نقشه سرنگونی ویندوز در غیاب بیل گیتس
کمپانی مایکروسافت مدتی است پروژهای تحقیقاتی برای ساخت نرم افزار جدیدی را آغاز کرده که قرار است پس از اعلام بازنشستگی ویندوز از سوی این کمپانی، جای آن را بگیرد. این سیستم عامل بسیار پیشرفته موسوم به «میدوری» (Midori) در مقایسه با آنچه تاکنون از نرم افزارهای مایکروسافت دیدهایم به شدت تفاوت خواهد داشت. سیستم عامل میدوری بیشتر روی اینترنت متمرکز شده است و در آن از وابستگیهایی که ویندوز را به یک کامپیوتر شخصی منفرد گره میزند، خبری نیست.
در واقع این سیتم عامل جدید را میتوان به نوعی پاسخ مایکروسافت به رقبایی دانست که از «مجازی سازی» به عنوان روشی برای حل بسیاری از مشکلات دنیای امروز کامپیوتر، استفاده میکنند. اگرچه پیش از این نیز درباره میدوری چیزهایی شنیده شده بود اما نشریه «توسعه نرم افزار تایمز» به تازگی و پس از بررسی اسناد و پروندههای مایکروسافت درباره این تکنولوژی جدید، اطلاعات و جزئیات بیشتری از آن را منتشر کرده است.
به باور برخی از کارشناسان تکنولوژی اطلاعات، کمپانی مایکروسافت به این خاطر دست به طراحی و ساخت میدوری زده است که به احتمال فراوان ویندوز دیگر از پس سرعت تغییرات در تکنولوژی آینده و نیز شیوه به کارگیری آن از سوی کاربران برنخواهد آمد. به بیان دیگر عملکرد ویندوز در دورانی چشمگیر بود که بیشتر افراد برای انجام تمام کارهایشان تنها از یک دستگاه استفاده میکردند. در واقع این سیستم عامل به عنوان متصدی و نگهدارنده عناصر مشترکی عمل میکند که برنامههای ویندوز برای اجرا نیازمند فراخواندنشان هستند. دیو آوستین (D.Austin)، مدیر بخش اروپایی محصولات در كمپانی نرم افزاری سیتریکس، در این باره میگوید «اگر به این فکر میکنید که یک سیستم عامل چگونه بارگذاری میشود، باید گفت روی درایو سختی بارگذاری میشود که درون دستگاه قرار دارد. به بیان دیگر سیستم عامل ارتباط تنگاتنگی با سخت افزار دارد.»
چنین وضعیتی باعث میشود تا انواع و اقسام وابستگیها میان سخت افزار و سیستم عامل به وجود آید، وابستگیهایی كه از دل مجموعه سخت افزارهای موجود در دستگاهی خاص برمیآید و میتواند در دستگاههای متفاوت فرق داشته باشد. در واقع این مسئله كه كاربران در استفاده از دستگاههای گوناگون برای كاربردهایی مثل ایمیل روز به روز بیقاعدهتر و ناپایدارتر عمل میكنند، میتواند ویندوز را با روشهای مدرنتر و در نتیجه وابستگیهای بیشتری دست به گریبان كند. وقتی خبرنگار بیبیسی از مسوولان مایكروسافت درباره میدوری سئوال كرد با این اظهارنظر مواجه شد كه «میدوری یكی از انبوه پروژههای نوپایی است كه در مایكروسافت در جریان است. چیز عجیب و اسرارآموزی در كار نیست، فقط هنوز زود است كه درباره چنین پروژه نوپایی حرفی گفته شود.»
بسیاری از كارشناسان تكنولوژی اطلاعات میدوری را به چشم تلاش جاهطلبانه مایكروسافت به منظور غلبه بر جریان مجازی سازی میبینند كه این روزها به طور گستردهای مورد قبول و استقبال صنایع كامپیوتر قرار میگیرد. دارن براون (D.Brown)، رئیس مركز اطلاعات شركت مشاوره آوانید (Avanade)، در اینباره میگوید «مجازی سازی در ابتدا جایش را در میان مراكز اطلاعات كمپانیهایی باز كرد كه باید تعداد بسیار زیادی از سرورها را مدیریت میكردند.» قرار دادن كاربردهایی مثل موتور ایمیل یا دیتابیس روی یك ماشین باعث میشود تا سروكله انواع و اقسام مشكلات پیدا شود، به خصوص زمانی كه قرار باشد چنین ماشینهایی تحت سرویسهای تعمیر و نگهداری قرار بگیرند كه به طور معمول نیازمند به روز كردن یا استفاده از پچهای امنیتی خواهد بود. اما كمپانیها با قرار دادن سرورهای مجازی روی یك دستگاه واقعی توانستهاند تعداد ماشینهایی كه باید تحت مدیریت قرار بگیرند را به میزان چشمگیری كاهش دهند و این یعنی خلاص شدن از شر مشكلات دستگاههای متعدد.
به گفته براون «با استفاده از روش مجازی سازی به راستی میتوان در مدیریت دستگاهها و مشكلات مربوط به آن صرفهجویی كرد. در واقع به شكلی كاملا عینی باید تعداد كمتری دستگاه را مورد مدیریت قرار داد.» براون در ادامه خاطرنشان كرد چنانچه یكی از سرورهای واقعی از كار بیفتد به راحتی میتوان برنامه یا كاربرد مجازی سازی شدهای كه روی آن سرور اجرا میشد را به ماشین دیگری منتقل كرد. به گفته براون «چنین مزایایی در كامپیوترهای شخصی نیز قابل اجراست.
اما در محیط سیستم عامل مایكروسافت كاربردها و برنامههایی وجود دارند كه به حدی ضعیف نوشته شدهاند كه نمیتوانند با دیگر كاربردها و برنامهها كار كنند. سالهاست كه ما با این برنامهها و كاربردها سروكله میزنیم. مجازیسازی راهی است كه برای مقابله با از این دست مشكلات رایج، چندین شیوه و ابزار جدید در اختیارتان خواهد گذاشت.» برای مثال در حال حاضر بسیاری از كمپانیها هنوز از برنامههای بسیار قدیمی استفاده میكنند، برنامهها و كاربردهایی كه در سیستمهای عامل امروزی دیگر قابل اجرا نیست. برای حل این مشكل كافی است یك ماشین مجازی را روی كامپیوتر شخصیتان قرار دهید. مطمئن باشید كه تمام آن برنامههای فسیل و عهد بوقی میتوانند به كارشان ادامه دهند. ماشین مجازی آنطور كه از اسمش برمیآید، كپی نرم افزاری كامل یك كامپیوتر است كه سیستم عامل و مجموعه برنامههای وابسته به آن را دربر میگیرد.
دان چو (D.Chu)، نایب رئیس بخش محصولات و بازارهای نوظهور در كمپانی «ویام ویر» (VMware)، شركت آمریكایی متخصص در مجازیسازی، درباره روند روبه رشد این جریان میگوید «در زمینه دسكتاپ شاهد آن بودیم كه كاربران برای فابلیت خلاص شدن دسكتاپها از شر سخت افزارهای واقعی، ارزش فراوانی قائلند.» در واقع مجازی سازی دستكاپ یا ساختار دسكتاپ مجازی مدلی از كامپیوترهای سرور محور است كه دو قابلیت اساسی كامپیوتر را به بهترین شكل ممكن هم در اختیار متولی سیستم و هم كاربران نهایی قرار میدهد: یعنی قابلیت میزبانی و مدیریت مركزی ماشینهای مجازی در مركز اطلاعات برای متولی سیستم و امكان استفاده از یك دسكتاپ كامپیوتر شخصی تمام عیار برای كاربران نهایی.
با اینكه در گذشته ماشینهای مجازیای وجود داشتند كه میتوانستند نقش كامپیوترهای شخصی با سیستم عامل ویندوز را به معنی واقعی كلمه بازی كنند، اما بعدها بسیاری از ماشینهای مجازی عرضه شده به گونهای بودند كه برای مصارف خاص از قبیل صنایع و مشاغل، طراحی و تنظیم شده بودند. چو در اینباره میگوید «كاربران ترجیح میدهند برنامهها و كاربردهایشان، سیستم عاملی كه میخواهند آن برنامهها و كاربردها را اجرا كند و حتی شرایط «سیاست و ایمنی» (Policy And Security) مورد نظرشان را یكجا و در یك مجموعه گرد هم بیاورند تا از آن به عنوان یك ماشین مجازی استفاده كنند.» در اینگونه ماشینهای مجازی، هسته سیستم عامل میتواند بسیار كوچك باشد به شكلی كه به راحتی بتوان آن را به دستگاههای دیگر نیز منتقل كرد، كاری كه به هیچ وجه با سیستمهای عامل بزرگ و پر دردسر امروزی انجام شدنی نیست.
بسیاری از كارشنانسان بر این باورند كه این همان ایده اصلی پشت پروژه جدید مایكروسافت موسوم به میدوری است؛ ایجاد سیستم عامل سبكی كه بتواند به راحتی روی طیف گستردهای از دستگاهها سوار شود. اما با این حال شرایط اجازه استفاده (Licensing Terms) برای ویندوز فعلی به گونهای است كه امكان چنین عملكردی در قالب یك دستگاه مجازی را برای آن قدغن میكند. به گفته مایكل اسلیور (M.Sliver)، نایب رئیس بخش تحقیقات در شركت گارتنر «طراحی و ساخت میدوری گام رو به جلویی از جانب مایكروسافت است كه قابل پیشبینی بود.»
اسلیور در ادامه افزود «با حركت هرچه بیشتر كاربردها به سوی شبكه، به طور قطع از ارزش مایكروسافت ویندوز، به ویژه جایگاهی كه این محصول امروز در اختیار دارد، كاسته خواهد شد. بنابراین مایكروسافت باید فراتر از آن گام بردارد. من برخلاف دیگران، از این شگفتزده میشوم كه هیچ نشانه معنیداری از وجود این برنامه یا چیزی شبیه آن در مایكروسافت، وجود نداشته باشد.»
اما شاید بزرگترین مشكل مایكروسافت در كنار گذاشتن ویندوز نگرانی از بابت این مسئله باشد كه چگونه باید دوباره به نقطه اوج این بازار دست یافت، اوجی كه سالهاست مایكروسافت در آن تنهاست. اسلیور در این باره میگوید «80 درصد از فروش و درآمد ویندوز مربوط به فروش كامپیوترهای شخصی نو است.
این رقم بسیار بزرگی است كه مدیران مایكروسافت به هیچ وجه از آن صرف نظر نخواهند كرد. اگر قرار باشد با غیر سیستم عاملی تر شدن كاربردها در طول زمان، از اهمیت از رده خارج شدن ویندوز كاسته شود پس درآمد مایكروسافت از كجا خواهد بود؟»