بهترین پایانبندیهای سینمایی از نگاه منتقدان
منتقدان سینمایی در نشریه اینترنتی تایمز آنلاین، بهترین پایانبندیهای سینمایی را كه در عمرشان دیدهاند، معرفی كردهاند.
این نظرسنجی حدود یك ماه پیش انجام شده و 10 جولای 2008 انتشار یافته است. قدیمیترین آثار در میان 20 فیلم برگزیده مربوط به سال 1939 هستند و تازهترین آنها در سال 2000 روی پرده رفته است. 20- «هفت» (دیوید فینچر، 1995) قاتلی زنجیرهای كه نقش او را كوین اسپیسی بازی میكند با خلاقیت وحشتناك خود، هفت گناه كبیره را به عنوان منبع الهام یك رشته جنایات هولناك و تا اندازهای زهدفروشانه مورد استفاده قرار میدهد. آیا برد پیت و مورگان فریمن موفق میشوند قبل از آنكه قاتل همه هدفهایش را به دیار عدم روانه كند، او را گیر بیندازد؟ گرهگشایی با «سر درون جعبه» از آن پایانبندیهایی است كه فك تماشاگر را پیاده میكند. چهره شخصیتهای پیت و اسپیسی- به ترتیب- خشم و رشك گلگون میشود: حسادت اسپیسی نسبت به نعمتی كه بردپیت پلیس در خانه دارد- همسرش گوینت پالترو- او را برمیانگیزد كه سر زن را از تن جدا میكند و خشم و اندوه پیت او را وادار میسازد كه قاتل را در جا اعدام كند. (وندی آید)
19- پروژه جادوگر بلیر (دنیل مایریك- ادواردو سانچز، 1999)
دانشجویان گمشده، (هیثر داناهیو)، مایك (مایك ویلیامز) و جاش (جاش لئونارد) بعد از آنكه چندین بار روی پرده ترسیدهاند، در خانهای متروك به سر میبرند. هیثر جیغ میزند، مایك به دست یك مهاجم نادیده به قتل رسیده است و آخرین نمایی كه از طریق فیلمهای ویدئویی هیثر با بافت تصویری دانهدار میبینیم، از جاش است كه در حالت گیجی و منگی كاتاتونیك ایستاده و به كنج دیوار زیرزمین نگاه میكند مثل كودكی تنبیهشده به نظر میرسد. مو بر تن آدم راست میشود. (كوین ماهر)
18- یادآوری (كریستوفر نولان، 2000)
لئونارد (گای پیرس) چنان در ماجرای به قتل رسیدن همسرش ضربه روحی خورده كه از به یاد آوردن هر چیزی عاجز است، مگر گریزهای كوتاه و گاهبهگاهی به گذشته كه بیشتر به پازل جورچین شبیه شده است. هنگامی كه او سرنخ را تكهتكه كنار هم میگذارد و مردی كه همسر او را به قتل رسانده را دنبال میكند، ما در كشفها و پیروزیهای او سهیم میشویم و با نیاز او به اینكه از طریق یادداشتها و بدننگاشتهها به یاد خودش بیاورد، همدردی میكنیم. بعد متوجه میشویم كه لئوناردو در راه است تا مرد بیگناهی را به قتل برساند. در همان حال كه لئوناردو رانندگی میكند، ما درمییابیم كه رضایت او از قتل «قاتل» همسرش امری موقتی است. ما هم چنین حسی داشتهایم. جستوجوی توام با فراموشی لئوناردو برای انتقام او را به یك قاتل زنجیرهای تبدیل كرده و او محكوم شده تا ابد اعمال خود را تكرار كند. ما نیز همدست او شدهایم. (نایجل كندال)
17- سیاره میمونها (فرانكلین جی. شافنر، 1968)
فضانورد خوش قد و بالا و متشخصی كه لباس چندانی بر تن ندارد، مردی به نام جورج تیلور (چارلتون هستون) سرانجام از دست حاكم حیوانصفت گوریل صورت فرار میكند و سواره به كنار دریا میرود. اول مشعل مجسمهای را میبینیم كه به داخل نما میخزد و بعد، تاج مجسمه آزادی مشخص میشود. تیلور متوجه میشود كه در سیارهای دیگر نیست، بلكه اینجا همان زمین است كه فاجعهای را از سر گذرانده. فریاد میزند: «دیوانهها! نابودش كردید! لعنت بر شما! خدا همه شما را در جهنم لعنت كند!» (كوین ماهر)
16- رستگاری شاوشنك (فرانك دارابونت، 1994)
اندی دافرسن (تیم رابینز) كه چندین دهه حبس، ضرب و شتم، سوء رفتار و امید بیهوده را تاب آورده، از زندان گوتیك خود میگریزد. دارابونت بعد از ارائه جزئیات نشاطآوری از فرار دافرسن، مطمئن نیست كه نشان دادن پیوستن او به رفیق شفیق دوران زندانش، رد (مورگان فریمن) در ساحلی در مكزیك درست است یا نه. او عاقلانه راه حلی را انتخاب میكند كه از آن هم بهتر است. همچنانكه تدوینگر فیلم در این مورد گفته است: «لبخند روی چهره مورگان تماشاگران را مثل بادبادك به پرواز درمیآورد.» (ادپاتن)
15- بر باد رفته (ویكتور فلمینگ، 1939)
این حماسه دوران جنگ داخلی آمریكا یكی از دوپهلوترین پایانبندیها را دارد. اسكارلت اوهارا (ویوین لی) قهرمان به خاك سیاه نشسته با این جمله جاودانی: «رك و راست بگویم عزیزم، اصلا برایم مهم نیست» از سوی شوهرش باتلر (كلارك گیبل) به دور انداخته میشود. اسكارلت پر جنبوجوش در مدت 50 ثانیه از زمان نمایش خودش را جمع و جور میكند، در كلوزآپ كلاسیكی چهره پوشیده از اشكش را رو به دوربین میگیرد و اعلام میكند: «یك فكری میكنم كه برش گردانم. هرچه باشد، فردا روز دیگری است.» (كوین ماهر)
14- دكتر استرنجلاو (استنلی كوبریك، 1964)
شمارش معكوس طنزآمیز فاجعه نهایی به شیوه پرطمطراقی پایان میپذیرد كه كاملا برازنده آن است. پیتر سلرز در نقش استراتژیستی كه نامش را به عنوان فیلم بخشیده و به صندلی چرخدار خود چسبیده، ناگهان راه استفاده از پاهای خود را مییابد و اسلیم پیكنز فرمانده بمبافكن به سبك گاوچرانهای شركتكننده در مسابقه سوارشدن بر گاوهای وحشی، سوار بر بمب اتمی از هواپیما خارج میشود. كوبریك در ادامه این لحظات غیرمتعارف از طریق تصاویر مونتاژی یك رشته از انفجارها كه آرامش شیطنتآمیزی دارند و با قطعهآوازی «دوباره ملاقات میكنیم» ورالین همراه شدهاند، ضربه كاری نهایی را میزند. (اد پاتن)
13- شیطانصفتان (آنری ژرژ كلوزو، 1955)
آن بازسازی آمریكایی كذایی را فراموش كنید- نسخه اصلی سیاه و سفید فرانسوی یكی از تكاندهندهترین پایانبندیهای تاریخ سینما را دارد. همسر و دستیار یك مدیر مدرسه بیرحم كه مورد بدرفتاری او قرار گرفتهاند، توطئه قتل او را چیدهاند و ظاهرا موفق هم شدهاند. تا آنكه «جسد» او از وان حمام بیرون میآید و همسرش را به حمله قلبی دچار میكند؛ درست همانطور كه شوهر توطئهگر و دستیار او امیدش را داشتند. (اد پاتن)
12- جادوگر شهر اُز (ویكتور فلمینگ، 1939)
در این نمونه اولیه پیچش داستان در پایان فیلم، دوروتی گیل (جودی گارلند) در كانزاس بیروح و كسالتآور بیدار میشود و درمییابد كه 90دقیقه رنگارنگ و پرماجرای پیش از آن فقط بخشی از یك رویای تبآلود بوده است. چه بو. فارم هندز هانك (ری بولگر)، زك (برت لاهر) و هیكوری (جك هیلی) كه گرد بستر بیماری دوروتی حلقه زدهاند، یادآور نقشی هستند كه در شهر اُز بر عهده داشتهاند- به ترتیب مترسك، شیر و مرد حلبی. دوروتی به این نتیجه میرسد كه با همه زرق و برق سرزمینهای دوردست «هیچ جا خانه خود آدم نمیشود.» (كوین ماهر)
11- تلما و لوییز ( ریدلی اسكات، 1991)
در این قصه دو زن یاغی، سوزان ساراندون و جینا دیویس در یك فورد تارندربرد روباز نشستهاند و فرار میكنند. این دو زن بعد از آنكه درگیری در یك ایستگاه نتیجه مرگباری برجا میگذارد، سراسر آمریكا را در یك فرار طولانی طی میكنند. عاقبت، پلیس آنها را در یك گوشه گیر انداخته اما ساراندون پایش را روی گاز فشار میدهد و اتومبیل را بر فراز صخرهای به پرواز درمیآورد. این فیلم كه تا حدی یك فیلم «استثماری» است و تا حدی از نوع «دلسوزانه» برای دو زن مورد بد رفتاری قرار گرفته، اجازه میدهد كه آن دو زن با افتخار و بدون ندامت فرو بیفتد. (وندی آید)
10- حس ششم (ام. نایت شامالان، 1999)
پیچش داستانی كه نهایت همه پیچشها است. شامالان در فیلمهای بعدی خود، «نشانهها» و «دهكده» هم سعی كرد چنین كاری كند اما هرگز نتوانست به اوج اولین فیلمش برسد. مالكولم كرو، روانشناس كودكی كه بروس ویلیس نقش او را بازی میكند، در مورد یك پسر بچه مشكلدار كه «مردهها را میبیند» (هیلی جوئل ازمنت) پیشرفت خوبی دارد تا آنكه ناگهان متوجه میشود كه خودش یك شبح است. نبوغ این پایانبندی فقط در غیر منتظره بودن آن نبود بلكه در وادار ساختن تماشاگر به ارزیابی دوباره وقایع پیشین فیلم بود- «پس بهخاطر همین بود كه همسرش به او محل نمیگذاشت!» (اد پاتن)
9- مظنونان همیشگی (برایان سینگر، 1995)
دیو كویان (چز پالمینتری) پلیس تصور میكند كه پرونده «كایزر سوزه» مغز متفكر جنایتهای مرموز را تكمیل كرده است تا اینكه معلوم میشود «وربال كیتت» (كوین اسپیسی)- خبرچینی كه كویان عجولانه آزاد كرده- بیشتر این داستان را از خود درآورده و احتمالا خود سوزه است؛ خبری تكاندهنده برای شخصیت پلیس و تماشاگر كه سینگر با تدوین سرگیجهآور سكانس پایانی آن را جالبتر هم میسازد. (اد پاتن)
8- شغل ایتالیایی (پیتر كالینسن، 1969)
فیلمی شاد و بانشاط درباره یك سرقت مسلحانه كه حركت رو به اوج آن برای تماشاگر مثل صخرهنوردی است و واقعا هم در بالای صخرهها به پایان میرسد. مایكل كین و دار و دسته تبهكاران جور واجور او اقدام جسورانه سرقت شمشهای طلا از بانكی در تورین را با موفقیت به پایان رساندهاند. فرار با اتوبوس به خوبی پیش میرود تا اینكه حادثهای برای اتوبوس اتفاق میافتد و وقتی ترمز آن گرفته میشود در وضعیت خطرناكی بر فراز یك صخره معلق است. جمله پایانی عالی است: «محكم بچسبید آقایان، یك فكری به نظرم رسیده ...» (وندی آید)
7- بعضی داغش را دوست دارند (بیلی وایلدر، 1959)
یك پایانبندی بینقص برای یك كمدی اسكروبال بینقص. جك لمون و تونی كرتیس خودشان را به شكل زن درآوردهاند تا از دست جنایتكاران ایتالیایی فرار كنند. آنان دركنار مریلین مونرو به عرشه قایق تفریحی میلیونری به نامه اوزگود فیلدینگ سوم رفتهاند كه دلباخته شخصیت مبدل مونث لمون- دافنه- شده است. لمون مذبوحانه تلاش میكند اوزگود را منصرف سازد و دست آخر كلاهگیساش را برمیدارد: «من مرد هستم.» پاسخ اوزگود با لبخندی ابلهانه بر لب یكی از بهترین جملات پایانی است: «هیچكس بیعیب نیست.» (وندی آید)
6- صبحانه در تیفانی (بلیك ادواردز، 1961)
در باران سیلآسای كوچهای در منهتن بد آب و هوا، هولی گولایتلی (ادری هپبورن) نومیدانه به دنبال گربهاش میگردد؛ حیوان دستآموز بیصاحب ماندهای كه او بیرحمانه از تاكسی بیروناش انداخته است. گربه گمشده نشانه تصمیم اوست كه نمیخواهد خودش را از عشق و وابستگی متقابل دور نگه دارد. فقط وقتی او را بیابد میتواند به راهش ادامه دهد و به دنبال جورج پپارد كه نویسندهای بیچیز است، بگردد. واكنش خشمآلود گربه خیس از باران خیلی بامزه است. (وندی آید)
5- محله چینیها (رومن پولانسكی- 1974)
كارآگاه خصوصی جیك گیتس (جك نیكلسون) خبطی میكند و از پرونده جنایتی كه به نوآه كراس (جان هیوستن) مولتی میلیونر و یك رسوایی درباره منابع آب لسآنجلس مربوط میشود، سر در میآورد. گیتس كه از سوی كراس استخدام شده، كشف میكند كه اِولین از كراس فرزندی دارد كه كاترین نام گرفته و كراس بچهاش را میخواهد. اِولین میخواهد او را از پدر شیطانصفتاش دور نگه دارد. گیتس عاشق اِولین شده اما در مورد ارتكاب به قتل به او ظنین است. در صحنه نابودكننده نهایی، همه قهرمانان فیلم و خطوط داستانی در هم گره میخورد. اِولین اتومبیل خودش را همراه با دخترش به سرعت در خیابان محله چینیها میراند. پلیس گلولههایی برای اخطار شلیك میكند كه یكی از آنها جان اِولین را میگیرد. كراس كاترین را میبرد. حالا او به فرزندش رسیده است. اما این همه به چه قیمتی تمام شد؟ گیتس واقعیتها را میداند اما نمیتواند جلوی سیر رویدادها را بگیرد. جمعیتی در اطراف صحنه این اتفاق مرگبار گرد آمده است. به گیتس گفته میشود كه راهش را بگیرد و برود. «فراموشاش كن، جیك. اینجا محله چینیهاست.» دوربین بیاعتنا است و تصویر رنگ میبازد و ما نیز مثل گیتس ناامید و بهتزده
بر جا میمانیم. (نایجل كندال)
4- «ایتی» (استیون اسپیلبرگ، 1982)
بعد از اشك ریختن بر مرگ تراژیك ایتی و دوباره اشك ریختن از خوشحالی رستاخیز او و بار دیگر پرواز جادویی (الیوت) و همراهانش با دوچرخه در آسمانها، دیگر چه میماند كه بیاید؟ هیچ چیز جز مادر همه صحنههای گریهآور در یك صحنه بدرود نهایی. در اینجا جان ویلیامز آهنگساز روح شنوندگان را نوازش میدهد، اسپیلبرگ تار و پود قلبها را به ارتعاش درمیآورد و ایتی با انگشت چراغدارش بر پیشانی الیوت میساید و میگوید: «من همینجا خواهم بود.» و بعد ایتی درون یك سفینه فضایی عظیم ناپدید میشود. درخشان است. (كوین ماهر)
3- كازابلانكا (مایكل كورتیز، 1942)
برای ریك (هامفری بوگارت) كه زنی او را در پاریس تحت اشغال آلمانیها ترك كرده و او را به كلبیمسلكی و زندگی در تبعید كازابلانكای زمان جنگ جهانی دوم سوق داده، هیچ چیز خوشایندتر از این نیست كه ناگهان ببیند سروكله آن زن همراه با شوهر مبارز راه آزادیاش در شهر پیدا شده است. اما بوگی نمیتواند او را دوست نداشته باشد، او هم همینطور. حالا با حضور نازیها در هر گوشه شهر، سرنوشت دنیا به شوهر آن زن بستگی دارد كه به سلامت از كازابلانكا بگریزد. ریك و الزا (اینگرید برگمن) باید بین زندگی خود و نجات دنیا از طریق فراری دادن آن مرد، یكی را انتخاب كنند. هواپیما روی باند فرودگاه آماده و منتظر رسیدن تاكسی است و هر آن ممكن است نازیها سر برسند. بوگارت و عشق زندگی او از آنچه میدانیم آخرین لحظه با هم بودن آنهاست، استقبال میكنند. توانایی بوگی برای نمایاندن مغز نرم یك فندق سخت، هرگز معادلی پیدا نكرد. (نایجل كندال)
2- بوچ كسیدی و ساندانس كید (جورج روی هیل، 1969)
سارقان بانكی با خوشقیافگی غیرمحتمل، بوچ كسیدی (پل نیومن) و ساندانس كید (رابرت ردفورد) در حالیكه رنگ به چهره ندارند و گلولهها از همهسو بر آنان نازل میشود، دست از متلك گفتن برنمیدارند. در تله افتادهاند و تمام ارتش بولیوی آنها را محاصره كرده است. پیش از آنكه با زدن به دل دشمن اقدام به خودكشی كنند، فقط برای اندكی شوخی زمان دارند. «یك دقیقه فكر كردم در آنجا واقعا به دردسر افتادهایم»، باچ این را به طعنه میگوید و اسلحهاش را پر میكند. بعد، همهمهای از صدای گلولهها در حاشیه صوتی فیلم شنیده میشود در حالیكه تصویر بیحركتی از دو مرد پرده را اشغال كرده كه پرترهای عالی از جنون و تهور است. (كوین ماهر)
1- كری (برایان دیپالما، 1976)
در پایان این اقتباس سینمایی رمان استیون كینگ، كری (سیسی اسپیسك) كه خونریزیهای فیلم از اول از او ناشی شده، در مراسم جشن فارغالتحصیلی دبیرستان غرقه در خون خوكهاست. بلوغ كری برای او قدرتهای تلهكینتیكی به ارمغان آورده كه باعث بدبختی همكلاسیهایش شده است و او از نیروهایش برای محو بیشتر همكلاسیها- و خودش- در شعله آتشی پاكیزگیبخش استفاده كرده است. سو (ایمی ایروینگ) یكی از معدود بازماندگان است كه بر سر مزار كری تازه دفنشده میآید و گل میگذارد. دست كری از خاك بیرون میآید و او را میگیرد. آشوبی كه بر دلش افتاده رهایش نمیكند. سو بیدار میشود. فقط یك كابوس بود؛ اما كابوسی بود كه هرگز پایانی نخواهد داشت. (نایجل كندال)