آگاه
کد خبر: ۱۴۳۱۲۸

روابط آمریکا - مصر از چه جنسی است؟

فرارو-

در شرایطی که وزیر امور خارجه جدید آمریکا به قاهره سفر کرده، باید گفت ایالات متحده هنوز نمی داند روابط آمریکا- مصر از چه جنسی است.

به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از فارن پالسی، زمانی که جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا طی سفر به قاهره مذاکرات با مقامات مصری را آغاز کرد، بی شک به همان مسئله قدیمی که همواره در گفتگو میان آمریکا و مصر مطرح بوده و رهبران دو کشور علاقه وافری به بیان آن داشته اند، اشاره کرده است: «روابط استراتژیک.»

با این حال، با نگاهی به مذاکرات مربوط به منافع مشترک و هماهنگی نزدیک، نمی توان تعریف دقیقی از این عبارت داشت. باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا طی دو سال اخیر که مصر از یک بحران سیاسی وارد بحران سیاسی دیگری شده، تلاش کرده روابط واشنگتن و قاهره را تداوم بخشد اما ادامه این روند واقعاً به کجا خواهد انجامید؟

به هیچ وجه مشخص نیست که آیا رئیس جمهوری آمریکا واقعاً پاسخ این سوال را می داند یا خیر. در سال 2009 که حسنی مبارک پس از پنج سال غیبت به واشنگتن سفر کرد، اوباما همان رفتار پیش پا افتاده و قدیمی را داشت؛ تحسین دیکتاتور مصر به عنوان «یک رهبر، مشاور و یک دوست برای آمریکا.» جنس روابط دو طرف به اندازه همین کلمات، پوچ بوده: حال، چهار سال پس از آن زمان اوباما قاطعانه تصدیق می کند که مصر نه یک دوست و نه یک دشمن.

اگر مصر نه دوست است و نه دشمن، پس چیست؟ هیچ کس نمی داند. مقامات آمریکایی برای پاسخ به این سوال همواره طول و تفصیل را وارد کلام خود کرده اند. اواخر سال 2004 که دولت جورج بوش به دنبال اعمال «استراتژی رو به جلوی آزادی در خاورمیانه» بود، گروهی از خبرنگاران واشنگتن از یکی از مقامات ارشد آمریکایی در قاهره خواستند که بگوید آمریکا دقیقاً در مصر چه می خواهد. وی گفته بود: «ما همان چیزی را می خواهیم که مصر بخواهد.»

چنین اظهارنظری ریاکارانه است، در آن زمان دولت مصر به هیچ وجه خواهان تلاش های آمریکا برای گسترش دموکراسی در این کشور نبود، حتی اگر برخی شهروندان آن از این امر استقبال می کردند. چه اتفاقی می افتد اگر مصر پیمان صلح با اسرائیل را زیرپا بگذارد؟ یا روابط نزدیکی با ایران برقرار کند؟ در عین حال، با توجه به اینکه تشخیص خواست واقعی مردم مصر غیرممکن است، این اظهارات کاملاً بی معنی هستند.

اگر نوار تاریخ را به جلو زده و به سال 2013 برسیم، می بینیم آمریکایی ها هنوز هم زمانیکه صحبت از مصر به میان می آید، کورکورانه به دنبال بررسی و یافتن نکات جدید هستند. ماركو روبيو، سناتور فلوريدا در كنگره‌ پس از سفر به خاورمیانه که شامل مصر نمی شد، گفت این واشنگتن نیست که آینده روابط آمریکا و مصر را تعریف می کند: وی در 27 فوریه در نشست موسسه مطالعات خاورميانه واشنگتن (یكی از مهم ترين مراكز فكري و مطالعاتي تخصصي آمريكا) متذکر شد میزان استحکام روابط «به مصر بستگی دارد.»

البته این سردرگمی را نمی توان مشخصه همیشگی روابط آمریکا و مصر دانست. از اوایل دهه 1950 میلادی، زمانیکه جفرسون کفری، کاردار موقت آمریکا به دنبال گسترش روابط با جمال عبدالناصر بود، مصر غنیمتی استراتژیک برای آمریکا بوده است. برای آمریکا که درگیر جنگ سرد بود، موقعیت استراتژیک مصر، کانال سوئز و نفوذ سیاسی این کشور در جهان عرب، دارایی های باارزشی برای محدود نگه داشتن اتحاد جماهیر شوروی در شرق مدیترانه، شمال و شرق آفریقا و اطمینان از تداوم جریان خروج نفت از خلیج فارس بودند.

با توجه به مخالفت کنگره با بسته حجیم کمک نظامی به مصر و شروط ملی گرایان مصری مبنی بر تبدیل شدن به عضو برجسته سیستم امنیتی جدید غرب در خاورمیانه، تلاش جفرسون کفری برای جلب نظر ناصر به هیچ نتیجه ای نرسید. با این حال آنچه در دوره ریاست جمهوری دوایت آیزنهاور و روی کار بودن ناصر بی نتیجه ماند، در دوره ریچارد نیکسون و انور سادات به واقعیت تبدیل شد. اوایل دهه 1970 قاهره از مسکو خسته شد و سادات به این باور رسید که تنها واشنگتن می تواند منابع لازم برای تلاش بی وقفه این کشور در راه نوسازی را تامین کند. روابط استراتژیک آمریکا- مصر متولد شد.

سدی در برابر شوروی سابق، پایان مخاصمه میان مصر و اسرائیل در پی سفر سادات به اورشلیم، رکن اصلی سیستم امنیتی غرب در خاورمیانه؛ اینها مفاهیم کلی از دوره ای هستند که بیش از دو دهه پیش به پایان رسید، اما هنوز به عنوان اساس روابط آمریکا- مصر بکار گرفته می شوند.

این مفاهیم حتی پیش از آغاز اعتراضات و سرنگونی مبارک نیز ارزش خود را از دست داده و بی استفاده شده بودند. واشنگتن می توانست همواره به خود القا کند که این دیکتاتوری سالخورده، دارایی با ارزشی است چراکه کانال سوئز را باز نگه داشته، پیمان صلح با اسرئیل را حفظ کرده و اسلام گرایان را محدود کرده است. اما در پی ناآرامی های سیاسی دو سال پیش و روی کار آمدن اخوان المسلمین، این منطق ناقص آشکارتر شده است-محمد مرسی، رئیس جمهور مصر هیچ اقدامی برای تغییر نظم سیاسی منطقه ای نداشته و پیمان صلح با اسرائیل را به چالش نکشیده است.

در شرایطی که خاطرات جنگ سرد از اذهان پاک می شود، سیاستگذاران آمریکایی برای بیان اصول منطقی روابطی که بیش از پیش کهنه و منسوخ جلوه می کنند، در شرایط سختی قرار گرفته اند. آنها عباراتی چون «ما همان چیزی را می خواهیم که مصریان بخواهند» را کنار گذاشته و از سال های پایانی دوران مبارک، به نظر می رسد عبارت «روابط استراتژیک» تنها توصیفی است که مقامات آمریکا و مصر از روابط دو طرف داشته اند.

مشکلی که در تعریف یک «استراتژی» وجود دارد این است که واشنگتن علاقه چندانی به قاهره ندارد. سیاستگذاران و تحلیل گران اهمیت گسترش دموکراسی در مصر را مورد بحث قرار می دهند اما سیاست آمریکا در منطقه با اهداف بزرگتری گره خورده؛ از جمله اطمینان از تداوم جریان نفت از منطقه، کمک به حمایت از اسرائیل و کسب اطمینان از اینکه هیچ کشوری (جز آمریکا، البته) بر خاورمیانه مسلط نخواهد شد.

به عبارت دیگر مصر- چه دموکراتیک یا غیردموکراتیک- ابزاری برای رسیدن به اهداف دیگر است. واشنگتن به ثبات مصر علاقه دارد، چراکه به امنیت عربستان علاقه دارد یا به چالش ایران یا موقعیت مناسب اسرائیل. اما هنوز هم دلیل منطقی برای نزدیکی روابط دو طرف ارائه نشده است.

ارسال نظرات
خط داغ