مانده حساب ذخیره ارزی چه شد؟
دولتمردان دولت نهم علاقهای به اعلام مانده حساب ذخیره ارزی ندارند، بعضی از آنها حتی كار را تا آنجا پیش بردهاند كه اعلام مانده حساب ذخیره ارزی را محرمانه خواندهاند و گزارش از حسابی كه تا پیش از دولت نهم همپای دیگر آمارها و شاخصهای اقتصادی گزارشهای دورهای عملكرد آن منتشر میشد به حسابی محرمانه با گزارش كاری سری بدل كردهاند.
البته شاید حق با آنها باشد،حسابی كه با محاسبات یكی از اعضای كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس و با توجه به درآمدهای 200 میلیارد دلاری دولت نهم در سه سال گذشته حداقل باید ماندهای بیش از 30 میلیارد دلار داشته باشد، بر اساس روایتهای غیررسمی فقط ماندهای در حدود هفت تا 10 میلیارد دلار را در خود جای دادهاست.
ماندهای كه رقم آن حتی از زمان تحویل این حساب در سال 84 از دولت خاتمی به دولت احمدینژاد هم كمتر است، حال آنكه متوسط قیمت فروش نفت و میزان درآمدهای نفتی دو دولت غیرقابل مقایسه با یكدیگر بودهاست.
جالب اینجاست كه دولت نهم و در راس آن آقای محمود احمدینژاد در بیان آمارهای اقتصادی در چند ماه گذشته كه به مناسبتهای مختلف اعلام شده و اعتراضها و انتقادهای فراوانی را به همراه داشته،حتی نامی از حساب ذخیره ارزی و اشارهای به رقم مانده این حساب نداشته است تا بتوان با حساب و كتاب درآمدهای نفتی دولت در سه سال گذشته و میزان مصارف ارزی دولت به محاسبه مانده حساب و مقایسه آن با رقم اعلامشده پرداخت.
اگرچه دولت همواره مدعی بوده كه برداشت از حساب ذخیره ارزی بدون اذن مجلس صورت نگرفتهاست، اما سوالات بیپایان دو نماینده اقتصاد خوانده تهران در زمستان گذشته از وزرای بازرگان و نفت دولت نهم مبنی بر چگونگی تامین منابع واردات بنزین و میوه شب عید، این گمانه را پررنگ كرد كه دولت با داشتن مجوزها و راهكارهایی خاص توانسته است از حساب ذخیره ارزی برداشتهایی بیش از مصوبات مجلس داشته باشد.
كاهش در عین افزایش
در همین حال، نشریه اقتصادی میس نیز در گزارشی اعلام كرده است، در حالی كه طی سال 2007 نزدیك به 10 میلیارد دلار به حساب ذخیره ارزی ایران انتقال یافت در سال جاری سه میلیارد دلار از حجم این حساب كاسته شده است.
به گزارش فارس به نقل از نشریه اقتصادی میس، در حالی كه قیمت نفت در سالهای اخیر افزایش قابل ملاحظهای داشته است موجودی حساب ذخیره ارزی ایران در سال جاری با كاهش نسبت به سال قبل مواجه شده است. بنا بر اظهارات طهماسب مظاهری رئیس كل بانك مركزی ایران، در دسامبر 2007 موجودی این حساب حدود 10 میلیارد دلار بوده است اما آمارهای اخیر نشانگر كاهش چشمگیر موجودی این صندوق بهرغم افزایش درآمدهای نفت و گاز است.
این مجله نیز با اشاره به اظهارات اخیر یك عضو كمیسیون برنامه و بودجه مجلس آورده است: موجودی حساب ذخیره ارزی ایران در حدود هفت میلیارد دلار است. بر اساس این گزارش، دولت ایران هیچ گزارش مكتوبی در خصوص میزان موجودی حساب ذخیره ارزی ارائه نكرده است. صندوق بینالمللی پول در گزارش ماه اوت خود درباره ایران خواستار افزایش شفافیت در خصوص عملكرد حساب ذخیره ارزی شد.
بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول، طی سال2008-2007 خالص انتقال دارایی به حساب ذخیره ارزی بیش از 6/9 میلیارد دلار بوده و میزان موجودی این حساب به 1/12 میلیارد دلار رسید. این اعداد و ارقام تعجبآور از مانده حساب ذخیره ارزی در حالی اعلاممیشود كه بر اساس گزارشهای مختلف متوسط درآمد نفتی دولت سازندگی در سالهای 1375ـ1368، 7/15 میلیارد دلار بوده و متوسط درآمد نفتی دولت اصلاحات نیز در دوره 1383ـ1376، برابر با 5/21 میلیارد دلار است، اما متوسط درآمد فروش نفت توسط دولت نهم در سه سال اخیر 1386ـ1384 برابر با 6/62 میلیارد دلار بوده كه این رقم، حدود چهار برابر دولت سازندگی و سه برابر دولت اصلاحات است. از سوی دیگر محمود احمدینژاد در گزارشهای اقتصادی خود كه در ماههای اخیر ارائه كرده است، همواره بر این موضوع تاكید كرده است كه میزان وابستگی اقتصاد ایران و بودجه دولت به نفت كاهش داشتهاست، با اینحال معلوم نیست چرا مانده حساب ذخیره ارزی در حالیكه ورودی آن سه برابر دولت قبل و بر اساس ادعای رئیس دولت خروجی آن كمتر از قبل شده، ماندهای حتی كمتر از سالهایی دارد كه متوسط قیمت نفت نه بیش از یكصد دلار كه چیزی در حدود 40
تا 50 دلار بوده است. شاید این بدیهیترین حق مردم باشد تا از سرمایههای بیننسلی و نحوه هزینهكرد آن از سوی دولت به عنوان وكیل آنها مطلع شوند، هرچند كه ظاهرا دولت نهم چنین حقی را برای مردم قائل نیست و از اعلام و انتشار مانده حساب ذخیره ارزی و كارنامه عملكرد آن سرباز میزند.
وای به روز نفت 90 دلاری
در همین حال، صندوق بینالمللی پول اعلام كرده است كه در صورت كاهش قیمت نفت به كمتر از 90 دلار در بازارهای جهانی ایران با كسری تجاری مواجه خواهد شد.
«محسن خان» مدیر اجرایی صندوق بینالمللی پول در خاورمیانه و آسیای مركزی، در گفتوگو با خبرگزاری داو جونز نیوزوایر گفت: چنانچه قیمت نفت به كمتر از 90 دلار برسد ایران باید با اجرای طرح كاهش هزینههای عمومی و شاید كاهش یا حذف یارانهها از بروز كسری تجاری جلوگیری كند. گزارشها حاكی است، طی هفته گذشته به دنبال تشدید بحران اقتصاد جهانی و كاهش تقاضای مصرف قیمت نفت از ركورد 147 دلاری خود بیش از 50 دلار فاصله گرفته بود كه البته آشفتگی بازار والاستریت در این كاهش 50 دلاری تاثیر زیادی داشته است.
با اینكه بعید است كاهش قیمت نفت از سطح قیمتهای چند ماه گذشته بتواند چرخ اقتصاد ایران را لنگ بگذارد، اما با این كاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی دست دولت برای پوشش دادن تمام مشكلات اقتصاد ایران با توسل به درآمدهای نفتی و استفاده از حساب ذخیره ارزی بستهتر خواهد شد. هرچند كه این درخواست مردم،كارشناسان و صاحبنظران كماكان از دولتمردان و در راس آنها رئیس دولت وجود دارد كه در كنار تمام آمارهایی كه از شاخصهای اقتصادی كشور ارائه میكنند، آمار و ارقام حساب ذخیره ارزی و مانده درآمدهای نفتی هزینهنشده را نیز اعلام كنند. چه، همانگونه كه محموداحمدینژاد در تازهترین گفتوگوی رسانهای خود اعلامكرد، آماری كه او اعلامكرده و میكند آمار و گزارشهایی از عملكرد دولت است و طبیعی است كه مانده حساب ذخیره ارزی نیز گزارشی از عملكرد دولت به حساب خواهد آمد.