نفت ارزان در کمین اقتصادهای نفتی
اگرچه کارشناسان اقتصادی در دو دهه گذشته افزایش قیمت نفت را به علت محدود بودن ظرفیت تولید میادین نفتی، رشد اقتصاد جهان و شرایط ژئوپولتیک مناطقی مانند عراق و خلیج فارس پیش بینی کرده بودند و این وضعیت همچنان قیمت نفت را در سال های آینده افزایش خواهد داد.
اما در 20 روز گذشته تحت تاثیر افزایش تولید نفت عربستان و اوپک، افزایش قدرت خرید دلار و کاهش نسبی تقاضا در بازار جهانی نفت شاهد کاهش 13 دلاری قیمت نفت بوده ایم و این وضعیت ممکن است در ماه های آینده از نوسان شدید قیمت نفت بکاهد و تا انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از رشد شدید آن جلوگیری کند.
کارشناسان بازار نفت معتقدند افزایش تولید 550 هزار بشکه ای اوپک در سه ماه گذشته سهم اوپک از تولید بازار جهانی را از 33/32 میلیون بشکه در ماه ژوئن به 58/32 میلیون بشکه در ماه جولای افزایش داده است و همین افزایش تاثیر روانی قابل توجهی را بر بازار گذاشته است به گونه ای که دست اندرکاران بازار نفت تصور می کنند اوپک باز هم قدرت افزایش تولید نفت را دارد و همین امر باعث می شود واسطه ها و معامله گرانی که روی کاغذ به خرید و فروش نفت مشغولند، ریسک نکنند زیرا از افزایش تولید اوپک بیم دارند و ممکن است با زیان روبه رو شوند. این تاثیر روانی حاصل از افزایش تولید اوپک به شدت می تواند بازار را ظرف ماه های آینده تحت تاثیر قرار دهد.
از سوی دیگر تقاضای بازار جهانی به طور نسبی کاهش یافته و تحت تاثیر موضوعاتی مانند تغییر دولت در اسرائیل و آمریکا، مذاکرات هسته ای با ایران و ... تا حدودی از التهاب ها و نگرانی های بازار کاسته شده و همین امر افزایش شدید قیمت نفت را به ثبات بازار و کاهش نسبی 13 دلاری در 20 روز گذشته تبدیل کرد.
کارشناسان دلیل دیگر کاهش قیمت نفت را آغاز المپیک چین می دانند زیرا تا قبل از برگزاری، تقاضا برای فولاد در مواد پلاستیک و خریدهای دیگر، حمل ونقل و ... تقاضای بیشتری برای نفت ایجاد کرده بود و با آغاز المپیک و پس از پایان آن احتمال کاهش نرخ رشد اقتصاد چین و خروارها آهن و فولاد و تاسیساتی که باقی می ماند، می تواند تا مدتی بازار نفت را در ثبات نگه دارد البته اگر اتفاق دیگری نیفتد و سایر شرایط بازار را ثابت فرض کنیم.
کارشناسان پیش از این نیز اعلام کردند با پایان پذیرفتن المپیک چین، رشد اقتصادی جهان و تقاضا برای نفت متعادل خواهد شد. برخی دیگر از کارشناسان، تقویت نسبی دلار در برابر ارزهای دیگر را دلیل دیگری برای کاهش قیمت نفت اعلام کرده اند و معتقدند در صورت ثبات سیاست خارجی آمریکا و آرامش در فضای تجاری و سیاسی جهان، تقویت دلار همچنان به کاهش قیمت نفت کمک خواهد کرد.
اعلام برنامه هایی برای کمک به قدرت خرید مردم و کاهش قیمت سوخت توسط نامزدهای انتخاباتی آمریکا نیز باعث تقویت قدرت خرید دلار شده است و همین امر باعث شده قیمت نفت نیز کاهش اسمی داشته باشد اما عده ای معتقدند ارزش واقعی آن کاسته نشده زیرا ارزش دلار بالا رفته است.
به هر حال، اگر روند نزولی قیمت نفت استمرار یابد، آنگاه اقتصادهای نفتی که به استفاده بی حساب و کتاب از درآمدهای نفتی خو گرفته اند، باید نگران کاهش چشمگیر درآمدهای ناشی از صادرات طلای سیاه باشند که برنامه های اقتصادی متکی بر ثروت بادآورده را تحت الشعاع قرار داده و مخاطرات سیاسی، اجتماعی جدی را در پی خواهد آورد.