عبدالله نوری: چك سفيد امضا نميدهم
شهروند امروز: هفته پيش برخي از نويسندگان شهروند امروز به منزل عبدالله نوري رفتند تا با او ديدار و نظراتش را در خصوص انتخابات سال آينده جويا شوند. اين دومين ديدار روزنامهنگاران با اوست. پيش از اين برخي ديگر از روزنامهنگاران به ديدار نوري رفتند و برخي از جزئيات جلسه او را منتشر كردند كه باعث گلايه نوري شد. ديدار اخير روز دوشنبه 8 شهريور صورت گرفت.
در اين ديدار كه با پرسشهاي مطرح روز آغاز شد، بلافاصله اين پرسش از او صورت گرفت كه «طرح نامزدي عبدالله نوري و اصرار برخي افراد و گروههاي دانشجويي، سياسي و حتي جريان روشنفكري» از چه بابت است؟ اين سوال، البته با يك تحليل از سوي روزنامهنگاران همراه شد كه برخي با مطرح كردن نام نوري، به دنبال اجراي سه سناريوي متفاوت هستند.
عده ای بر آن هستند كه در وضعيت موجود، چالشي ايجاد كنند تا از كنار آن بتوانند يك اپوزيسيون را ساماندهي كنند. برخي ديگر طرح نامزدي نوري را براي ايجاد يك جنبش اجتماعي، سياسي مطرح ميكنند. اين گروه الزاما به دنبال اين نيست كه نوري به عنوان كانديداي مقام رياستجمهوري مطرح شود بلكه آنها به دنبال آن هستند كه نوري در مقام يك رهبر اصلاحطلب وارد ميدان شود و بتواند جريان جديد و مستقلي را هدايت كند. عموما گروههاي دانشجويي به چنين الگو و ايدهاي ميانديشند. پس از همين زاويه حضور عبدالله نوري در انتخابات و خروج از زاويه خانه ولو به قيمت ردصلاحيت، مطلوب اين گروه است.
اما گروه آخر از طرح نام عبدالله نوري، به دنبال سناريوي سوم هستند. اين گروه كه برخي از احزاب و شخصيتهاي اصلاحطلب را شامل ميشود، بر آن هستند، عبدالله نوري مجددا به عرصه سياست بازگردد و در جريان مناسبات اصلاحطلبان قرار گيرد. اين گروه البته واقف به آرا و نظرات و همچنين جايگاه او در جامعه و ميان جوانان هستند و ميخواهند با طرح چندباره نام او، فضايي را فراهم آورند تا او در ميدان حاضر شود و از كانديدايي بخصوص، همچون سيدمحمد خاتمي دفاع كند و آراي حاميان نوري، به سبد خاتمي ريخته شود. از اين منظر، اين افراد نيز عبدالله نوري را براي ترغيب و تشويق خاتمي جهت شركت در انتخابات، چهره مهمي ميدانند.
****
پس از اين شروع نفسگير، بحثهاي ديگري نيز در اين جلسه درگرفت. بحثهايي مبني بر اينكه آيا اساسا او - عبدالله نوري - از سوي حاكميت تاييد صلاحيت خواهد شد يا خير. مناسبات او با ديگر اصلاحطلبان، چگونه است و چگونه خواهد شد. زيرا برخي از جريانهاي اصلاحطلب كه قبلا از حاميان پروپاقرص او بودند، اكنون با طرح نام خاتمي، پنهان نميكنند كه او را براي شرايط جديد نميخواهند.
از ميان اين بحثها، جمع علاقهمند شد كه مناسبات او با سيدمحمد خاتمي و مهدي كروبي را بداند و سپس گمانهزنيها به شرايط انتخابات آينده، نوع رقابت، مشاركت مردم و همچنين سلامت انتخابات كشيده شد و اينكه جناح مقابل قرار است در برابر اصلاحطلبان از چه ابزاري استفاده كند و اكنون در چه فضايي سير ميكند.
***
پس از آنكه روزنامهنگاران مستقل، هر يك نظرات خود را بيان كردند، منتظر آن ماندند تا نظرات شيخ را نيز بشنوند. خصوصا آنكه مواضع متفاوتي در مطبوعات به او نسبت داده شده بود و هيچ كس به درستي نميدانست كه او در شرايط جديد به چه ميانديشد و دنبال چه سازوكاري است و آيا اساسا قصد دارد در انتخابات، چنانكه برخي گروههاي دانشجويي تبليغ ميكنند، شركت كند يا خير.
نوري كه سخن آغاز كرد، وضعيت فعلي را تحليل كرد و سپس به بحث انتخابات رياستجمهوري رسيد و يادآور شد كه ترديدي وجود ندارد، افرادي كه ميتوانند در مقام رياستجمهوري قرار بگيرند و به صلاحيتهاي خود نيز آگاهي دارند، بايد شرعا و عقلا خود را به مردم عرضه كنند و ابا نداشته باشند كه در اين ميدان نخبگان و مردم را به سوي خود جلب كنند.
از نظر او مقام رياستجمهوري، نهتنها كماهميت نيست بلكه تعبير آن به «تداركاتچي» نيز درست نيست. رئيسجمهور ميتواند حتي در وضعيت فعلي و با همين قانون اساسي، نقش تاثيرگذاري داشته باشد و از اين مقام استفاده احسن را ببرد. كافي است فردي كه در اين مقام قرار ميگيرد از حقوق و وظايف خود آگاه باشد و بر آنها استوار بماند. اينگونه نباشد كه از حداقل حقوق خود براي جلب رضايت رقيبان استفاده ببرد. بلكه بايد از حداكثر حقوق خود به عنوان منتخب و نماينده مردم استفاده كند حتي اگر مجبور شود كه در عمل سختيها و ناملايماتي را تحمل نمايد.
نوري اگرچه نام از كسي نبرد، اما اين اواخر محمود احمدينژاد، قدرت خود را به رخ مخالفانش كشيد. در حالي كه مجلس و مراجع و بسياري از روحانيون و متدينين از اظهارات رحيم مشايي، معاون او در خصوص دوستي ايران با مردم اسرائيل ناخرسند و جمعا به دنبال بركناري مشايي بودند ، محمود احمدينژاد، مقابل آنها تمام قد ايستاد و از معاون خود دفاع كرد و حتي سخنان او را سخنان دولت خواند، اتفاقي كه در دوران اصلاحات در حمايت و اصرار بر مواضع به حق و دفاع بر سر نيروهاي مؤثر دولت رخ نداد و وزيران خاتمي با اندک انتقاد، يا فشار، مجبور به ترك كابينه شدند.
***
سخنان عبدالله نوري، البته يك فراز ديگر نيز داشت. او از حضور متفاوت اصلاحطلبان در انتخابات سخن گفت و خواست كه اگر قرار است آنها پا به عرصه انتخابات بگذارند، تجربيات ساليان پيش را مدنظر قرار دهند و از نتايج تجارب و آزمونها، درس گيرند و خطاها را تكرار نكنند و با رويكردي جديد به صحنه درآيند. به همين علت نيز يادآور شد كه مشابه اين سخنان را نيز در ديداري كه با سيدمحمد خاتمي اخيرا داشته، بيان كرده و به او توصيه كرده است كه اگر ميخواهد در انتخابات حضور يابد، بايد بهگونهاي متفاوت ظاهر شود. اشاره او شايد به اين است كه اگر كسي ميخواهد رئيسجمهور شود بايد به فكر تنظيم روابط خود با مردم باشد نه اينكه روابط خود را در سطح جناح رقيب تنزل دهد و به خواست آنها كابينه تعيين كند. اگر ميخواهد به هر قيمت در قدرت بماند، خب كابينهاي معرفي كند كه رقيب بپسندد. اما اگر ميخواهد كاري به نفع مردم انجام دهد بايد «مردان» خويش را به همكاري فراخواند و هراسي از اين حيث به دل راه ندهد. او البته تاكيد كرد كه حضور متفاوت، نشانه و آثاري دارد و اولين نشانه آن از جمله اين است كه به موقع تصميم بگيرد كه آيا در انتخابات ميخواهد شركت كند
يا نه؟ اگر نه؛ اعلام كند و به مردم بگويد كه نميآيد. اما اگر تصميم به شركت دارد بايد بر مواضع خود استوار بماند.
***
نوري البته به درستي معتقد بود كه اصلاحطلبان بايد اجماع كنند و يك نامزد را معرفي نمايند. از تفرقه بپرهيزند و بدانند كه جناح رقيب به دنبال همين تفرقههاست. به همين علت نيز اصلاحطلبان بايد بدانند نامزدي را بايد معرفي كنند كه شبههاي درباره او وجود نداشته و چندين ويژگي را دارا باشد. اول آنكه امكان حضور او در انتخابات ميسر باشد، سپس تا حد ممكن همه بر نام او اجماع كنند و سوم بدانند كه ضمن معرفي نامزد، بايد نسبت به لزوم سلامت انتخابات نيز حساسيت و دغدغه داشته باشند و بر آن پافشاري و پايداري كنند و اگر در انتخابات پيروز شدند بر مواضع خود پايمردي كنند و گامي به عقب برندارند.
شايد از همين زاويه بود كه استنباط جمع اين شد اگر هر يك از دو نامزد اصلي اصلاحطلبان، يعني خاتمي يا كروبي، نامزد شوند، به علت تفرق در آرا وی ( نوری ) کانديدا نخواهد شد و با هيچكدام ازآن دو نفر رقابت نخواهد كرد تا تقابلي صورت نگيرد. ضمن آنكه اگر مشاهده كند كه نامزد اصلاحطلبان با ضعفها و كاستيها مماشات نكرده و رفتار متفاوتي نسبت به گذشته در پيش گرفته، از او حمايت خواهد كرد در غيراين صورت به هيچ نامزدي چك سفيد امضا و تأييديه مطلق نميدهد.
نوري در اين ديدار به صراحت سخن گفت و از خلال گفتههايش معلوم شد كه تاكنون از هيچ نامزد و فردي كه قصد شركت در انتخابات را دارد يا احتمال حضور او ميرود، حمايت نكرده است: «حتي نگفتهام كه خودم نامزد ميشوم يا نامزد نميشوم.»
***
عبدالله نوري پيش از اين نيز ديداري با برخي از اصلاحطلبان داشت كه خبر آن در همين صفحه منتشر شد. از همان منظر و شناختي كه نسبت به سه حزب كارگزاران، مجاهدين انقلاب و مشاركت نسبت به خود پيدا كرده بود، در اين جلسه استنباط عمومي بر اين نكته استوار شد كه در موضوع نامزدي او بايد حمايت قاطع و فراگيري وجود داشته باشد، به همين دليل او به دو كانديداي نامآشناي جبهه اصلاحات اشاره كرد و آنها را داراي صلاحيتهاي ذاتي و مزيتهاي شخصي دانست و يادآور شد: " از يكسو شانس راي خاتمي قابل توجه است و از سوي ديگر تلاشهاي اخلاقي و اجتماعي كروبي را نميتوان ناديده گرفت."
***
جلسه روزنامهنگاران مستقل و شخصيتهاي مطبوعاتي در حالي پايان يافت كه همه دريافتند اولا عبدالله نوري، نگاه واقعبينانهاي به وضعيت خود دارد و ثانيا ميداند كه از هماكنون نبايد خود را خرج كسي كند.