Gulf News می پرسد
آیا ترکیه می تواند میان ایران و امریکا پل بزند؟
سرویس بین الملل فرارو -
روزنامه ی GOLF NEWS
روابط تركيه و آمريكا در اكتبر گذشته زماني كه كنگره آمريكا قطعنامه اي را در رابطه با ارمنستان تصويب كرد و كشتار مردم ارمني را در طول جنگ جهاني اول در امپراتوري عثماني به عنوان "نسل كشي" توصيف نمود، دستخوش پستي و بلندي هايي شد. تصويب چنين قطعنامه اي موجب خشم آنكارا گرديد كه از قبل نيز به خاطر جنگ در عراق و حملات حزب كارگران كردستان (پ ك ك) از خاك عراق به تركيه آزرده شده بود.
ولي روابط آمريكا - تركيه به ويژه پس از استقبال گرم از عبداله گل رييس جمهور تركيه در واشنگتن در اوايل سال جاري ميلادي، به مقدار قابل ملاحظه اي بهبود يافت. همكاري هاي راهبردي متعاقب آن بين دو طرف نمايانگر چيزي است كه گل آن را "فصل جديدي" در روابط دوجانبه خواند.
با وجودي كه افكار عمومي تركيه نسبت به آمريكا نامطلوب است ولي همكاري هاي راهبردي به روابط بين دو شريك در ناتو جان تازه اي بخشيده است. ملي گرايي كرد، پاشنه آشيل آنكارا است؛ اين امر موجب نزديك تر شدن تركيه به ايران كه آن نيز مشكل كردهاي خود را دارد و آرمان مشتركي را با تركيه پيدا كرده، شده است. به علاوه، هر دو طرف داراي روابط تجاري و اقتصادي پر جنب و جوشي هستند.
در حالي كه برخي از منتقدان نگران هستند كه روابط نزديك تر بين تركيه و ايران داراي عواقبي براي روابط آمريكا - تركيه خواهد بود، ولي عده اي ديگر آن را فرصتي براي اين روابط تلقي مي كنند. از روابط نزديك تركيه با ايران بايد براي وادار كردن تهران به ترك برنامه هسته اي آن استفاده شود. اين برنامه موجب نگراني بسيار آمريكا و به ويژه اسراييل كه مورد هدف طغيان هاي خصمانه رييس جمهور محمود احمدي نژاد قرار گرفته، شده است.
تماس هاي آمريكا-تركيه اخيرا بر سر برنامه هسته اي ايران بيشتر شده است. استيون هادلي مشاور امنيت ملي رييس جمهور جورج بوش در ماه جولاي با علي بابكان وزير خارجه تركيه در آنكار ملاقات كرد - درست قبل از ورود منوچهر متكي به تركيه - تا ظاهرا يك پيام هويج و چماق براي برنامه هسته اي ايران ارسال دارد. متعاقب آن، نمايندگان آمريكا و ايران براي اولين بار ظرف سه دهه گذشته در ژنو ملاقات كردند تا برنامه هسته اي ايران را مورد بحث قرار دهند.
حقيقت اين است كه متكي به طور غير معمولي نسبت به حضور ويليام برنز معاون وزير خارجه و سومين ديپلمات ارشد آمريكايي در گفت و گوها از لحن آشتي جويانه اي استفاده كرد و حتي آن را "يك نگرش مثبت جديد" خواند. تركيه ظاهرا نقش بي سر و صدايي در واكنش معتدل متكي كه بسيار متفاوت از لفاظي هاي تند احمدي نژاد بود، ايفا كرده است. هر چند كه اختلافات چشمگير بين دو طرف همچنان باقي خواهد ماند، ولي بهبود در جو موجود، با كمي كمك از سوي تركيه، مي تواند هر دو طرف را وارد "شرايط گفت و گو" كند.
همچنين دو دور جداگانه آزمايش موشك هاي بالستيك توسط ايران در اوايل جولاي نه تنها ايالات متحده و اسراييل بلكه كشورهاي عربي خليج (فارس) را نيز مرعوب ساخته است. هدف از شليك موشك ها ارسال پيام هاي مختلف به طرف هاي مختلف بود. آزمايش هاي موشكي به غرب هشدار مي دهد كه ايران با تقويت حضور خود در تنگه هرمز، مي تواند محموله هاي نفتي از مبداء بندرهاي عربي خليج (فار س) را مورد هدف قرار دهد و ضربه فلج كننده اي بر اقتصاد غرب و كشورهاي عربي نفت خيز وارد آورد.
هدف از آن آزمايش هاي موشكي همچنين اين بود كه منتقدان داخلي ايران را كه از سياست هاي اقتصادي ويرانگر رژيم به ستوه آمده اند، با تشديد تب ملي گرايي، خاموش كنند و حربه را از دست منتقدان بگيرند.
به گفته برخي از كارشناسان راهبردي آمريكا، تركيه مايل است بين آمريكا و ايران نزديكي ايجاد كند و بدين ترتيب از يك مناقشه نظامي جلوگيري به عمل آورد. از سوي ديگر، هسته اصلي رهبري ايران ترجيح مي دهد در مورد مسئله هسته اي، به جاي امتياز دادن مستقيم به آمريكا به تركيه مسلمان امتيازاتي بدهد.
حقيقت اين كه عده اي از آمريكايي ها مي گويند اگر به ايران اجازه داده شود با حفظ آبرو عقب نشيني كند، مي توان آن را وادار كرد كه در نهايت برنامه هسته اي خود را كنار بگذارد. مردم ايران شديدا خواستار پايان دادن به تحريم هاي مورد حمايت غرب عليه كشورشان هستند كه در كليه اماكن بين المللي به خاطر رژيم نامحبوب آنها به عنوان يك كشور منفور با آنها رفتار مي شود.
حقيقت ديگر اين كه رژيم ایران ،اين موضوع و همچنين اين حقيقت را مي داند كه قادر نخواهد بود به مدتي طولاني موج نارضايتي عمومي را نسبت به رفتار كوته فكرانه خود متوقف كند. اكنون زمان مناسبي براي ايالات متحده است تا كمك بيشتري را از تركيه بطلبد و بن بست موجود با ايران را حل كند.