دلار ۷۰۰ تومانی در راه است
کاهش ارزش "یورو" و پیامد دلار ارزان
با وجود اصرار دولت بر درستی اجرای سیاست کاهش ارزش دلار، کارشناسان با بررسی تعلیق ها و تضاد در نظرات مسوولان اجرای طرح را در شرایط اقتصادی کشور به منزله خدشه دار شدن ریشه تصمیمات ارزی می دانند و معتقدند به دلیل اینکه دلار پایه تغییرات و تصمیمات ارزی در کشور است بنابراین با اجرای طرح، کاهش ارزش یورو را نیز تجربه می کنیم و این تبعات مثبتی را برای کشور به همراه نخواهد داشت.این در حالی است که غضنفری معاون وزیر بازرگانی کاهش ارزش دلار را موجب افزایش نرخ یورو در مقایسه با دلار می داند که این امر موجب پایین آمدن آهنگ رشد صادرات کشورهایی می شود که با یورو سروکار دارند.
از سوی دیگر شاهین شایان آرانی کارشناس اقتصادی در گفت وگو با سرمایه با توجه به اینکه دلار در ایران پایه تغییرات و تصمیمات در خصوص سایر ارزهاست، می گوید: «نرخ برابری یورو در ایران برپایه نرخ دلار تعیین شده بنابراین در صورت تعدیل قیمت دلار، نرخ یورو نیز کاهش خواهد یافت و این به معنی تغییر در ریشه تصمیمات ارزی کشور است.»
او معتقد است کاهش نرخ دلار موجب افزایش تقاضا برای خرید ارز ارزان از سوی مردم می شود و این تقاضای بی مورد انباشت ارز در خانه ها را در پی دارد که ضرری کلان برای اقتصاد کشور محسوب می شود.
- تناقض در طرح کاهش ارزش دلار
صمصامی سرپرست وزارت اقتصاد که از زمان ورود خود کاهش ارزش دلار با هدف تقویت ارزش پولی ملی کشور را به عنوان طرح وزارت اقتصاد عنوان کرد با تکذیب گفته خود در خصوص نزول ارزش دلار به 450 تومان تعلیق در اجرای یکی از مباحث مهم طرح تحول اقتصادی را بیش از پیش دامن زد.
در عین حال نیز بر اجرای طرح دولت برای کاهش ارزش دلار مصر بوده و می گوید که طرح دولت برای کاهش ارزش دلار و تقویت پول ملی به زودی وارد مرحله اجرایی می شود.»
اواخر سال گذشته نیز خبری در محافل اقتصادی کشور به سرعت منتشر شد که از بررسی کاهش ارزش دلار از 940 تومان به 700 تومان حکایت داشت. این خبر که با توضیحات بعدی محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی ایران معلوم شد در دستور کار شورای پول و اعتبار قرار گرفته بود با واکنش منفی صاحب نظران و فعالان اقتصادی صادرات گرا مواجه و 10 روز پس از انتشار از دستور کار خارج شد.
خبر منتفی شدن دلار 700 تومانی را نیز همانند نحوه انتشار آن نه یک مقام دولتی بلکه محمد نهاوندیان رئیس اتاق ایران اعلام کرد که گویا در خروج آن از دستور کار نقش اساسی داشت.
10 روز پس از آغاز زمزمه دلار 700 تومانی که به عنوان وسیله ای برای مقابله با تورم در شورای پول و اعتبار مطرح شده و این بار صمصامی به عنوان یکی از تصمیم سازان ارشد اقتصادی از کاهش ارزش دلار به طور جدی می گوید ولی نرخ هدف اعلامی خود را نقض می کند تا این طرح را باز هم در حرف باقی گذارد.
- پیامدهای کاهش ارزش دلار بر تولید و صادرات
مهدی غضنفری معاون وزیر بازرگانی تحلیل خود را از سیاست کاهش ارزش دلار این طور بیان می کند: «کاهش ارزش دلار در صورتی که با افزایش تولید کالاهای واسطه روبه رو شود، موجب رشد صعودی صادرات خواهد شد.»
کاهش ارزش دلار از نظر او پیامدهای مختلفی بر تولید و صادرات کالا دارد به طوری که در صورت کاهش ارزش دلار کالاهای تولیدی داخلی که متکی به نهاده های واسطه ای وارداتی هستند به طور حتم با کاهش قیمت مواجه شده و موجب کنترل تورم می شوند.
در کالاهای مصرفی نیز چنانچه عوامل متشکله قیمت تمام شده درست محاسبه شود نسبت به کالاهای تولید داخل ارزان تر تمام خواهند شد اما این احتمال وجود دارد که گرایش مردم به سمت کالاهای وارداتی افزایش یابد.»
غضنفری معتقد است، کاهش ارزش دلار به طور حتم باعث کاهش قیمت کالاهای تولید داخلی و افزایش سطح رقابت پذیری می شود همچنین ارزان شدن قیمت کالاهای وارداتی را نیز به دنبال دارد که این دو مورد به نفع مصر ف کننده است.
غضنفری اضافه می کند: «این پدیده ممکن است در بازار موجب افزایش صادرات نیز شود چرا که صادر کنندگان از بابت دلار و تبدیل آ ن به ریال پول بیشتری دریافت می کنند.»
- تولیدکننده ناراضی نیست
محمد موسوی مدیرعامل خانه صنعتکاران در گفت وگو با سرمایه تاکید می کند هرگونه نوسان اقتصادی به جریان کار تولید کننده و صنعتگر تاثیر می گذارد ولی در خصوص اجرای طرح کاهش ارزش دلار تولیدکننده از این تصمیم سود می برد و نباید منفی گویی ها را از زبان او منتشر کنند.
او معتقد است: «این طرح تنها در حد گفت وگو میان دولتمردان باقی مانده و این تصمیم بی عمل است که برای بخش تولید مضر است چرا که حرف ها موجی ایجاد می کند و اگر پیش از طرح موضوع بستر سازی لازم در این زمینه صورت گیرد قطعاً اثرات افزایش ارزش پول ملی که تابع کاهش ارزش دلار است برای تمامی بخش های اقتصادی از جمله تولید مفید خواهد بود.»
موسوی می گوید: «تولیدکننده از کاهش ارزش دلار سود می برد و در صورت اجرا می تواند از جریان مبادلات خود به دلیل کاهش هزینه های خارجی سود ببرد.»
- کاهش ارزش دلار تکمیل چرخه بیماری هلندی
کارشناسان بسیاری از جمله مهدی تقوی درخصوص طرح کاهش ارزش دلار معتقدند که این بحث نظریه اقتصادی بیان می کند کشوری که با طراز مثبت تجاری روبه رو و در شرایطی که نرخ ارز شناور داشته باشد با افزایش ارزش پول ملی و کاهش ارزش ارز مواجه خواهد شد که البته همین مکانیسم از طریق ارزان تر شدن کالاهای وارداتی و گران تر شدن کالاهای صارداتی خود در برگشت موجبات تعدیل تراز تجاری کشور را فراهم خواهد کرد.
اما آنچه در صحنه عمل کشورها دیده می شود از نظر غضنفری معاون وزیر بازرگانی کاهش ارزش دلار در سطح جهانی تاثیر عظیمی روی تراز تجاری و تراز پرداخت های تجاری برخی از کشورها دارد.
به طور مثال صادرات آمریکا در اثر کاهش ارزش دلار تقویت می شود و این امر موجب افزایش رقابت پذیری کالاهایی می شود که با دلار تولید می شوند.اما در نتیجه نظریه های اقتصادی در این میان سعی دارند با ساده سازی و در شرایط تجربه شده از دنیای واقعی اثرپذیری برخی متغیرها را از برخی دیگر توضیح دهند بنابراین اگر بدون توجه به شرایط خاص هر اقتصادی صرفاً براساس بیان کلی نظریه های اقتصادی عملی کنیم نه تنها نتیجه بخش نیست که می تواند خطرآفرین نیز باشد.