آگاه
کد خبر: ۱۵۸۵۰

چرا مسکو باطناً با ايران همراه نيست؟

جهانگير کرمي عضو هيات علمي دانشگاه تهران در مورد روابط ایران و روسیه چنین نوشته است:

از نگاه روسيه پرونده هسته يي ايران دو بعد دارد. يک بعد آن مربوط به نگراني هاي روسيه از ظهور يک قدرت هسته يي در مناطق پيراموني آن است، چه در شرق آسيا مانند کره شمالي و چه در جنوب اين کشور يعني ايران يا احياناً هر کشور ديگري. در اين موضوع روس ها هيچ اختلاف نظري با کشورهاي غربي ندارند.

اما بعد ديگر پرونده هسته يي به فشارهاي امريکا و غرب و تلاش آنان براي گرفتن امتياز از ايران مربوط مي شود. در اين مورد روس ها با غرب اختلاف نظر دارند و از نگاه آنان موضوع هسته يي نبايد به گونه يي حل و فصل شود که کشورهاي غربي و امريکا از آن امتيازي به دست آورند.

بنابراين در ارتباط با قطعنامه چهارم مشاهده مي کنيم که آنان تلاش مي کنند از اتخاذ يک امتياز به وسيله غرب جلوگيري کنند و هم اينکه اجماع بين المللي عليه پرونده هسته يي ايران را به هم نريزند.

اما در حال حاضر آنچه بين غرب و روسيه در جريان است، يک فضاي آرامش پس از توفان است و از اين فضاي جديد طرفين مشغول بازبيني استراتژي ها و برنامه هاي خود هستند.

در حقيقت پس از بحران گرجستان و اقدام نظامي روسيه و مانور ناوگان ناتو در درياي سياه، غربي ها و روسيه منتظر اقدامات بعدي يکديگر مانده اند.

اينکه آيا غرب، روسيه را تحريم مي کند و در نشست آينده ناتو(که قبل از پايان سال ميلادي برگزار مي شود) نسبت به اوکراين و گرجستان چه تصميمي اتخاذ مي کند، براي روسيه مهم است. در طرف غربي هم اين مساله که روسيه براي اجراي توافقنامه شش ماده يي سارکوزي چه گام هايي برمي دارد نيز اهميت زيادي دارد. در حقيقت اين بحران اوج برخورد روسيه و غرب پس از دو دهه است. از زمان طرح خانه مشترک اروپايي گورباچف تا استقلال کوزوو و توافقنامه استقرار سامانه دفاع موشکي در چک و لهستان دوره يي از تفاهم، همکاري، سوءظن و تقابل را در روابط دو طرف شاهد بوده ايم که هميشه با کوتاه آمدن روسيه و پذيرش موضوعات و در عين حال ابراز نگراني و اعتراض مواجه بوده ايم.

اما در دو سال اخير پس از بحث سپر موشکي و طرح مساله عضويت اوکراين و گرجستان در ناتو، روس ها در يک وضعيت باثبات تر و در عين حال برخوردار از درآمدهاي کلان انرژي و آگاه به مشکلات امريکا در داخل و خاورميانه، هم اکنون در اين بحران ضرب شستي نشان داده اند تا از وقوع يک فاجعه ژئوپولتيک که تکرار تهديدات تلخ تاريخي در گذشته اين کشور است (جنگ شبه جزيره کريمه و درياي سياه در اواخر قرن 19) جلوگيري کنند.

از نگاه مسکو سپر موشکي قبلاً امريکا را از تيررس موشک هاي روسيه دور داشته است و اينک مي کوشد با خارج کردن اروپا از وضعيت گروگان روسيه بودن، وارد حياتي ترين حوزه ژئوپولتيک روسيه يعني منطقه ميان بالتيک يا درياي خزر و به ويژه منطقه مجاور درياي سياه يعني اوکراين و گرجستان شود.

در حقيقت پس از پيوستن شرق اروپا به ناتو و اتحاديه اروپا، اينک حوزه درياي سياه تا درياي خزر در معرض حضور نظامي مستقيم ناتو قرار گرفته است. اين موضوع با در نظر گرفتن پاشنه آشيل روسيه در منطقه قفقاز شمالي و جمهوري هاي زنجيره يي از درياي سياه تا ولگاي مرکزي و از آنجا تا منطقه آرال مي تواند کابوس اتحاد غرب و جنوب (اروپا، امريکا و جهان اسلام) را به تهديد شرقي (چين و ژاپن) متصل و سرزمين روسيه را به دو نيم تقسيم کند؛ موضوعي که خاطره امپراتوري غازان در قرون 14 تا 16 را براي روسيه زنده مي کند. از اين روي آنچه روسيه اين سال ها با آن مواجه است در حقيقت زنجيره يي از پديده ها و تحولات و تهديدات است که به داخل مرزهاي فدراسيون روسيه کشيده خواهد شد و با توجه به ترکيب چندقوميتي و چندمليتي بودن روسيه، واکنش مسکو نسبت به حمله گرجستان را بايد در اين چارچوب تحليل کرد و به قول برخي تحليلگران آن را انتخاب بدتر از بد دانست چرا که روسيه نمي خواست و نمي خواهد وارد يک دوره رقابت تسليحاتي شود زيرا منابع مالي و اقتصادي اين کار را ندارد و درآمدهاي موجود را بايد صرف زيرساخت هاي تعطيل شده در 30 دهه گذشته کند. از طرفي به رسميت شناختن استقلال قوميت ها در قفقاز به معناي روشن کردن آتش در ميان بشکه هاي باروت است و موزاييک قوميت ها از درياي سياه تا ولگاي مرکزي و تا آرال از اين حادثه بي تاثير نخواهد ماند؛ چه امروز، چه فردا و چه در آينده نه چندان دور.


ارسال نظرات
خط داغ