خاتمی علیه خاتمی!
فیاض زاهد در ساین باران چنین نوشته است:
چنانچه درنهایت نیز خاتمی تصمیم به سکوت بگیرد، چهبسا رقبای داخل خانواده اصولگرایان جایگزین بهتری برای رقابت باشند. چهبسا کنار ماندن و نظارهگر بودن اصلاحطلبان برای 4 سال آینده، موجب تخلیه کامل انرژی اصولگرایان حاکم باشد. آنها در 8 سال ناچارند از تمام هنرهای خود برای اداره کشور بهره برند. جناحی که روزگاری از سوی رهبر کبیر انقلاب اسلامی، این طعنه دردناک را شنیده بود که: «شما توان اداره یک نانوایی را هم ندارید.»
نتیجه 8 سال دولت اصولگرایان محتملا برای اهل نظر از هماکنون روشن است اما شاید زمانه نشان دهد که آنها اینک توان اداره کشور را یافتهاند. شاید اینگونه باشد! شاید اینگونه به نظر آید، زمانی که حسین شریعتمداری قلم به دست گرفت و با تحلیل فضای انتخاباتی ایران، اینگونه درصدد القا برآمد که احتمال تایید صلاحیت سیدمحمد خاتمی بسیار اندک است، از اعلام طرح نام مجدد خاتمی سراسیمه شده و خواسته به جلو فرار نماید.
ولی آنگاه که کیهان فتیله این مباحث را پایین کشید، مجددا این تحلیل قوت گرفت که نهادهای قدرتمند به او توصیه کردهاند که از ادامه این مباحث پرهیز نماید.
در خوشبینانهترین حالت، میتوان اینگونه تحلیل کرد که آن نهادها با نظرات کیهانیان موافق نبودهاند. سابقه، شخصیت و توان برانگیزانندگی خاتمی در سطحی قرار دارد که سخن از ردصلاحیت تنها از یک تندروی تلخمزاجگونه برمیآید.
اما اگر هم تمام این نظرات درست باشد، نگارنده چندان با آنها موافق نیست. اقدام کیهان بدون هماهنگی و عجولانه بود. گروهی که در سالهای اخیر به مهندسی انتخابات و حتی شرایط سیاسی ایران همت گماردهاند، علاقهمند نبودند، کیهان با نوشته خود موجب تردید خاتمی و اصلاحطلبان شود.
چرا؟ شرایط اقتصادی کشور بسیار بحرانی است. تمام شاخصها نشان میدهد دولت نهم اتفاقا در تنها بخشی که ادعای حل معضلات آن را داشت، اگر نگوییم به صورت کامل، حداقل جدی شکست خورده است. نقدینگی بیداد میکند. تورم سرسامآور است و در مقام قیاس با برخی کشورهای بحرانزده آفریقایی به آنها تنه میزند.
برداشت از صندوق ذخیره ارزی بیحساب و کتاب و با ابهامات فراوانی همراه شده است. برخی از کارشناسان مطلع اقتصادی معتقدند چنانچه دولت با شفافیت رقم صندوق ذخیره ارزی را اعلام نماید، بالغ بر 150 میلیارد دلار باید در صندوق موجود باشد اما دولت نه ارقام را با شفافیت اعلام میکند، نه صحبت از این رقمها میشود. بر این اوضاع نابسامان افت یمت نفت را هم اضافه نماییم.
مخبر کمیسیون اقتصادی مجلس اعلام داشته، حال که پا به ماه ششم نهادهایم با کسری بودجه روبهرو هستیم!
به نظر میرسد محافظهکاران هم میدانند که با توزیع فرم و کوپن و این امور هم اوضاع اقتصادی سامان نمییابد. در حوزه بینالمللی هم وضع روشن است. در حوزه فرهنگی اقدامات دولت نهم ناقض اولیهترین انتظاراتی است که اهل فرهنگ از دولتهای مستقر دارند.
بخش اجتماعی، علیرغم اجرای طرحهای ضربتی، امنیت، اراذل و... بحران هویت، مهاجرت گسترده نخبگان، رشد آسیبهای اجتماعی، چندصد برابر شدن شاخصهای جرم و بزه در مقایسه با 30 سال گذشته، اعتیاد گسترده، آمار بالای طلاق، جرم و جنایت و... قابل کتمان نیست.
دولت نهم به رهبری محمود احمدینژاد برای اصولگرایان هم جذاب نیست، لذا برای آنکه بتوان با مهندسی هوشمندانه کاری کرد که رقبای احمدینژاد در خانواده اصولگرایان از ترس مرگ به تب رضایت دهند، اعلام کاندیداتوری فردی از میان اصلاحطلبان است که سبب اتحاد همهجانبه آنها در پشت احمدینژاد میشود، تنها نام در میان اصلاحطلبان سیدمحمد خاتمی است.
خاتمی اگر زودتر از انتظار، اعلام کند وارد انتخابات خواهد شد، دو حسن برای احمدینژاد و همفکرانش خواهد داشت. تمام راست و جبهه اصولگرایان در پشت او صف خواهند بست. مبارزه دوقطبی خاتمی - احمدینژاد، میتواند بسیاری از معایب انتخابات فرمالیته را نیز اصلاح کند.
در دوگانه خاتمی - احمدینژاد، گسلهای اجتماعی به صورت محدود فعال شده، موجب انجام انتخاباتی گرم خواهد شد.
اما با این توضیح که دیگر فردی از میان محافظهکاران در مقابل احمدینژاد نخواهد ایستاد، یعنی این بار برخلاف دوره اول که ایشان خارج از صف آمد و بر صندلی نشست، اجماع سنتگرایان او را بر صدر خواهد نشاند.
حسن دوم آن است که مهندسان و صحنهگردانان میتوانند به گونهای عمل کنند که با احمدینژاد، خاتمی را نیز شکست دهند. یعنی اگر یک بار با احمدینژاد، شکست هاشمی رفسنجانی، کروبی، معین، مهرعلیزاده و قالیباف را رقم زدند، این بار سیدمحمد خاتمی نماد اصلاحطلبی و اعتدال را نیز شکست میدهند.
اگر این اتفاق بیفتد، از نظر آنها، کاری است کارستان.
اما چگونه میتوان سیدمحمد خاتمی را شکست داد؟ در این مقاله به این سوال پاسخ نخواهم داد اما اجمالا توضیح میدهم که خاتمی را تنها خاتمی میتواند شکست دهد.
خاتمی چنانچه تصور نماید با همان انگارهها، برنامهها، تصورات، سازماندهی و همراهان فکری میتواند حماسهای دیگر بیافریند، این بار بدون هیچ حماسهای شکست خواهد خورد.
لذا تاکید این نوشته بر آن است، چنانچه خاتمی برنامهای برای حضور دارد، نیازی به اعلام زودهنگام آن نیست. چهبسا تاکتیک چراغ خاموش برای ایجاد تفرقه، برانگیختن حس رقابت داخلی و فضاسازی برای ورود چهرههای جدید اصولگرا مناسبتر باشد.
از سویی چنانچه درنهایت نیز خاتمی تصمیم به سکوت بگیرد، چهبسا رقبای داخل خانواده اصولگرایان جایگزین بهتری برای رقابت باشند. چهبسا کنار ماندن و نظارهگر بودن اصلاحطلبان برای 4 سال آینده، موجب تخلیه کامل انرژی اصولگرایان حاکم باشد.
آنها در 8 سال ناچارند از تمام هنرهای خود برای اداره کشور بهره برند. جناحی که روزگاری از سوی رهبر کبیر انقلاب اسلامی، این طعنه دردناک را شنیده بود که: «شما توان اداره یک نانوایی را هم ندارید.» نتیجه 8 سال دولت اصولگرایان محتملا برای اهل نظر از هماکنون روشن است اما شاید زمانه نشان دهد که آنها اینک توان اداره کشور را یافتهاند. شاید اینگونه باشد!