بازگشت آمریكا از چرخش دیپلماتیك
در شرایطی كه برخی ناظران با خوشبینی به حضور نماینده آمریكا در مذاكرات هستهای ژنو مینگریستند، سخنگوی كاخسفید بار دیگر در یك موضعگیری تند علیه ایران این كشور را جزئی از «محور شرارت» توصیف كرد.
دانا پرینو دیروز در یك كنفرانس خبری اعلام كرد كه بهرغم اقدامات دیپلماتیك آمریكا با هدف حل مناقشات مربوط به برنامه هستهای ایران و كره شمالی این دو كشور همچنان بخشی از محور شرارت باقی میمانند.
به گزارش ایسنا وی با اشاره به اظهارات جورج بوش، رئیسجمهور آمریكا كه در سال 2002 دولتهای ایران، كره شمالی و عراق را به حمایت از تروریسم و تلاش برای دستیابی به تسلیحات كشتار جمعی متهم و از آنها با عنوان تشكیلدهندگان محور شرارت یاد كرده بود گفت: «من فكر میكنم كه تا زمانی كه ایران و كره شمالی برنامههای هستهای تسلیحاتی خود را كنار نگذاشتهاند ما آنها را در همان طبقهبندی نگاه خواهیم داشت.»
به گزارش خبرگزاری آلمان، پرینو با بیان اینكه «دیپلماسی آمریكا در قبال كره شمالی در حال نتیجه دادن است» گفت: «مسئله ایران داستان دیگری است».
وی در این زمینه، از پاسخ ایران به بسته مشوقهای اقتصادی و سیاسی پیشنهادی قدرتهای جهانی كه خواستار تعلیق فعالیتهای هستهای تهران شدهاند انتقاد كرد. سخنگوی كاخ سفید همچون كاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریكا، كه یك روز قبل از «جوابهای سربالای ایران در جریان مذاكرات ژنو» سخن گفته بود، گفت: «آنها به حد مطلوب نرسیدند.
آنها در حال از دست دادن فرصت به دست آوردن یك بسته مشوقهای بسیار سخاوتمندانه هستند و تحریمهای بیشتری ممكن است در راه باشد.»
سخنگوی كاخ سفید در ادامه این كنفرانس خبری گفت: موضع گروه 1+5 این است كه ایران باید برنامه غنیسازی خود را متوقف كند و اینكه بسته پیشنهادی ما بسیار سخاوتمندانه است و ظاهرا آنها قصد دارند فرصت پذیرش آن را از دست بدهند.
پرینو افزود كه كاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریكا با سایر اعضا توافق كرد كه به ایران اجازه داده شود دو هفته دیگر نیز داشته باشد، اما پس از آن فكر میكنم كه ایران میتواند انتظار تحریمهای بیشتر را داشته باشد. كارشناسان این اظهارات مقامهای آمریكایی را در راستای كمرنگ كردن چرخشی كه اخیرا در سیاست آمریكا در قبال ایران به وجود آمده است، میدانند.
آمریكا و برخی متحدان اروپایی آن مدعیاند كه ایران تحت پوشش برنامه هستهای صلحآمیز خود در تلاش برای دستیابی به تسلیحات هستهای است و در همین راستا تاكنون سه قطعنامه تحریم را علیه تهران اعمال كردهاند. كشورهای عضو گروه 1+5 علاوه بر آن به منظور متقاعد كردن ایران به توقف فعالیتهای هستهایاش یك بسته مشوقهای اقتصادی و سیاسی را به ایران پیشنهاد دادهاند.
مقامهای پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریكا، انگلیس، فرانسه، روسیه و چین) به علاوه آلمان روز شنبه به همراه خاویر سولانا، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ژنو با سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار و گفتوگو كردند. سولانا در پایان این نشست مذاكرات را سازنده خواند، اما گفت كه ایران پاسخ قطعی به بسته مشوقهای پیشنهادی گروه 1+5 نداده است.
گروه 1+5 دو هفته به ایران وقت دادهاند تا به درخواستشان پاسخ دهد و گفتهاند در صورتی كه تهران پاسخ خود را در این مدت ندهد دور جدیدی از تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل را علیه ایران اعمال میكنند. مقامات و دیپلماتهای آمریكایی و اروپایی از اولتیماتوم خواندن مدت زمانی ارائه شده خودداری كردند، اما به نظر میرسد كه ایران اكنون موعد مقرری دارد كه باید در طول آن انعطافپذیری نشان دهد.
در نشست روز شنبه برای اولین بار ویلیام برنز، معاون وزیر امور خارجه آمریكا حضور داشت. رسانههای خارجی تصمیم بوش برای فرستادن برنز به این نشست را یكی از تغییرات بزرگ سیاست آمریكا در قبال ایران دانستند، اما به نظر میرسد با برداشتی كه آمریكا از مواضع ایران و سخنان دبیر شورایعالی امنیت ملی در جریان مذاكرات ژنو داشته، این «تغییر بزرگ» بهسرعت به نقطه نخست بازگشته است.
مككین: دیپلماسی به نقطه پایان رسیده است
همزمان با موضعگیری تند كاخ سفید علیه ایران، كاندیدای جمهوریخواهان در انتخابات آتی ریاستجمهوری آمریكا نیز اعمال تحریم بیشتر علیه تهران برای واداشتن جمهوری اسلامی به رها كردن برنامه هستهایاش را خواستار شد. «جان مك كین»، در گفتوگویی با تلویزیون رژیم صهیونیستی درباره برنامه هستهای ایران گفت كه گزینه دیپلماتیك به انتها نرسیده و ممكن است به تحریمهای بیشتری برای واداشتن ایران به رها كردن برنامه هستهایاش نیاز باشد.
وی افزود: فكر میكنم كه ما آمریكاییها به همراه متحدان اروپاییمان میتوانیم تحریمهای چشمگیر و بسیار موثری را علیه ایران اعمال كنیم كه فكر میكنم میتواند رفتارشان را تغییر دهد. وی افزود: امیدوارم كه بتوانیم در این مسیر موفق شویم و من درباره نامه خوشبین هستم اما باید به شما بگویم كه آمریكا هرگز اجازه هولوكاست دوم را نخواهد داد.
مك كین همچنین با انتقاد از رقیب دموكرات خود، باراك اوباما، مبنی بر مذاكرات مستقیم با ایران گفت در حالی كه انجام گفتوگو و برقراری ارتباطات در سطوح مختلف بسیار ممكن است، اما من با رئیسجمهور ایران بدون پیش شرط ملاقات نخواهم كرد. وی افزود: من با ملاقات رو در رو و بدون پیش شرط با احمدی نژاد مخالفم.
وی در پاسخ به این سوال كه آیا از اقدام نظامی علیه ایران در صورت شكست تلاشهای دیپلماتیك حمایت خواهد كرد یا خیر؟ گفت: پیش از بررسی جدی گزینه نظامی، گزینههای بسیاری باید انجام شود و من فكر نمیكنم كه این گزینهها را به اندازه كافی دنبال كرده باشیم.
مذاكرات سهجانبه در برلین
اما در سایر تحولات، خبرهایی از مذاكرات داخلی دیگر طرفهای درگیر پرونده هستهای ایران منتشر شده است. در این چارچوببان كی مون، خاویر سولانا و محمد البرادعی در برلین درباره موضوع هستهای ایران گفتوگو میكنند.
بان كی مون، دبیر كل سازمان ملل، كه در جریان سفری در آلمان به سر میبرد، در طول اقامتش در برلین با فرانك والتر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان، ولفگانگ ایشینگر رئیس كنفرانس امنیتی مونیخ و نیز خاویر سولانا رئیس سیاست خارجه اتحادیه اروپا با حضور محمد البرادعی مدیركل سازمان بینالمللی انرژی اتمی دیدار و گفتوگو خواهد داشت كه از اهم موضوعات این گفتوگوها موضوع هستهای ایران خواهد بود.
مخالفت وزرای خارجه اروپا با حمله نظامی به ایران
از سوی دیگر وزرای خارجه اتحادیه اروپا در نشست دیروز سهشنبه خود در بروكسل، با حضور خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی این اتحادیه به بررسی نتایج مذاكرات اخیر 1+5 با سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در ژنو پرداختند؛ مذاكراتی كه برای نخستینبار با حضور نماینده ارشد آمریكا برگزار شد. دیوید میلیبند وزیر خارجه بریتانیا در پایان نشست دیروز اتحادیه اروپا در بروكسل گفت: اتحادیه اروپا خواهان حل مسئله هستهای ایران از طرق دیپلماتیك است و صددرصد از مشوقهای پیشنهادی به ایران و تلاشهای دیپلماتیك در این زمینه پشتیبانی میكند.
وزیر خارجه انگلستان همچنین تاكید كرد: اروپا از عملیات نظامی علیه ایران حمایت نمیكند هر چند كه معتقد است ایران باید با جامعه جهانی همكاری كند، درخواستهای بینالمللی را به اجرا بگذارد و نگرانیهای موجود را برطرف سازد. میلیبند در همین راستا افزود: اكنون نوبت جمهوری اسلامی است كه به بسته مشوقها پاسخ دهد.