديشه توسعه طلبي سرزميني وداع کرده و ترجيح مي دهد از بار سنگين قانوني و بين المللي اشغال و ادامه اشغال سرزمين ديگران شانه خالي کند.

اظهارات ايهود اولمرت در نطق خداحافظي اش به عنوان نخست وزير در مورد ضرورت اتخاذ تصميمات دشوار نسبت به عقب نشيني از بلندي هاي جولان و کرانه باختري و پذيرش فرمول دو کشور در سرزمين تاريخي فلسطين، حائز اهميت بسيار است. مساله سوم اين است که در حالي که ايالات متحده امريکا با فروش تسليحات پيشرفته دفاعي روسيه به ايران نظير شبکه پدافندي، سرسختانه مخالفت مي کند، با انتقال شبکه راداري پيشرفته به اسرائيل و اصلاح شبکه ضد موشکي اسرائيل براي مقابله با موشک هاي دوربرد ايران سخاوتمندانه عمل مي کند.البته اين اقدام امريکا در چارچوب روابط استراتژيک خود با اسرائيل طبيعي به نظر مي رسد، زيرا امريکا صدها بار و در هر مناسبتي بر حفظ امنيت اسرائيل و برتري آن در منطقه خاورميانه تاکيد کرده است، اما آنچه غيرطبيعي به نظر مي رسد مخالفت امريکا با فروش شبکه هاي پدافندي روسيه به ايران است. اين در حالي است که اسرائيل به سلاح اتمي (حداقل با 260 کلاهک اتمي) مجهز است. اگر مفهوم اين اقدامات امريکا اين باشد که اسرائيل هم در توان دفاعي و هم در توان تهاجمي خود در برابر ايران برتري داشته باشد، در اين صورت ايالات متحده امريکا به صورت مستقيم هم در گسترش مسابقه تسليحاتي در منطقه حساس خاورميانه نقش ايفا مي کند و هم در تقويت وسوسه هاي حاکمان رژيم صهيونيستي به منظور ادامه ماجراجويي هاي نظامي شان اين بار عليه ايران سهيم است.

با توجه به محورهاي سه گانه فوق به طرح و ارزيابي فرضيه هاي موجود در مورد علل تجهيز ارتش اسرائيل به رادارهاي پيشرفته و استقرار آن در صحراي نقب مي پردازم.

فرضيه نخست؛ اين فرضيه بر داده هايي استوار است که مي گويد اسرائيل طي يک سال اخير روي اجراي سناريو حمله نظامي به تاسيسات اتمي ايران تاکيد مي کرده است، اما واشنگتن به دلايل گوناگون با اين طرح اسرائيل مخالفت کرده است. از اين رو اسرائيل در ازاي وداع با سناريو حمله نظامي به ايران از امريکا خواسته است خط دفاعي اش را به پيشرفته ترين سيستم راداري مجهز کند. فرضيه حمله نظامي اسرائيل به ايران طي دو سال اخير در چارچوب اعمال فشار بيشتر به ايران به مرز اجراي دو مانور نظامي از سوي اسرائيل انجاميد. يکي از اين مانورها در صحراي نقب و با نصب ماکت هايي شبيه به تاسيسات اتمي ايران و نيز به صورت مشترک ميان نيروهاي امريکا و واحدهايي از ارتش اسرائيل به اجرا گذاشته شد و دوم مانور هوايي اسرائيل بود که در حريم هوايي يونان و با مشارکت 120 بمب افکن برگزار شد.

اسرائيل در مورد هيچ يک از اين دو مانور واکنش نشان نداد، اما نکته جالب اين بود که درز خبر اين دو مانور به رسانه هاي جمعي با تشديد فشارهاي کشورهاي 1« 5 عليه ايران همزمان بود. يکي از کارشناسان امريکايي مجموعه اين اقدامات را «آزمون اراده ها» توصيف کرده بود. از سوي ديگر اسرائيل بر اين باور است که فرصتي تاريخي تر از دوره جرج بوش براي حل و فصل چالش خود با ايران قابل تکرار نيست، اما در هر حال ايالات متحده امريکا به دليل بحران هاي پيوسته خود در عراق و افغانستان نشان داد چندان تمايلي به گشودن جبهه جديد در خاورميانه آن هم در برابر قدرتي نظير ايران ندارد. به همين دليل واشنگتن براي افزايش ضريب امنيت رواني اسرائيل اقدام به تجهيز اين رژيم به سيستم پيشرفته راداري کرده است تا در صورت وقوع کشمکش نظامي در منطقه ميزان مشارکت امريکا در آن از محدوده پوشش دفاع سرزميني از اسرائيل فراتر نرود. در صورت صحت داده هاي اين فرضيه بايد گفت کشمکش اصلي اسرائيل با امريکا بر سر برخورداري رژيم صهيونيستي از سيستم پيشرفته راداري براي پوشش و رديابي تحرکات احتمالي حريفان منطقه يي در يک شعاع دو هزار کيلومتري بوده و اين موضوع صرفاً در چارچوب استراتژي افزايش ضريب قدرت بازدارندگي اسرائيل محدود مي ماند.

فرضيه دوم؛ اين فرضيه بر مبناي ضرورت هاي محدود منطقه يي اسرائيل در رويارويي با جبهه لبنان و به طور مشخص در برخورد با احتمالات مربوط به ازسرگيري حملات اسرائيل به لبنان براي مهار قدرت نظامي حزب الله استوار است. اين فرضيه از پيامدهاي دردناک جنگ ژوئيه 2006 اسرائيل عليه لبنان تغذيه مي کند، زيرا اسرائيل بارها و بارها و از زبان ايهود باراک وزير دفاع براي حزب الله لبنان خط و نشان کشيده است. چنان که مي دانيم پرتاب موشک هاي حزب الله از جنوب لبنان به اسرائيل در جنگ 33 روزه 2006 دردناک ترين ضربات رواني را به نهاد نظامي رژيم صهيونيستي وارد آورد، تا آنجا که ارتش اسرائيل طي 33 روز جنگ ناگزير شد سه بار تاکتيک هاي نظامي خود را تغيير دهد.

آخرين راه حل نظامي اسرائيل اين بود که نقاط جغرافيايي شليک موشک هاي حزب الله را به تصرف خود درآورد، اما حمله غافلگيرکننده نيروهاي حزب الله به تانک هاي مهاجم اسرائيل که به عمليات گورستان تانک هاي ميرکاوا معروف شد، طراحان نظامي اسرائيل را وادار کرد به راه حل سياسي بينديشند. براي اينکه تصوري از حجم آتش ريخته شده به شمال اسرائيل در فاصله دو ساعت مانده به زمان توافق شده برقراري آتش بس به دست دهيم، کافي است به تعداد 164 موشک ميان برد شليک شده اشاره کنيم. تهديد سيد حسن نصرالله رهبر حزب الله مبني بر هدف قرار دادن تل آويو در صورت حمله هوايي اسرائيل به پايتخت لبنان، سرنوشت جنگ را تغيير داد. اسرائيل از جنگ 33 روزه 2006 بدين سو در جست و جوي فرصتي براي بازسازي اعتبار از دست رفته ارتش مجهز خود بوده است. هنوز در جنوب لبنان کشتزارهاي شبعا در اشغال اسرائيل قرار دارد و جنگ 33 روزه با امضاي معاهده صلح خاتمه نيافته است، بلکه به لحاظ حقوقي پديده يي تحت عنوان آتش بس وجود دارد که در هر لحظه قابل شکسته شدن است.

از اين رو و بر مبناي اين فرضيه، اسرائيل ترجيح مي دهد پيش از دست زدن به هر ماجراجويي بزرگ منطقه يي، در مرحله نخست اهرم هاي منطقه يي ايران به ويژه اهرم هاي نزديک به حوزه استحفاظي اش را مهار کند تا از يک سو خطر بالفعل موجود در قلمرو حياتي خود را از ميان بردارد و هم به ديگر نيروها و قدرت هاي منطقه يي پيام دهد که شکست و ناکامي جنگ 33 روزه 2006 صرفاً ناشي از يک خطاي محاسبه در مورد حجم و توان حريف و ميزان پايداري اش بوده و هيچ قدرتي نبايد به تکرار تجربه و الگوي حزب الله لبنان در جبهه هاي ديگر اميدوار باشد. بدين ترتيب اسرائيل پيش از هرگونه اقدام نظامي عليه حزب الله لبنان بايد جبهه داخلي خود را در برابر سقوط موشک هاي ميان برد ايمن کند تا بتواند برتري بي چون و چراي نظامي اش را در همه سطوح حفظ کند.

در چارچوب اين فرضيه، استقرار رادار پيشرفته اسرائيل در صحراي نقب يعني منطقه يي که در خارج از برد موشک هاي حزب الله قرار دارد، با هدف سرکوب قطعي قدرت حزب الله همزمان با به کارگيري شبکه ضدموشکي پيشرفته به منظور مقابله با انبوه موشک هاي قابل شليک از مناطق نزديک به حوزه استحفاظي اسرائيل صورت گرفته است. داده ديگري که اين فرضيه را تقويت مي کند اين است که دولت جديد لبنان با وجود فشارهاي پيوسته امريکا و اسرائيل در مورد ضرورت خلع سلاح حزب الله در چارچوب توافقات ملي هنوز نتوانسته است استراتژي دفاعي خود را با خلع سلاح حزب الله يا منضم کردن آن به ساختار ارتش اين کشور تدوين کند.

فرضيه سوم؛ اين فرضيه در انتهاي طيف احتمالات بدبينانه قرار دارد، اما نمي توان آن را به طور مطلق از محاسبات پيش رو دور کرد.

مبناي اين فرضيه آن است که اسرائيل در نهايت و در صورت شکست قدرت هاي 1«5 در مورد تعليق غني سازي اورانيوم از سوي ايران قصد دارد دست به ماجراجويي نظامي عليه تاسيسات اتمي ايران بزند. اما نگراني هميشگي اسرائيل و ايالات متحده امريکا در مورد چگونگي، گستره، حجم و زمان واکنش ايران به اين دست ماجراجويي بوده است. چهار عنصر چگونگي، گستره، حجم و زمان واکنش ايران براي امريکا و اسرائيل ناشناخته است، اين درست است که فرماندهان نظامي ايران و مسوولان بلندپايه کشورمان در برابر تهديدات پيوسته اسرائيل تاکيد کردند که اسرائيل از کرده خود پشيمان خواهد شد، اما رهبران تل آويو اين اظهارات مقامات ايراني را در چارچوب تهديدات متقابل ارزيابي مي کنند.

هم رهبران امريکا و هم رهبران اسرائيل علاقه وافري دارند که اطلاعات دقيقي از چهار عنصر ياد شده به دست آورند. ايران در اين زمينه عملاً از استراتژي سردرگم سازي حريف در حوزه واکنش به هرگونه ماجراجويي نظامي همزمان با افزايش ضريب بازدارندگي در دو بخش دفاعي و سياسي (درهاي گشوده مذاکرات با نمايندگان1«5 ) پيروي مي کند. از اين رو و از آنجا که اسرائيل و امريکا شناخت دقيقي در مورد چهار عنصر واکنش ايران ندارند، ترجيح دادند پيش از هر اقدام حوزه سرزميني اسرائيل را در برابر موشک هاي دوربرد ايران به صورت نسبي ايمن کنند تا در صورت اجرايي شدن سناريو ماجراجويي نظامي از چگونگي واکنش ايران غافلگير نشوند. نبايد از يادمان برود که اسرائيل عملاً و به لحاظ حجم جغرافيايي روي حدود 16 هزار کيلومتر مربع از سرزمين تاريخي فلسطين (حدوداً 28 هزار کيلومتر) مستقر است. اين محدوده جغرافيايي آنقدر شکننده و آسيب پذير است که کمتر کسي حاضر است در مورد امنيت اين محدوده کوچک جغرافيايي همراه با تراکم بالاي جمعيتي ريسک کند.

دورترين فاصله شهرها و شهرک هاي اسرائيل از يکديگر حداکثر 15 کيلومتر است. چرا اسرائيل در نهايت تن به معادله آتش بس دوجانبه با جنبش اسلامي حماس در نوار غزه داد؟ چرا اسرائيل ديگر اقدام به ترور رهبران و فرماندهان حماس و جهاد اسلامي نمي کند؟ پاسخ روشن است. موشک هاي دست ساز القسام با برد 2 تا 5 کيلومتر به لجام گسيختگي ارتش اسرائيل پايان داد. بنابراين و هنگامي که اسرائيل در برابر موشک هاي حزب الله لبنان و موشک هاي دست ساز القسام ناگزير از توقف کشتار و سرکوب مي شود، بسيار بعيد است که در برابر قدرت بزرگي نظير ايران در منطقه دست به ماجراجويي نظامي بزند.

ارسال نظرات
خط داغ