آگاه
کد خبر: ۱۴۹۸۳

ملاحظات امنیتی تهدید اسراییل علیه ایران

کیان نکته دان

مدتی است که رژیم اسرائیل به صورت فزاینده ای به تهدید مستقیم نظامی ایران پرداخته و تهدید نموده است که به تأسیسات نظامی ایران حمله خواهد کرد. این مسأله را از چند جهت می توان مورد توجه قرار داد و تحلیل نمود، اما در این میان آن چه که بیش تر مورد پرسش قرار می گیرد تبعات امنیتی این حملۀ احتمالی است. پیش از ورود به بحث کمی به روندهای امنیتی به خصوص پس از جنگ سرد پرداخته و با این بررسی اجمالی، خطرات احتمالی این حمله را برای امنیت منطقه بیان خواهیم نمود.

تا پیش از پایان جنگ سرد، مهم ترین مسأله در حوزۀ روابط بین الملل، اصل "جنگ و تخاصم" بود و در همکاری میان بازیگران عرصۀ روابط بین الملل جایگاه بالایی داشت. در این دوران، تهديد نظامي، اساسي ترين و اصلي ترين تهديد امنيت ملي تلقي مي شد و تهديد خارجي نسبت به تهديدات داخلي، از اهميت و اولويت بيش تري برخوردار بود. چرا که رقابت های تسلیحاتی که بر اساس اصل بودن جنگ به وجود آمده بود نمی توانست همکاری های جهانی و منطقه ای مناسب زمان صلح را ایجاد کند و حتی پیمان های منطقه ای که در این زمان به به چشم می خوردند، حول و حوش مسألۀ امنیتی و در جهت تقابل ایدئولوژیک شکل گرفته بودند.

با پایان یافتن جنگ سرد و آغاز دوران جدید در عرصۀ روابط بین الملل، تغییرات زیادی در این عرصه به وجود آمد و تخاصم و تهدید، جای خود را به همکاری های جهانی و منطقه ای میان بازیگران جهانی داد. در عرصۀ امنیتی نیز توجه به امنیت دسته جمعی جای خود را در میان برنامه های سیاستمداران جهانی باز نمود و روند جدیدی از همکاری های امنیتی، سیاسی و به خصوص اقتصادی میان کشورهای جهان شروع گردید که تشکیل پیمان های منطقه ای، گسترش سازمان های اقتصادی منطقه ای و در یک کلام ، گسترش روندهای گوناگون جهانی شدن از مهم ترین نمودهای این دوران جدید است.

در منطقۀ خاورمیانه نیز، که یکی از مهم ترین و در عین حال تنش زاترین مناطق دنیا است، این تحولات اندک اندک جای خود را باز نمود و، با این که پایان جنگ سرد با حملۀ عراق به کویت و آغاز جنگ دوم خلیج فارس همراه شد، اما کشورهای منطقه به همکاری و گسترش سرمایه گزاری خارجی روی آوردند، باید در نظر داشت که این مسأله، یعنی گسترش سرمایه گزاری خارجی، یکی از مهم ترین شاخصه های همکاری های جهانی و منطقه ای به شمار می رود و موجب در هم تنیده شدن بیش تر کشورها، تجمع منافع آن ها، و در نتیجه بالا رفتن ضریب امنیتی آن ها می شود.

نمونۀ مهم این سرمایه گزاری را می توان در منطقۀ خلیج فارس و به خصوص در امارات دید که بسیاری از سرمایه گزاران آن را ایرانیان تشکیل می دهند، و ارتباط اقتصادی آن با ایران، علی رغم وجود مسائل مرزی تقریباً لاینحل ، یعنی مسألۀ جزایر سه گانه، هم چنان حفظ شده و در حال ارتقا است و این خود می تواند نشان گر اهمیت همکاری های اقتصادی در شکل گیری یک سلسله همکاری های مشترک میان کشورها ، علی رغم وجود وجوه دشمنی و درگیری، باشد.

در این میان یکی از مهم ترین و مناقشه بر انگیزترین مسائل در منطقۀ خاورمیانه ، وجود اسرائیل و تنش های حاصل از تقابل و تخاصم این واحد سیاسی با بسیاری از کشورهای منطقه است به نحوی که مسألۀ اسرائیل و تبعات آن را می توان به عنوان یکی از مهم ترین معضلات امنیتی در منطقه دانست. تهدیدات مکرر اسرائیل علیه لبنان، سوریه و ایران یکی از مهم ترین موانع ایجاد یک منطقۀ امن در خاورمیانه، و در حقیقت حضور تهدیدآمیز اسرائیل، یکی از مهم ترین موانع شکل گیری پیمان های امنیتی پایدار در منطقه و رسیدن به یک رژیم امنیتی در خور توجه برای کشورهای این منطقه است، چرا که در گفتمان جدید امنیتی که پس از جنگ سرد شکل گرفت، امنیت دیگر مسأله ای صرفاً نظامی، یا به عبارت دیگر سخت افزاری، نخواهد بود بلکه همکاری های متقابل سیاسی و اقتصادی است که حرف اول را در مورد مسائل امنیتی می زند.

صحبت از حملۀ نظامی، تهدید به آن و نیز درگیر شدن در جنگ ، بیش از آن که بتواند به بالا بردن امنیت اسرائیل کمک کند آتش جنگ و ناامنی مضاعف را در منطقه روشن خواهد کرد و هیچ گونه تضمین عینی برای موفقیت آن نخواهد داد. نمونۀ مهم و عینی ، حملۀ آمریکا به عراق بود که علی رغم موفقیت ابتدایی آن در از میان بردن رژیم بعث عراق ، پس از آن دچار مشکل زیادی شد و تداوم آن برای آمریکا هزینه های مادی و معنوی زیادی داشت به نحوی که آمریکا به ایجاد پیمانی امنیتی با عراقی ها رو آورده است که این پیمان هم با اما و اگرهای زیادی همراه است و نمی توان به موفقیت آمیز بودن آن به صورت کامل اطمینان داشت. البته در صورت موفقیت آمیز بودن ،این موفقیت برای آمریکا بسیار کم خواهد بود.

در این میان، تهدید ایران به حملۀ نظامی، تمام منطقۀ خاورمیانه را در یک حالت ناامنی مطلق فرو خواهد برد، چرا که از لحاظ منطقه ای ، ایران در جایگاه مهمی قرار دارد و حملۀ نظامی به آن با توجه به جایگاه ژئوپلتیک اش، منطقه را در آشوبی ژرف و گسترده فرو خواهد برد.

باید توجه داشت اسرائیل از لحاظ سیاسی و امنیتی درگیر با مسألۀ صلح با فلسطینیان است و، به درستی قادر به حل مسائل خود با فلسطینیان نیست، چرا كه در مسألۀ اعراب و اسرائيل، علي رغم آن كه دولت هايي نظير اردن و مصر به فرايند صلح پايبندند و نیز برخي گروه هاي فلسطيني نيز مصرانه آن را دنبال و برای انجام آن تلاش می کنند، ولي بخشي از آنها نظير حماس، که دارای وجهۀ مناسبی نیز در میان فلسطینیان است، به شدت با فرآيند صلح مخالفند و موجوديت اسرائيل را مورد سؤال قرار مي دهند و حتي در اين باره با گروه هاي فلسطيني خواهان صلح با اسرائيل نيز سرناسازگاري دارند . درگيري هاي سال های اخير ميان گروه هاي فلسطيني یکی از مهم ترین نشانه های این ناسازگاری ها و عدم حل این مسائل است، که بالتبع در حل مسألۀ فلسطینیان بسیار حیاتی و اساسی است و اسرائیل در برخورد با این گروه های فلسطینی از روش های بسیار خشن و غیر انسانی استفاده می کند و حاضر به شنیدن حرف های آنان نیست و به نوعی می خواهد از همین روش در برخورد با کشورهای مخالف خود استفاده کند که اشغال بلندی های جولان و جنوب اسرائیل از نمونه های مهم این رویکرد بوده و هست، با این حال ، اسراییل نتوانسته است از این ابزار در مقابلۀ با ایران استفاده کند.

در این میان حمایت ایران از گروه های مخالف روند صلح اسراییلی و نیز مخالفت ایران با این روند، اسرائیل را به جایی رسانده است که در فکر یک سره کردن مسألۀ ایران باشد. اسرائیل به بهانۀ دست یابی ایران به سلاح هسته ای و به هم خوردن توازن قدرت در منطقه، می خواهد از طریق نظامی مسائل خود را حل کند و این یکی از مهم ترین ضربه هایی است که به توازن امنیت در منطقۀ خاورمیانه می زند، در حالی که اصل در گفتمان های اخیر امنیت همان گونه که ذکر گردید، همکاری های اقتصادی است و حملۀ احتمالی اسرائیل به ایران بیش از هر چیز اصل همکاری منطقه ای را در خاورمیانه زیر سؤال خواهد برد. این حمله نه تنها دستیابی به صلح خاورمیانه را به محاق خواهد برد، بلکه آشوبی فراگیر در منطقه حاکم خواهد کرد.

حملۀ احتمالی اسرائیل به ایران صرفاً یک حملۀ نظامی کلاسیک نخواهد بود چرا که اسرائیل مرز مشترک با ایران ندارد و نمی تواند نیروی نظامی در این کشور پیاده کند. در ضمن بسیاری از کشورهای منطقه اجازۀ استفاده از خاک خود را برای این کار به اسرائیل نخواهند داد . این مسأله، انزوای اسرائیل را نشان خواهد داد. انزوایی که در صورت حملۀ اسرائیل به ایران به احتمال زیاد بیش تر خواهد شد چرا که اسرائیل در صورت حمله ، به صورت تهدیدی اساسی تر برای کشورهای دیگر منطقه جلوه خواهد کرد.

این مسأله را نیز باید در نظر داشت که اسرائیل در حملۀ احتمالی ، کمترین حامی را در سطح جهانی خواهد داشت و در منطقه ، بدون حامی خواهد بود چرا که علی رغم این که کشورهای عربی منطقه و نیز ترکیه روابط بالنسبه خوبی با اسرائیل دارند اما هیچ کدام نمی خواهند توازن امنیتی در منطقه به هم بخورد و اسرائیل توانایی حملۀ آزادانه به یک کشور دیگر منطقه را داشته باشد، چرا که این کار، مجوزی در دست کشورها برای انجام منویات سیاسی و نظامی خود خواهد بود و این موضوع برای منطقۀ پر آشوبی نظیر خاورمیانه ، یک کابوس خواهد بود.

در هر صورت باید به این مسأله نیز توجه داشت که جامعۀ جهانی و کشورهای منطقه باید نهایت تلاش خود را در جلوگیری از این عمل غیر عقلانی به عمل آورند چرا که دوران استفاده از زور برای حل مسائل سیاسی و مناقشات منطقه ای به سر آمده است و نمونه هایی مانند حملۀ آمریکا به افغانستان و عراق هم نمی تواند مجوزی برای تداوم آن باشد.

حملات آمریکا به این دو کشور با حداقلی از همگرایی جهانی صورت گرفت . اما حملۀ احتمالی اسرائیل به ایران فاقد این این حد اقل همگرایی است و کمتر کشوری در جهان حاضر به همراهی با آن می شود ولی این موضوع نباید موجب غفلت از بی خردی احتمالی برخی از سران اسرائیل شود و همۀ تلاش ها در ایران ، منطقه و جهان باید معطوف به جلوگیری از هر گونه حملۀ نظامی شود. حمله ی اسراییل به ایران ، منطقه را در معرض نابودی قرار خواهد داد و تبعات چنین وضعی ، به طور سیستمیک ، جهان را با مشکلات جدی مواجه خواهد ساخت.

ارسال نظرات
خط داغ