مشاور جدید رییس جمهور کیست؟ (۱)
حسام الدین آشنا
حمید مولانا چندی پیش به مشاورت ریاست جمهوری منصوب شد . این انتخاب تفسیری چند گانه بر می دارد.چرا که تا به حال در جمهوری اسلامی سابقه نداشته است کسی پس از 50 سال اقامت در آمریکا و تنها پس از 2 سال از بازگشت به کشور به چنین منصب بلندی دست پیدا کند.
آشنایی دانشگاهیان با ایشان از طریق ترجمه کتاب گذر از نوگرایی و آشنایی روزنامه خوانان از طریق ستون چشم انداز کیهان آغاز شد اما در دور دوم انتخابات نهم عموم مردم با چهره او در برنامه های ارشادی تلویزیون بیشتر آشنا شدند که ضمن دعوت به شرکت در انتخابات از ویژگی های منتسب به آقای احمدی نژاد دفاع می کرد.
دکتر مولانا و علاقمندانشان داستان ایشان را چنین روایت می کنند که :
اولا ایشان قدیسی است که از غرب طلوع کرده اما ریشه در سیادت ، روحانیت و حتی مبارزه دارد .
ثانیا سفر و اقامت طولانی مدت ایشان در آمریکا از الطاف خفیه الهی بوده و تاییدات امروزین او از جمهوری اسلامی و دولت فعلی دلیلی قطعی و شاهدی غیبی از حقانیت مواضع حکومتی است
ثالثا ایشان از اقطاب دانش ارتباطات و سیاست و روابط بین الملل در جهان امروز است و در مقابل منتقدان هم یک پارچه فریاد می کنند که وقتی پروفسور روابط بین الملل تایید می کند دیگران چه کاره اند.
در این رویکرد تمام پیشینه ایشان تقدیس می شود. دو کتاب "سفیر صداقت، زندگی، افکار و اندیشه های پروفسور سید حمید مولانا و "پروفسور مولانا طنین تعهد " در چارچوب این رویکرد نوشته و منتشر شده است.
دیدگاه دوم را می توان در این جملات خلاصه کرد:
دکتر مولانا اساسا متفکری متعلق به دیدگاه انتقادی و مکتب اقتصاد سیاسی در ارتباطات بین المللی بوده است.
این مکتب و رویکرد که طیفی از متفکران چپ آمریکایی و اروپایی چون جورج گربنر ،هربرت شیلر و آرمان ماتلار را در بر می گیرد به شدت نسبت به جریان غالب رشته ارتباطات بین المللی در خدمت به امپریالیسم جهانی معترض بوده و به افشاگری در مورد نقش رسانه ها در تثبیت قدرت و ثروت حاکم برجهان پرداخته است.
مکتب مطالعات انتقادی خود با نقدهای بنیان براندازی مواجه است. که مهمترین آن خیال پردازی ، فقدان روایی در تحقیقات رسانه ای و ناکارامدی در سیاستگذاری است.
دکتر مولانا در آنجا که غرب (آمریکا) را نقد می کند بسیار ستیزنده است اما مبانی نقد او نه شرقی بلکه باز هم غربی است . او با ابزار مفهومی چپ جدید راست قدیم را نقد می کند.
مشکل اصلی دکتر مولانا در بخش توصیه های او است .کسانی که می خواهند با این توصیه ها به دنبال سیاستگذاری ملی بروند با مجموعه ای از مفاهیم بدیهی ، شعار گونه و فاقد توان تمایز گذاری مواجه می شوند.
در این دیدگاه مولانا مفهوم پردازی انتقادی است که در میان هم قطاران خود جایگاهی مناسب دارد . اما برای چه باید کردها سخن چندانی برای گفتن ندارد چرا که مانند دیگر همکاران خود هرگز با واقعیت سیاستگذاری های ملی و تبعات آن درگیر نبوده است .
بدست آوردن / پذیرش مسئولیتی در حد مشاوره رئیس جمهور آزمون بسیار مهمی برای یک متفکر انتقادی است تا اندیشه های خود را به محک تجربه اثباتی بگذارد.
دیدگاه دوم بیشتر معطوف به رابطه نظریه و راهبرد سازی در نظریه انتقادی در حوزه ارتباطات بین المللی بود .
اما دیدگاه سوم از منظری کاوش گرایانه تر به واکاوی ادعاها می پردازد. سوالات و پاسخهای زیر در این رویکرد قابل طرح است :
1. آقای دکتر مولانا چگونه و با حمایت چه کسی و کدام موسسه ایرانی در دهه چهل شمسی به آمریکا رفت؟
در اواخر دهه هزار و سیصد و سی موسسه کیهان از سفر تحصیلی دو نفر از همکاران خود: آقای کاظم معتمد نژاد به فرانسه و آقای حمید مولانا به آمریکا حمایت کرد. اولی به کشور بازگشت و بنیانگذار رشته روزنامه نگاری و ارتباطات در ایران شد و دومی در آمریکا ماند و بنیانگذار رشته ارتباطات بین المللی در دانشکده خدمات بین المللی دانشگاه آمریکن شد.
2. کدام نهاد دولتی آمریکایی هزینه کامل زندگی و تحصیل ایشان را تقبل کرد؟
ایشان با بورس خاصی از وزارت خارجه آمریکا به آن کشور رفت و تا پایان تحصیلات دکتری نیز از همان بورس برخوردار ماند.
https://veracity.univpubs.american.edu/weeklypast/111505/111505_mowlana.html
3. آیا ایشان در گفته ها و نوشته های خود در رسانه ها و دانشگاه های آمریکایی هرگز کلمه ای مشابه آن چه که در داخل کشور و مثلا روزنامه کیهان نوشته و می نویسد بر زبان آورده و یا بر قلم جاری کرده است؟
ایشان جز چندمقاله روزنامه ای در سال 1979 هیچ حضور رسانه ای عمومی در آمریکا را تجربه نکرده و معتقد است به گونه ای برنامه ریزی شده مورد بایکوت رسانه های غالب قرار گرفته است .نوشته ها و سخنرانی های ایشان در فصلنامه ها ، فصول کتابها و محافل تخصصی ارتباطات بین المللی ایراد شده است.اصولا دکتر مولانا به عنوان ایران شناس ، خاور میانه شناس و اسلام شناس در محافل تخصصی این رشته ها جایی ندارد. ناگفته نماند که ایشان در معرفی ویژگی ها ، مولفه ها و نهادهای قدرت در ایران پس از انقلاب اسلامی در محافل دولتی آمریکا و در حضور دولتمردان آن کشور نقش ایفا کرده اند. اما حضور ایشان در محافل ایرانیان خارج از کشور که معمولا در سالگرد انقلاب اسلامی و به دعوت سفارتخانه های ایران انجام گرفته همواره با تمجید از نظام اسلامی همراه بوده است.
4. آیا مولانا در عمل هم ضد آمریکایی عمل کرده است؟
دانشکده خدمات بین المللی دانشگاه آمریکن مکانی ویژه است برای تربیت کادرهای وزارت خارجه ، کاخ سفید ، وزارت دفاع ، سیا در سطح داخلی آمریکا و متناظران آنها در دیگر کشورها . علیرغم آن که دانشگاه آمریکن در رتبه 83 دانشگاههای آمریکا قرار دارد و چندان محل اعتنا نیست اما این دانشکده خاص جایگاهی ویژه در تربیت کادرهای بین المللی دارد . همین امروز هم ایرانیانی که توسط وزارت خارجه آمریکا تحت عناوین مختلف از جمله بورسهای روزنامه نگاران ، حل تعارض یا مستند سازی به آمریکا برده می شوند میهمان همین دانشکده هستند و برنامه روزنامه نگاری بین المللی و روابط بین المللی تحت قرارداد وزارت خارجه در این رشته اجرا می شود.
بی شک مولانا در سالهای پس از انقلاب اسلامی نوشته ای در زمینه حمایت از آمریکا ندارد اما در سالهای پیش از انقلاب در سال 1971 مقاله ای مهم در نشریه نیروی هوایی آمریکا منتشر کرده است .مولانا در این مقاله که عواملی در تصمیم سازی نظامی :تجزیه و تحلیل ارتباطی و بین فرهنگی نام دارد
Factors in Military Decision-Making:Communication and Cross-Cultural Analysis
آشکارا قائل به تقدم ارتباطات بر فرهنگ است و بر رابطه میان استراتژی نظامی و ویژگی های ملی در هر کشور پای می فشارد؛ این مقاله با این توصیه های راهبردی به پایان می رسد.
To help accomplish these things, the Air Force (and the Department of Defense) should establish an office for the study of national character as it relates to cross-cultural and persuasive communication. This office should be manned by officers and civilians who have professional experience and academic training in anthropology, sociology, psychology, communication, and international affairs. Their roles would be those of international communicators and communication analysts. These professions have already been identified by Bryant Wedge of the Institute for the Study of National Behavior. He defines the international communicator as one who
would render services to the "practice" of cross-cultural communication; these include the refinement of useful theory and techniques, and problem-solving study in specific cases of communication difficulty . . . The analyst of cross-cultural communication is professionally concerned with the communication process itself; he has no role or responsibility other than to practice of his specialty. He is specifically not a communicator nor a policy maker, but a technical expert and advisor.36
The importance of communication and cross-cultural analysis in the military decision-making process is echoed by Dr. Don Martindale, Professor of Sociology, University of Minnesota, who says:
Since national character refers to properties that pluralities display in national communities, the sociology of national character has significance for anyone dealing with the conflict situations of our age: national uprisings, the formation of international blocs, and cold and hot wars in which nation-states are the ultimate antagonists.37
The fact that present research methodology and the application of the knowledge thus gained need further refinement should not deter our accepting communication and cross-cultural analysis as major factors in the military decision-making process. We can ill afford to underestimate their importance.
https://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1971/mar-apr/Turner.html#turner
با توجه به اینکه بنا به نوشته های خود دکتر مولانا وزارت دفاع بیشترین هزینه ها را در تاسیس و حمایت از کرسیها و موسسات پژوهشی ارتباطات بین المللی کرده است مشکل بتوان نویسنده چنین توصیه های راهبردی را یک ضد آمریکایی تلقی کرد.
5. آیا ایشان تا زمانی که از آمریکن یونیورسیتی بازنشسته نشده و از نظر اداری کنار گذاشته نشده بود حتی یک لحظه هم به بازگشت به ایران و خدمت به کشور و رییس جمهور فکر کرده بود؟
ارتباط آقای دکتر مولانا با ایران به سالهای 1365 باز می گردد. از همان دوران ایشان همکاری نزدیکی را با نهادهایی چون دانشگاه امام صادق (ع) ، وزارت خارجه ، مجمع اهل بیت ، روزنامه کیهان ، خبرگزاری جمهوری اسلامی ، وزارت ارشاد ،مرکز پژوهشهای مجلس و از همه بیشتر صدا و سیما برقرار کردند. ارتباطات شخصی دکتر مولانا بسیار وسیعتر و عمیقتر از آن است که قابل ذکر باشد.فکر بازگشت به ایران - علیرغم مخالفتهای پیش از آن - از سال83 و پس از بازنشستگی مطرح شد و با حمایت رئیس جمهور ، رئیس مجلس ، وزیر ارشاد و سازمان صدا و سیما و البته پی گیریهای مستمر ایشان بنیاد فرهنگی مولانا به ثبت رسید ، ویلای مسکونی و مکان مناسب برای بنیاد هم فراهم شد . حقوق ثابتی از ارشاد و دانشگاه امام صادق و پروژه ای چند صد میلیونی از صدا و سیما دستمایه اولیه اقامت در ایران را فراهم و حکم مشاورت رئیس جمهور آن را مستحکم کرد.
6. این که می گویید ایشان استاد برجسته بین المللی ارتباطات هستند منظورتان در سیر تاریخ و تطور این رشته است یا هم اکنون نیز چهره برجسته و مهمی هستند؟
آقای دکتر مولانا به حق از چهره های تاثیر گذار در تاریخ رویکرد انتقادی به رشته ارتباطات بین المللی هستند و هیچ استاد و دانشجویی خود را بی نیاز از مطالعه آثار ایشان نمی داند . در حال حاضر نیز دکتر مولانا سعی دارد با درج ترجمه عنوان آثار فارسی خود به انگلیسی در سایت دانشگاه آمریکن حضور علمی خود را حفظ کند.هم اکنون دکتر مولانا را می توان یک سخنران و مشاور بین المللی تلقی کرد.در داخل کشور نیز انتشار مجموعه های مختلفی از کیهان نوشته ها ی ایشان با استقبال مصرف کنندگان انبوهی چون بسیج دانش آموزی و دانشجویی مواجه شده و تیراژهای قابل توجهی را به ارمغان آورده است.
-----------
https://ashna1343.persianblog.ir/post/180