رمضان مبارک و کاهش جرم مجرمان
زهرا فدایی
ماه مبارک رمضان، ماهی است که روحانیت و معنویت را در جامعه مسلمانان جاری می سازد و تمام اعمال، رفتار و پندار مسلمانان را تحت تأثیر قرار می دهد.
ماه پر خیر و برکت رمضان، علاوه بر پاكسازي نفس و روح و كمك به سلامت جسماني افرا،د ثمرات نيكويي نيز در جامعه بر جاي گذاشته و به سیمای اجتماع رنگی متفاوت می بخشد.
بركت روزه، توسل، دعا، ذكر و تلاوت قرآن در اين ماه، نور حقيقت را بر دل هاي مؤمنان مي تاباند.
از آنجایی روزه فقط خودداری از خوردن و آشامیدن در ساعاتی خاص از شبانه روز نیست و در حقیقت ترک تمام محرمات است ، هر ساله در این ماه مبارک شاهد کاهش چشمگیر جرائم در کشور هستیم.
آمار کاهش جرائم
مراکز قضایی و انتظامی کشور آمارهایی را از کاهش جرائم مختلف اعلام می کنند. این جرائم شامل سرقت، نزاع، تجاوز به عنف، حمل و استفاده مشروبات الکلی، جرائم اخلاقی و . . . می باشند و جرائم رانندگی را نیز شامل می شود که نهایتاً منجر به پایین آمدن صدمه های جانی در این ماه مبارک می گردد.
رئیس پلیس 110 کشور اعلام کرده است که از ابتدای ماه مبارک رمضان تاکنون بیش از 40 درصد از جرایم در کشور کاهش یافته است و با ایجاد فضای معنوی و روحانی در ماه مبارک رمضان و از بین رفتن انگیزه جرم در انسان ها را، امید می رود که جرائم کاهش بیشتری داشته باشد.
وی گفته است: خوشبختانه در برخی از جرایم از جمله جرایم اخلاقی بیش از 50 درصد، سرقت ها 35 درصد و نزاع و درگیری، کاهش قابل توجهی را شاهد بوده ایم. در ماه مبارک رمضان تماس های مردم در خصوص سرقت، نزاع و درگیری با پلیس 110 کاهش یافته و بیشتر تماسها برای اخذ مشاوره و راهنمایی از پلیس است.
همچنین در این خصوص فرمانده نیروی انتظامی کشور، شرایط ویژه معنوی ماه مبارک و اعتقادات دینی مردم کشورمان را عامل اصلی کاهش جرائم می داند.
سردار احمدي مقدم گفته است: نيروي انتظامي با امر به معروف و نهي از منكر در جامعه اولين گام خود را براي پيشگيري از جرايم در اين ماه برمي دارد هرچند كه تجربه سال هاي گذشته نشان مي دهد درماه رمضان جرايم خاص و مشهود كمتر اتفاق مي افتد.
واقعيت اين است كه در اين ماه بخاطر برخي تغيير رفتارها و مراسم مذهبي جوي در جامعه ايجاد مي شود كه سدي در برابر وقوع جرايم است و جرايمي نظير قتل عمد، سرقت مسلحانه و آدم ربايي كاهش چشمگيري مي يابد.
کاهش جرائم در دیگر کشورها
بسیاری از کشورهای مسلمان جهان نیز در ماه رمضان با کاهش جرائم مختلف روبرو هستند.
مدیر اداره امنیت ترکیه گفته است: هر سال در ماه مبارک رمضان میزان تخلفات و ارتکاب جرایم در این کشور به نحو چشمگیری کاهش مییابد. در سال 2006 به طور میانگین در هر ماه، 7718 مورد تخلف در شهر استانبول روی داده است و در سال 2007 نیز 5806 تخلف روی داده است اما میزان تخلف در ماه رمضان در سال 2006 به 3151 و در سال 2007 به 2476 مورد رسیده است. این جرائم شامل قتل، سرقت، تجاوز، نزاع و ... هستند.
روانشناسي ديني و تأثيرات عبادت بر فرد
مذهب و انجام عبادات در رفتار فرد بخصوص بركاهش جرم و جنايت اثراتی زیادی دارد که در اینجا به برخی از این تأثیرات اشاره می شود:
1ـ عدم احساس گناه و يا كاهش آن:
انجام عبادت به فرد احساس نزديكي به خداوند را مي دهد و وي را ازانجام گناهان برحذر مي دارد.
حتي بسياري از كساني كه خود به عبادت نمي پردازند اما اعتقاد قلبي و مذهبي به آن دارند از انجام كارهاي ناپسند در بسياري از مكان هاي مقدس، درحضور اشخاص مذهبي و نيز ماه ها و ساعات مقدس پرهيز مي كنند.
زيرا اينان با وجود اينكه خود را بنده بد وعصيانگر خداوند مي دانند اما دراعماق وجودشان به مهرباني، لطف و بخشش خداوند ايمان دارند و اين اعتقاد ثمره همان آموخته هايي ست كه در دوران كودكي و نوجواني به فرد داده شده و وي را از احساس پوچ بودن مي رهاند.
كسي كه به بندگي خدا ايمان دارد حتي پس از انجام گناه نيز خدا را فراموش نكرده و از وي طلب بخشش دارد. اين احساس اميد به لطف و رحمت كردگار از عذاب وجدان فرد و احساس گناهكار بودن وي كاسته و باعث مي شود تا آرامش رواني بيشتري را كسب نموده و در شرايط حساس تصميمات بهتري را اتخاذ نمايد كه حكايت از دوستي فرد با خالق خويش دارد.
2ـ افزايش اعتماد به نفس و عزت نفس:
عبادت كردن و نماز خواندن موجبات افزايش اعتماد به نفس را فراهم ميآورد. زيرا وقتي آدمي با خدا سخن ميگويد، از او استعانت ميجويد. توان بيشتري را در خود احساس ميكند كه ناشي از اتكاي به خداي تعالي است و داشتن چنين نقطه اتكايي باعث افزايش اعتماد به نفس در فرد ميگردد.
3ـ معنا دادن به زندگاني:
اعتقاد به زندگي پس از مرگ، فرد را از پوچي رهانيده و در محبت كردن و توجه نمودن به ديگران ياري مي رساند.
وجود دلهاي پر محبت و با صفا كانون خانواده را گرم و روابط عاطفي را در آن مستحكم ميسازد و آدمي در برخورد با افراد صميمي و مهربان كمتر احساس آزردگي و سرخوردگي ميكند و خود را در محيطي آرام و سرشار از روابط گرم مييابد زيرا عبادت و نماز به زندگي او معنا داده و آرامش بخشيده است.
4ـ كاهش فشارهاي (استرسهاي) رواني:
عبادت موجب كاهش استرسها ميگردد و فشارهاي روحي را كم ميكند. زيرا آنگاه كه آدمي در برابر خالق متعال ميايستد و لب به نماز و دعا ميگشايد و او را رحمن و رحيم خطاب ميكند، اميد به رأفت و رحمت در دلش موج ميزند و به آرامش عميقي دست مي يابد.همچنان كه تحقيقات نشان داده است، آن كس كه خوب و نيكو نماز ميگزارد، كمتر دچار افسردگي ميشود.
فروم در كتاب روانكاوي و دين مينويسد: نياز ديني نياز به يك الگوي جهتگيري و مرجعي براي اعتقاد و ايمان است و هيچ كس را نميتوان يافت كه فاقد اين نياز باشد و تجلي اين نياز را در حين انجام عبادت به خوبي ميتوان ديد.
برخی از دلایل کاهش جرم در ماه رمضان
رويكرد اخلاقي جوانان
جامعه شناسان بر اين باورند كه با شروع ماه مبارك رمضان بخش عمده اي از جوانان باخود عهد مي كنند گرد رفتار خلاف شرع و انسانيت نروند تا جايي كه همين شيوه براي آن ها عادتي مي شود كه در ادامه و پس از ماه مبارك رمضان راه خير و صلاح و انسان دوستي در پيش گيرند.
مجيد ابهري جامعه شناس و استاد دانشگاه در اين باره مي گويد: ايمان در واقع تنها عامل دروني در بين افراد خلافكار است كه ميزان تخلفات را در ميان آن ها به حداقل مي رساند.
تقويت نهاد خانواده
يكي ديگر از مزاياي ماه مبارك رمضان تقويت بنيان و نهاد خانواده از طريق همزيستي بر سر سفره هاي افطار و سحري است تا جايي كه اگر پيش از ماه مبارك رمضان خانواده هاي شاغل و درگير كارهاي روزمره فرصت مي يابند تنها يك وعده غذايي آن هم به صورت نامنظم كنار يكديگر باشند اما در ماه رمضان هر كس از اعضاي خانواده در هر كجا كه شاغل است تلاش مي كند خود را به هنگام افطار سر سفره حاضر كند و همين وضعيت در هنگام سحري نيز تكرار مي شود.
مهندس كاظم كمالي نسب دانش آموخته جامعه شناسي در اين باره مي گويد: نهاد خانواده زماني مستحكم و بنيان هاي آن تقويت مي شود كه اعضاي خانواده فرصت بيشتري براي همدلي، همفكري، هم انديشي و هم صحبتي با يكديگر داشته باشند.
ماه مبارك رمضان اين امكان را براي خانواده ها فراهم مي آورد كه بيشتر با هم باشند و از همين رهگذر است كه امكان حركت هاي تكروي _ كه اغلب از دل آن جرم مي خيزد- به حداقل مي رسد.
روزه در تمام اديان به معناي پرهيز و ترك آمده است و مردم تمامي اديان با اين عبادت به خداشناسي، تزكيه نفس، تعديل اراده در امور دنيوي، رعايت اصول اخلاقي، بهداشتي و اجتماعي دعوت مي شوند و اين مهم تنها و تنها از طريق كانون خانواده محكم و محكم تر مي شود.
مهندس كمالي نسب كارشناس مسايل اجتماعي همچنين مي گويد: انسان گرفتار در دنياي ماشيني امروز بيش از هر زماني نياز به آرامش و نقطه اتكا دارد و آداب رمضان اگر رعايت شود مي تواند به او قدرت واقعي تسلط بر نفس، شهوت و غضب و گسستن زنجيرهاي اسارت از بندگي تن را بدهد تا به آرامش برسد يكي از جاهايي كه آدمي به آرامش مي رسد كانون خانواده است. و ماه مبارك رمضان اين امكان را بيش از ساير ماه ها فراهم مي آورد. واقعيت اين است كه رمضان آدمي را در برابر سختي ها پايدار مي كند و بر صبر و شكيبايي انسان مي افزايد و دل را آنچنان صفا مي دهد كه در روزهاي آخر ماه مبارك رمضان دلش نمي خواهد اين آرامش را از دست بدهد.
زبان روزه داران
بسياري از کارشناسان معتقدند كه با ورود به ماه مبارك رمضان امساك و پرهيز افراد از برخي انحرافات، كژي ها و آسيب ها افزايش مي يابد و شايد در اين ماه بيش از ساير ماه ها مراقب هستند كه دامن آنها به ناپاكي نيالايد و خاطره اي ناخوش در ذهن ديگري برجاي نگذارند.
شهروندان نيز بر باور كارشناسان و مسؤولان انتظامي و امنيتي صحه مي گذارند و بر اين باورند با آداب و رسومي كه به ماه مبارك رمضان وارد مي شوند، سنت ها يكي پس از ديگري جلوه بروز مي يابند و همين ها ترمز بسيار قوي براي پرهيز از گرايش به سمت وسوي گناهان است.
ورود به امامزاده ها، مساجد، حسينيه ها، تكايا و مراسم عبادي و معنوي تلاوت قرآن، ذكر توسل، قرائت دعا و جلسات سخنراني مستمر تأثير خود را برجاي مي گذارد.
افطاري دادن و اطعام روزه داران از رسومي است كه در بين مردم در ماه مبارك رمضان بسيار مورد توجه است. اين سفره هاي معنوي انس و الفت را افزايش مي بخشد و كدورت و ناراحتي را به حاشيه مي راند.
کاهش آمار طلاق
علي نجفي توانا حقوقدان، جرم شناس و وکيل دادگستري،در خصوص ميزان آمار جرم، جنايت و طلاق در ماه مبارک رمضان گفته است: به طور معمول رفتارهاي بشر تابعي از شرايط و اوضاعي است که از لحاظ زماني و مکاني بر وي اثر مي گذارد. در واقع يک رفتارهنجار يا نابهنجار با توجه به شرايط فردي اجتماعي و خانوادگي به وقوع مي پيوندد. با توجه به ارزشي که مردم براي ماه رمضان قائل هستند در اين ماه سعي مي کنند از لحاظ ظاهري رفتارها و برخوردهاي خود را کنترل کنند و همچنين سعي مي کنند آمار و ميزان جرم و جنايت را در اين ماه کاهش دهند. يکي ديگر از عواملي که موجب کاسته شدن ميزان گناه و جرم و جنايت مي شود اعتقاد ديني است که بستگي به شرايط فردي دارد بنابراين افرادي که اعتقاد قلبي دارند سعي مي کنند از ارتکاب به گناه ،جرم، قتل و تخلف خوداري کنند. افرادي که اعتقاد واقعي به مراسم مذهبي به خصوص مراسم ماه رمضان دارند ناخودآگاه از ارتکاب به جرم و عواملي نظير آن خودادري مي کنند زيرا در درون خود مرتکب شدن به اين گونه مسائل را گناهي دوچندان مي دانند.
مسئله طلاق را نمي توان جرم ناميد زيرا که طلاق يک رفتار نامتعادل است.بنابراين مانند جرم به طور ناگهاني انجام نمي گيرد لذا بايد به پيشينه روابط زن و شوهر توجه شود. در ماه رمضان علاوه بر اينکه آمار جرايم کاهش پيدا مي کند بلکه در مسئله طلاق موجب پيوند افراد نيز مي شود و با توجه به بررسي هاي انجام شده مراسمي مانند عيد فطر و اعيادي نظير آنها موجب به هم پيوستن زوجين و جلوگيري از جدايي آنها شده است.
آنچه که باید بدان توجه کنیم این است ماه رمضان را از جنبه فردي الگويي براي ساير ماه ها قرار دهيم و عطوفت را همچنان ميهمان درون خانه هاي خود نگهداريم. در جنبه اجتماعي نيز ضروری است مديران، كارگزاران، مسؤولان و تصميم گيران جامعه با تأسي از اين ماه خود رفتارها را به گونه اي شكل دهند تا الگوهاي اخلاقي جامعه باشند و جامعه نيز با تأسي از همين روش راه فلاح و رستگاري بپيمايد. چنين می شود اگر لباس خودخواهي از تن به در كنيم و نوع دوستي و دگرخواهي را ميهمان دل هاي مهربان خويش سازيم.